Zbiór Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu 2020

ZBIÓR STANOWISK KOMISJI ETYKI I WYKONYWANIA ZAWODU KRAJOWEJ RADY RADCÓW PRAWNYCH

Anonimizacja Stanowisk i Pism:
r.pr. Anna Suska
Ośrodek Badań Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych

Redakcja:
r.pr. Grzegorz Wyszogrodzki
Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu
Krajowej Rady Radców Prawnych

Wydanie III zmienione i uzupełnione
Krajowa Izba Radców Prawnych
Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych
Warszawa 2020

WSTĘP DO WYDANIA III (2020 r.)

III wydanie opracowania zawiera Zbiór Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych, uwzględniający stan na dzień 6 lipca 2020r. Nie zmieniły się zasady prezentacji stanowisk w porównaniu do wydania I. W tym zakresie aktualne pozostają informacje zawarte we wstępie do wydania I.

Od czasu wydania II zmianie uległa liczba stanowisk, a to w związku z nowymi sprawami skierowanymi do Komisji. Aktualnie Zbiór obejmuje 57 stanowisk, w tym 2 stanowiska dotyczące problematyki podstawowych zasad wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązków etycznych radcy prawnego – godności zawodu (I część skorowidza rzeczowego), 30 stanowisk dotyczących problematyki wykonywania zawodu, w tym 10 dotyczących tajemnicy zawodowej, 11 dotyczących zajęć niedopuszczalnych oraz konfliktu interesów, 4 dotyczące informowania o wykonywaniu zawodu oraz pozyskiwania klientów, 4 dotyczące wynagrodzenia radcy prawnego oraz środków klienta i 1 dotyczące stosunków pomiędzy radcami prawnymi (II część skorowidza rzeczowego) oraz 25 stanowisk dotyczących pozostałych zagadnień, których zakres przedmiotowy wykracza poza Kodeks Etyki Radcy Prawnego (III cześć skorowidza rzeczowego).

Wprowadzony do wydania II Zbioru Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych Appendix zawierający zbiór pism w sprawach skierowanych do Komisji, które nie kwalifikowały się do zajęcia stanowiska z uwagi na ich zakres przedmiotowy – wykraczający poza przedmiot działania Komisji albo dotyczący kwestii uprzednio rozstrzygniętych, niespornych, czy też w stosunku do których pytający wnosili o wypowiedzenie się co przyjętego przez nich sposobu postępowania – został w niniejszym wydaniu uzupełniony o kolejne pisma i aktualnie zawiera ich 12.

Nie zmieniły się zasady prezentacji pism w porównaniu do wydania II. W tym zakresie aktualne pozostają informacje zawarte we wstępie do wydania II.

Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych będzie wdzięczna za wszelkie uwagi dotyczące prezentowanego III wydania Zbioru Stanowisk. Przyczynią się one do udoskonalenia kolejnych edycji wydawnictwa.

Życzymy Państwu interesującej i, mamy nadzieję, także inspirującej lektury.

r.pr. Grzegorz Wyszogrodzki
(OIRP Łódź)
Członek Komisji

r.pr. Ryszard Wilmanowicz
(OIRP Toruń)
Przewodniczący Komisji

Łódź – Warszawa – Toruń
12 sierpnia 2020 r.

WSTĘP DO WYDANIA II (2019 r.)

II wydanie opracowania zawiera Zbiór Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych, uwzględniający stan na dzień 23 listopada 2019r. Nie zmieniły się zasady prezentacji stanowisk w porównaniu do wydania I. W tym zakresie aktualne pozostają informacje zawarte we wstępie do wydania I.

Od czasu wydania I zmianie uległa liczba stanowisk, a to w związku z nowymi sprawami skierowanymi do Komisji. Aktualnie Zbiór obejmuje 44 stanowiska, w tym 2 stanowiska dotyczące problematyki podstawowych zasad wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązków etycznych radcy prawnego – godności zawodu (I część skorowidza rzeczowego), 24 stanowiska dotyczące problematyki wykonywania zawodu, w tym 9 dotyczących tajemnicy zawodowej, 8 dotyczących zajęć niedopuszczalnych oraz konfliktu interesów, 4 dotyczące informowania o wykonywaniu zawodu oraz pozyskiwania klientów i 3 dotyczące wynagrodzenia radcy prawnego oraz środków klienta (II część skorowidza rzeczowego) oraz 18 stanowisk dotyczących pozostałych zagadnień, których zakres przedmiotowy wykracza poza Kodeks Etyki Radcy Prawnego (III cześć skorowidza rzeczowego).

Prezentowany Zbiór Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych uzupełniony został o Appendix zawierający zbiór 5 pism w sprawach skierowanych do Komisji, które nie kwalifikowały się do zajęcia stanowiska z uwagi na ich zakres przedmiotowy – wykraczający poza przedmiot działania Komisji albo dotyczący kwestii uprzednio rozstrzygniętych, niespornych, czy też w stosunku do których pytający wnosili o wypowiedzenie się co przyjętego przez nich sposobu postępowania.

W przypadku zbioru pism wprowadzono określenie zakresu przedmiotowego każdego z nich, a następnie przytoczenie zagadnień przedstawionych przez wnioskodawców wraz z udzielonymi odpowiedziami. Każde z pism zostało oznaczone danymi identyfikacyjnymi składającymi się, tak samo jak w przypadku stanowisk, z oznaczenia P – Pismo, ciągu cyfr zawierających datę sporządzenia pisma (np. 17.05.2019 – co oznacza, że jest to pismo z dnia 17 maja 2019r.) oraz inicjałów Autora. Poprzez odesłanie (link) zamieszczone w danych identyfikacyjnych pism możliwe jest zapoznanie się z ich pełnymi tekstami – w wersji zanonimizowanej, z uwagi na obowiązujące w tym zakresie zasady.

W związku z rezygnacją złożoną przez r.pr. Stefana Mazurkiewicza (OIRP Szczecin) skład osobowy Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu uzupełniony został przez Krajową Radę Radców Prawnych o r.pr. Wojciecha Bujko (OIRP Zielona Góra).

Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych będzie wdzięczna za wszelkie uwagi dotyczące prezentowanego II wydania Zbioru Stanowisk. Przyczynią się one do udoskonalenia kolejnych edycji wydawnictwa.

Życzymy Państwu interesującej i, mamy nadzieję, także inspirującej lektury.

r.pr. Grzegorz Wyszogrodzki
(OIRP Łódź)
Członek Komisji

r.pr. Ryszard Wilmanowicz
(OIRP Toruń)
Przewodniczący Komisji

Łódź – Warszawa – Toruń
15 listopada 2019 r.

WSTĘP DO WYDANIA I (2018 r.)

Celem niniejszego opracowania jest prezentacja Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych. Przypomnieć warto, że do zadań Komisji należy:

  • udzielanie opinii, wyjaśnień i interpretacji w sprawach związanych z wykonywaniem zawodu radcy prawnego na żądanie radców prawnych, organów samorządu radców prawnych, organów administracji publicznej, organów wymiaru sprawiedliwości, pracodawców i klientów;
  • opracowywanie koncepcji (rozwiązań) dotyczących form wykonywania zawodu;
  • współpraca z komisjami wykonywania zawodu rad okręgowych izb radców prawnych;
  • monitorowanie działalności zawodowej prawników zagranicznych wpisanych na listy prowadzone przez rady okręgowych izb radców prawnych;
  • opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących zawodu radcy prawnego;
  • rozpatrywanie spraw skierowanych do Komisji przez Krajową Radę Radców Prawnych lub Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.

Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu została powołana przez Krajową Radę Radców Prawnych X kadencji (2016 – 2020) i działa w składzie: Przewodniczący – r.pr. Ryszard Wilmanowicz (OIRP Toruń), Członkowie – r.pr. Tomasz Głębocki (OIRP Opole), r.pr. Jacek Klimowicz (OIRP Białystok), r.pr. Tomasz Korpusiński (OIRP Kraków), r.pr. Jan Łoziński (OIRP Wrocław), r.pr. Stefan Mazurkiewicz (OIRP Szczecin), r.pr. Zbigniew Pawlak (OIRP Bydgoszcz) i Grzegorz Wyszogrodzki (OIRP Łódź). Nadzór nad działalnością Komisji sprawuje Wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych r.pr. Ryszard Ostrowski.

W zamyśle jest to pierwsza część opracowania. W kolejnej części zaprezentowane zostaną nieuwzględnione w niniejszym opracowaniu, pozostałe Stanowiska Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu KRRP, tak aby udostępnić Koleżankom i Kolegom Radcom Prawnym i Aplikantom Radcowskim całość dorobku Komisji. W planach jest przygotowanie Zbioru Stanowisk Komisji Etyki Krajowej Rady Radców Prawnych IX kadencji oraz Komisji Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych IX kadencji, sporządzonych na gruncie obowiązującego od 2015r. Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. W ten sposób, w założeniu, zaprezentowana zostanie całość dorobku właściwych rzeczowo Komisji Krajowej Rady Radców Prawnych, uwzględniającego obowiązujący Kodeks Etyki Radcy Prawnego. W planach jest publikowanie periodycznego wydawnictwa upowszechniającego na bieżąco przygotowywane stanowiska.

Wyrażamy nadzieję, że publikacja przyczyni się do pogłębienia znajomości Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i innych aktów prawnych dotyczących wykonywania zawodu radcy prawnego oraz ich wykładni, stanowiąc równocześnie uzupełnienie dotychczasowego dorobku w tym zakresie, w szczególności orzecznictwa okręgowych sądów dyscyplinarnych okręgowych izb radców prawnych, Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych, a także literatury przedmiotu, w tym zwłaszcza publikacji autorstwa r.pr. dr Tomasza Jaroszyńskiego, r.pr. Anny Sękowskiej i dr Pawła Skuczyńskiego: „Kodeks Etyki Radcy Prawnego. Komentarz” (Wydawnictwo Praktyka Prawnicza, Warszawa 2016) oraz publikacji autorstwa r.pr. dr Tomasza Schefflera (redaktora), r.pr. Włodzimierza Chróścika, r.pr. Gerarda Dźwigały, r.pr. Leszka Korczaka, r.pr. Jarosława Sobutki i r.pr. Anity Woronieckiej: „Kodeks Etyki Radcy Prawnego. Komentarz” (Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 2017 – 2. wydanie).

Zbiór Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych składa się ze skorowidza rzeczowego, wykazu aktów prawnych, informacji o Autorach projektów stanowisk przyjętych przez Komisję oraz zbioru stanowisk.

Skorowidz rzeczowy zawiera:

  • informacje o przedmiocie poszczególnych stanowisk;
  • dane identyfikacyjne stanowisk składające się z oznaczenia SK – Stanowisko Komisji, ciągu cyfr zawierających datę wydania stanowiska (np. 30.05.2017 – co oznacza, że jest to stanowisko z dnia 30 maja 2017r.) oraz inicjałów Autora projektu stanowiska przyjętego przez Komisję;
  • informacje o przepisach prawa powszechnie obowiązującego i prawa wewnętrznego samorządu radców prawnych, których dotyczą stanowiska.

Systematyka skorowidza rzeczowego odwołuje się do systematyki wewnętrznej Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Jej zakres przedmiotowy determinowany jest zakresem zagadnień przedstawionych Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych do zaopiniowania i obejmuje 2 stanowiska dotyczące problematyki podstawowych zasad wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązków etycznych radcy prawnego – godności zawodu oraz 19 stanowisk dotyczących problematyki wykonywania zawodu, w tym 8 dotyczących tajemnicy zawodowej, 5 dotyczących zajęć niedopuszczalnych oraz konfliktu interesów, 4 dotyczące informowania o wykonywaniu zawodu oraz pozyskiwania klientów i 2 dotyczące wynagrodzenia radcy prawnego oraz środków klienta. Pozostałe zagadnienia stanowiące przedmiot 14 stanowisk, których zakres przedmiotowy wykracza poza Kodeks Etyki Radcy Prawnego zostały ujęte w części III skorowidza, jako inne zagadnienia związane z wykonywaniem zawodu.

Wykaz aktów prawnych zawiera dane identyfikujące akty prawa powszechnie obowiązującego i prawa wewnętrznego samorządu radców prawnych, których dotyczą stanowiska.

Informacja o Autorach projektów stanowisk przyjętych przez Komisję objaśnia inicjały zamieszczone w skorowidzu rzeczowym w ramach danych identyfikacyjnych stanowisk.

Zbiór Stanowisk Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych zawiera 35 Stanowisk Komisji, zgodnie z systematyką przyjętą w skorowidzu rzeczowym. Zbiór zawiera:

  • opis zagadnienia stanowiącego przedmiot opinii, z reguły w formie pytania lub pytań, w niektórych przypadkach wraz opisem wybranych elementów stanu faktycznego;
  • tezy Stanowiska Komisji. Przyjęta formuła prezentacji tez jest z założenia dość obszerna pod względem objętości. Założeniem, które legło u podstaw przyjętego sposobu prezentacji było możliwie pełne oddanie istoty rozstrzygnięcia przez Komisję przedstawianych zagadnień. Skróty oraz inne zabiegi redakcyjne zostały wyraźnie zaznaczone w tekście – w przypadku zamieszczenia części zdania oznaczeniami: (…) – jeżeli cytowana jest część stanowiska; [A] – jeżeli teza zaczyna się od słowa, które w tekście stanowiska nie jest na początku zdania. W niezbędnych przypadkach zamieszczono uzupełnienia nie mające, z założenia, wpływu na treść stanowiska – np. jeżeli z nietezowanej części stanowiska wynika, że powołuje się przepis ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych, a ujęty w tezie tekst ogranicza się do powołania przepisu bez wskazania ustawy, w danej tezie uzupełniano informację o ustawie – z zaznaczeniem: przyp. red. – przypis redaktora;
  • dane identyfikacyjne stanowisk składające się, tak samo jak w przypadku skorowidza rzeczowego, z oznaczenia SK – Stanowisko Komisji, ciągu cyfr zawierających datę wydania stanowiska (np. 30.05.2017 – co oznacza, że jest to stanowisko z dnia 30 maja 2017r.) oraz inicjałów Autora projektu stanowiska przyjętego przez Komisję. Poprzez odesłanie (link) zamieszczone w danych identyfikacyjnych stanowisk możliwe jest zapoznanie się z pełnymi tekstami stanowisk – w wersji zanonimizowanej, z uwagi na obowiązujące w tym zakresie zasady.

Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych będzie wdzięczna za wszelkie uwagi dotyczące prezentowanego Zbioru Stanowisk. Przyczynią się one do udoskonalenia kolejnych edycji wydawnictwa.

Życzymy Państwu interesującej i, mamy nadzieję, także inspirującej lektury.

r.pr. Grzegorz Wyszogrodzki
(OIRP Łódź)
Członek Komisji

r.pr. Ryszard Wilmanowicz
(OIRP Toruń)
Przewodniczący Komisji

Łódź – Warszawa – Toruń
23 listopada 2018 r.

 

SKOROWIDZ RZECZOWY

I. Podstawowe zasady wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązki etyczne radcy prawnego – godność zawodu

 

1) możliwość publicznego reklamowania przez radcę prawnego (w ramach świadczenia pomocy prawnej) usług swojego klienta w pismach kierowanych do Sądu (SK-30.05.2017-JK) – art. 11 ust. 1 URP; art. 6, art. 11, art. 38 ust. 1, art. 48, art. 49 KERP;

2) nabycie nieruchomości na licytacji w toku egzekucji komorniczej przez radcę prawnego reprezentującego wierzyciela w tym postępowaniu, do majątku osobistego (SK-01.03.2018-JK) art. 11 w zw. z art. 8, art. 15 ust. 1, art. 16 KERP; art. 3 ust. 3, ust. 4 i ust. 5 URP.

 

II. Wykonywanie zawodu

 

1. Tajemnica zawodowa

1) tajemnica zawodowa radcy prawnego, a tajemnica zawodowa adwokata (SK-16.02.2017-RW) – art. 20 KERP, art. 6 ust. 1 i ust. 3 UPA,

2) tajemnica zawodowa aplikanta radcowskiego w kontekście zwolnienia przez klienta z tajemnicy zawodowej i złożenia wniosku w procesie cywilnym o dopuszczenie dowodu z zeznań aplikanta radcowskiego w charakterze świadka (SK-20.02.2017-JK-GW) – art. 261 § 2 KPC; art. 33 ust. 5 w związku z art. 3 ust. 3 i ust. 5 URP; art. 1, art. 7 ust. 2 i ust. 3, art. 8, art. 9, art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 KERP;

3) zobowiązanie radcy prawnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w trakcie kontroli skarbowej do przedłożenia dokumentów finansowych (przede wszystkim faktur VAT wystawionych klientom)(SK-23.02.2017-TK) – art. 3 ust. 3 URP, art. 106a – 106e UPTU, ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, art. 286 § 1 UOP ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa,

4) ujawnianie przez radcę prawnego szczegółów prowadzonych spraw w toku postępowania sądowego w celu dochodzenia zapłaty wynagrodzenia od podmiotu na rzecz którego świadczył pomoc prawną (SK-23.02.2017-2-TK) – art. 3 ust. 3 URP; art. 9, art. 15 ust. 3, art. 16 KERP;

5) wykorzystywanie przez radcę prawnego w postępowaniu sądowym dowodów na okoliczność świadczenia pomocy prawnej w celu dochodzenia wynagrodzenia od klienta (SK-12.09.2017-JK) – art. 3 ust. 3 URP, art. 9, art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 16 KERP;

6) świadczenie przez radcę prawnego pomocy prawnej w ramach współpracy z portalem internetowym (w kontekście obowiązków zachowania tajemnicy zawodowej)(SK-27.01.2018-TK) – art. 8 ust. 1, art. 33 ust. 5 w zw. z art. 3 ust. 3 i ust. 5 URP; art. 7 ust. 3, art. 8, art. 9, art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 22, art. 23 KERP; art. 266 KK;

7) możliwość składania przez radcę prawnego zeznań w charakterze świadka w postępowaniu cywilnym (SK-29.06.2018-TK) – art. 261 § 2 KPC; art. art. 33 ust. 5 w zw. z art. 3 ust. 3 i ust. 5 URP; art. 7 ust. 2 i ust. 3, art. 9, art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, KERP; art. 26 KK w związku z art. 741 URP;

8) monitorowanie i kontrola służbowa przez pracodawcę poczty elektronicznej zatrudnionego radcy prawnego (SK-31.07.2018-JŁ);

9) tajemnica zawodowa aplikanta radcowskiego zatrudnionego w kancelarii adwokackiej w postępowaniu przygotowawczym wobec klienta w związku ze świadczeniem pomocy prawnej w zakresie prawa cywilnego wraz z pracodawcą – adwokatem na rzecz tego klienta (SK-10.05.2019-TG) – art. 178, art. 180§1 i §2 KPK; art. 64 ust. 1 URP; art. 1, art. 3 ust. 3 KERP;

10) tajemnica zawodowa radcy prawnego a tajemnica negocjacji w których radca prawny nie brał czynnego udziału (SK-15.05.2020-TK) – art. 721 KC; art. 2, art. 3 ust. 3 URP; art. 15 ust. 1 – 3, art. 16, art. 21.

 

2. Zajęcia niedopuszczalne oraz konflikt interesów

1) reprezentowanie klientów w sprawach przeciwko podmiotowi na rzecz którego w przeszłości radca prawny świadczył pomoc prawną w postaci stałej obsługi prawnej (SK-16.02.2017-RW) – art. 3 ust. 3 URP; art. 10, art. 15, art. 16, art. 17, art. 18, art. 19, art. 26 ust. 1, art. 29 KERP;

2) dopuszczalność występowania przez radcę prawnego zatrudnionego w jednostkach organizacyjnych Skarbu Państwa (stationes fisci) na zlecenie klienta niebędącego statio fisci przeciwko innym jednostkom organizacyjnym Skarbu Państwa (stationes fisci) nie zatrudniających tego radcy prawnego (SK-20.04.2017-GW-JK) – art. 33, art. 34 KC; art. 67 § 2 KPC; art. 3 KP; art. 3 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 6 ust. 4 i ust. 5 UZZMP; art. 2, art. 4, art. 6 ust. 1, art. 9, art. 10, art. 14, art. 15, art. 16, art. 17, art. 18, art. 19, art. 224, art. 226 URP; art. 5 pkt 4), art. 8, art. 10, art. 11, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 28 ust. 2 KERP; § 3 ust. 1 i ust. 3 RWZRP;

3) podjęcie się przez radcę prawnego roli pełnomocnika pracodawcy w sporze z byłym pracownikiem – radcą prawnym (SK-28.06.2017-TK) – art. 15 URP; art. 10, art. 27 pkt 5) KERP;

4) możliwość pełnienia przez radcę prawnego funkcji członka zarządu/pełnomocnika w sytuacji jednoczesnego zatrudnienia tego radcy prawnego w ramach stosunku pracy, ewentualnie w ramach umowy zlecenia w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (SK-31.07.2017-JK) – art. 6, art. 7, art. 10, art. 25, art. 26, art. 27, art. 28, art. 29, art. 30 KERP; art. 8 URP; art. 214 § 1, art. 211 § 1 KSH;

5) prowadzenie spraw przez radcę prawnego w których uprzednio brał udział jako pracownik organu administracji publicznej (SK-22.01.2018-JK) – art. 10, art. 25 ust. 1, art. 27 pkt 1) KERP;  art. 115 § 19 KK; art. 741 pkt 2) URP.

6) zakres przedmiotowy świadczenia pomocy prawnej przez radców prawnych wykonujących zawód w formie spółki partnerskiej w kontekście zlecania biuru detektywistycznemu śledzenia pracowników klienta (SK-30.10.2018-GW) – art. 2, art. 4, art. 6 ust. 1 i ust. 3, art. 8 ust. 1 pkt 2), ust. 2 i ust. 4, art. 27 ust. 1 URP; art. 6, art. 7 ust. 3, art. 11, art. 25 ust. 1, art. 43 ust. 2 KERP; §3 ust. 1, §13 RWZRP;

7) dopuszczalność świadczenia pomocy prawnej na rzecz dwóch stron konfliktu przez dwóch radców prawnych zatrudnionych w tej samej kancelarii (SK-05.03.2019-JK) – art. 6, art. 8, art. 9, art. 10, art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 27, art. 28 KERP;

8) dopuszczalność równoczesnego świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego na rzecz gminy oraz na rzecz spółki kapitałowej, w której ta sama gmina posiada 100% udziałów (SK-12.08.2019-JK) – art. 26, art. 28, art. 28 ust. 3, art. 29 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 KERP

9) dopuszczalność prowadzenia nieprawniczej działalności gospodarczej w postaci sklepu z odzieżą wizytową przez radcę prawnego wykonującego zawód w ramach stosunku pracy i nieprowadzącego kancelarii radcy prawnego (SK-14.01.2020-TG) – art. 20, art. 22, art. 65 ust. 1 Konstytucji RP; art. 26, art. 28 ust. 1 URP; art. 2 UPP; art. 25 ust. 1 KERP; §13 RWZRP;

10) świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego (kancelarię radców prawnych) na rzecz ubezpieczyciela – strony umowy generalnej w sprawie programu ubezpieczeniowego dla radców prawnych (SK-30.04.2020-ZP) – art. 20, art. 22, art. 31§3 Konstytucji RP; art. 331§1, art. 431 KC;, art. 4, art. 6, art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 26, art. 40 ust. 2, art. 64 ust. 1 URP; art. 8§1, art. 214§1, art. 387§1  KSH; art. 3 ust. 1 pkt 18) i pkt 55) UDUIR; art. 3, art. 4 ust. 1 i ust. 2 UPP; art. 11, art. 13, art. 25, art. 52 ust. 3 KERP; § RWZRP;

11) prowadzenie przez radców prawnych wykonujących zawód w formie spółki cywilnej działalności usługowej w zakresie wynajmu powierzchni biurowych i odbioru korespondencji lub współdzielenia powierzchni biurowych z innymi podmiotami (SK-15.05.2020-WB) – art. 4, art. 8 ust. 1, ust. 2 URP; art. 25 ust. 1 KERP; §5 ust. 1 RWZRP.

 

3. Informowanie o wykonywaniu zawodu oraz pozyskiwanie klientów

1) zamiar nawiązania przez radcę prawnego stosunku prawnego w przedmiocie świadczenia pomocy prawnej w przedsiębiorstwie, w sytuacji zakończenia współpracy między obsługującą to przedsiębiorstwo kancelarią w której zatrudniony był ten radca prawny, świadczący w jej ramach pomoc prawną na rzecz tego przedsiębiorstwa (SK-30.05.2017-GW) – art. 50 ust. 3 w zw. z art. 31 i art. 33, art. 11, art. 13, art. 50 ust. 1 i ust. 2, art. 53 ust. 1 i ust. 2 KERP;

2) składanie ofert świadczenia pomocy prawnej (SK-16.06.2017-TG) – art. 7, art. 31 ust. 2, art. 32, art. 33 ust. 1 i ust. 2 KERP;

3) promowanie postów na portalu społecznościowym Facebook na profilu kancelarii radcy prawnego; zamieszczenie strony internetowej i nr tel. kancelarii radcy prawnego na samochodzie używanym w celu wykonywania zawodu (SK-12.09.2017-JK); – art. 31, art. 32, art. 35 ust. 3 KERP;

4) informacja o wykonywaniu zawodu radcy prawnego na informacyjnej mapie powiatu oraz na telebimie (SK-20.04.2018-GW) – art. 11, art. 31, art. 32, art. 33 KERP.

 

4. Wynagrodzenie radcy prawnego oraz środki klienta

1) koszty procesu a wynagrodzenie radcy prawnego (SK-22.05.2017-JŁ) – art. 8; art. 224 ust. 2, art. 225 ust. 1 URP; art. 36 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 KERP; § 3 RWZRP;

2) wynagrodzenie radcy prawnego a świadczenie pomocy prawnej pro bono; dodatkowe honorarium za pomyślny wynik sprawy (success fee) (SK-26.01.2018-SM) – art. 8 URP; art. 36 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 KERP.

3) prawo do dodatkowego wynagrodzenia z tytułu kosztów zastępstwa procesowego po ustaniu stosunku pracy radcy prawnego w państwowej jednostce budżetowej (SK-09.09.2019-JK) –  224 ust. 2 URP

4)  zasady ustalania wynagrodzenia radcy prawnego (SK-14.01.2020-RW) –  art. 224 ust. 2 URP; art. 36 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 KERP.

 

5. Stosunki pomiędzy radcami prawnymi

1) postępowanie radcy prawnego w przypadku domniemania naruszenia zasad etyki i wykonywania zawodu przez innego radcę prawnego (SK-18.09.2019-GW) – art. 64 ust. 1 w związku z art. 541 ust. 1, art. 54 oraz art. 66 ust. 1 URP; art. 11, art. 13, art. 50 ust. 1, art. 52 ust. 1 i ust. 2 KERP.

 

III. Inne zagadnienia związane z wykonywaniem zawodu

 

1) podjęcie zatrudnienia przez radcę prawnego w jednoosobowej kancelarii adwokackiej wraz z jednoczesnym reprezentowaniem klientów tej kancelarii przed sądami na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego temu radcy prawnemu przez adwokata prowadzącego tę kancelarię (SK-06.05.2017-SM) – art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 i ust. 6, art. 9 ust. 1, art. 13, art. 14, art. 17, art. 18 ust. 2, art. 22 ust. 2 URP; art. 3 KP;

2) dopuszczalność odmowy podjęcia się obowiązków tymczasowego pełnomocnika szczególnego z urzędu w związku z brakiem wystarczającej wiedzy lub doświadczenia (SK-08.05.2017-ZP) – art. 22 ust. 1 URP; art. 12 ust. 2 KERP; §2 ust. 1 pkt 4), ust. 2, ust. 3 i ust. 4 UWRPdPSU;

3) status radcy prawnego, jako osoby bezrobotnej lub czasowo nie zatrudnionej (prowadzenie spraw jako pełnomocnik z urzędu; składka członkowska) (SK-09.08.2017-RW) – art. 118 § 3 KPC; art. 8 URP; art. 2 ust. 1 pkt 2) lit. h), art. 46 UPZiIRP; § 1 ust. 1, § 2 ust. 1 RWRPdPSU; § 8 ust. 1 pkt 2) UWSCz;

4) niektóre zagadnienia wykonywania zawodu radcy prawnego świadczącego obsługę prawną spółdzielni mieszkaniowej (SK-16.10.2017-ZP) – art. 4, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 15, art. 17, art. 27 ust. 1, art. 64 ust. 1, art. 65 ust. 1 URP; art. 1 § 1, art. 11 UPrSp; art. 1 ust. 7 USpM; art. 304 § 1 KPK; art. 3531 KC w związku z art. 300 KP; art. 28, art. 29, art. 42 KERP;

5) bezpośredni przełożony radcy prawnego zatrudnionego w spółce innej niż określona w art. 8 ust. 1 i ust. 2 URP, dokonywanie oceny pracy zawodowej radcy prawnego zatrudnionego w spółce innej niż określona w art. 8 ust. 1 i ust. 2 URP  (SK-15.12.2017-GW) – art. 5 ust. 2, art. 9 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 10, art. 14, art. 15, art. 16 ust. 1, art. 17, art. 18, art. 19 ust. 1, art. 221, art. 224, art. 226, art. 57 pkt 7), art. 60 pkt 8) lit. b), art. 60 pkt 8) lit. f) URP; art. 31 KP; KERP; RWZRP; RZiTDoZWW;

6) prowadzenie kancelarii radcy prawnego w formie jednoosobowej działalności gospodarczej i jednoczesne świadczenie usług prawnych w zakresie ochrony danych osobowych, w tym pełnienie funkcji Inspektora Ochrony Danych Osobowych w ramach tej kancelarii (SK-19.01.2018-RW) – art. 5, art. 6, art. 8 URP; art. 37 ust. 5, art. 39 ust. 1 RODO;

7) status radcy prawnego zatrudnionego na stanowisku głównego specjalisty w departamencie prawnym urzędu obsługującego centralny organ administracji rządowej (SK-28.01.2018-ZP) – art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, ust. 5 i ust. 6, art. 9 ust. 1 i ust. 4, art. 224 ust. 1 i ust. 2, art. 75 URP; art. 22, art. 25, art. 29 § 1 pkt 1), art. 76, art. 77 KP; preambuła teza 42, art. 3 ust. 1 lit. a) DWEUKZ; art. 5 pkt 4) UZUKZ; RKZ; art. 9 ust. 1 USC; Zał. Nr 1, tabela I-IV ROSU; art. 56 KC;

8) wykonywanie czynności przez radcę prawnego z zakresu obsługi prawnej, a konieczność zawarcia umowy (SK-12.03.2018-RW) – art. 8 ust. 4 URP; art. 42 ust. 1 pkt 3), ust. 6  KERP; art. 9 ust. 1 i ust. 2 UPZiIRP; § 3 RWZRP;

9) prawomocne orzeczenie kary dyscyplinarnej zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego wobec komplementariusza spółki komandytowej jako formy wykonywania zawodu radcy prawnego (SK-25.05.2018-ZP-GW) – art. 4, art. 6 ust. 1 i ust. 3, art. 8 ust. 2 i ust. 1 pkt 3), art. 222, art. 28 ust. 1 i ust. 2, art. 29, art. 292, art. 293, art. 65 ust. 1 pkt 4), ust. 2b, ust. 2c i ust. 2h URP; art. art. 22 – 85, art. 86 § 1, art. 87 § 1, art. 88, art. 100, art. art. 102 – 124 KSH; art. 433 § 2 KC; art. 41 § 1, art. 43 § 1 KK; art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 14 UZNK; art. 4 ust. 1, art. 5, art. 6 UPNPR; art. 11 ust. 1 i ust. 2, art. 25 ust. 2, art. 32 KERP; § 5 ust. 2, ust. 3 pkt 3) i ust. 4, § 13, § 14 RWZRP;

10) stosowanie w działalności zawodowej wspólnego szyldu radcy prawnego oraz prawnika zagranicznego – adwokata niemieckiego (Rechtsanwalt) (SK-30.05.2018-SM) – URP; KERP; §5 ust. 2 i ust. 3 RWZRP; art. 14, art. 15 ust. 1 UŚPZPP; § 4 ust. 4 i ust. 8 RWZA; ZZEAGZ;

11) możliwość zaprzestania świadczenia pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu w związku z przejściem na emeryturę i brakiem możliwości wykonywania zawodu radcy prawnego w innej ustawowej formie (SK-04.06.2018-JŁ) – art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 22 ust. 1 URP; § 21 ust. 1 RWZRP;

12) udział prawnika zagranicznego w naborze kandydatów do pracy w instytucjach państwowych lub samorządowych (SK-18.06.2018-RW) – art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 5), art. 14, art. 15 ust. 2, art. 16 ust. 1 UŚPZPP; art. 4 pkt 1), art. 5 ust. 1 i ust. 2 USC; art. 6 ust. 1 pkt 1), art. 11 ust. 2 i ust. 3 UPS; art. 8 ust. 1 pkt 1), pkt 2), pkt 3), art. 21 ust. 1 URP;

13) zakres uprawnień aplikanta radcowskiego przed upływem 6 miesięcy aplikacji (SK-06.07.2018-TG) – art. 21 ust. 1 i ust. 2, art. 351 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 URP; art. 77 UPA;

14) obowiązek zawiadomienia przez radcę prawnego dziekana rady okręgowej izby radców prawnych oraz izby adwokackiej o zamiarze pozwania adwokata (SK-13.08.2018-SM) – art. 55 KERP.

15) świadczenie przez radcę prawnego pomocy prawnej w sprawach o wykroczenia i wykroczenia skarbowe a ograniczenia w występowaniu radcy prawnego w charakterze obrońcy (SK-28.12.2018-JŁ) – art. 6 ust. 1,  art. 8 ust. 1 i ust. 6 URP;

16) dopuszczalność świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego za pomocą sklepu internetowego oferującego produkty w postaci usług prawnych (SK-28.12.2018-ZP) – teza 32 założeń DWENAPUSI; art. 2 pkt 2), art. 5, art. 6, art. 8, art. 16, art. 17, art. 18, art. 19, art. 20, art. 21, art. 22, art. 23, art. 24 UŚUDE; art. 2 ust. 1 lit. a), art. 62 DWEUKZ; art. 5 pkt 4) UZUKZ; art. 8 ust. 1 URP; art. 31 ust. 2 I ust. 3, art. 32, art. 33, art. 35 KERP; art. 2.6.1 KEPE; § 6 ust. 1, § 10 ust. 1 i ust. 2 RWZRP; UODO; RODO;

17) dopuszczalność wytoczenia przez radcę prawnego wykonującego zawód w formie kancelarii radcy prawnego powództwa o ochronę dóbr osobistych przeciwko byłemu klientowi oraz ocena zasadności tego powództwa przez Komisję Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych (SK-06.05.2019-GW) –  art. 23, art. 24§1 i §2 KC; art. 64§1, art. 65§1, art. 189 KPC; art. 3 ust. 3, ust. 4, ust. 5, art. 15, art. 24 ust. 1 pkt 4) URP; art. 9, art. 11, art. 15, art. 16, art. 17, art. 20, art. 25 ust. 1, Dział IV KERP; Dział 2 RWZRP;

18) zakres obowiązku podejmowania przez radcę prawnego działań zgodnych z wytycznymi klienta oraz dopuszczalność kontaktowania się przez radcę prawnego jako pełnomocnika procesowego z osoba występującą w sprawie w charakterze świadka (SK-08.02.2019-TK) – art. KC; art. 118§3, art. 261§2 KPC; art. 19, art. 233 KK; art. 33 ust. 5 w zw. z art. 3 ust. 3 i ust. 5 URP; art. 6, art. 7, art. 8, art. 12 ust. 1 i ust. 3, art. 18, art. 45, art. 48, art. 49 KERP;

19) zakres obowiązków wobec samorządu radców prawnych radcy prawnego wpisanego na listę radców prawnych w jednej z okręgowych izb radów prawnych, wykonującego zawód na terytorium Republiki Federalnej Niemiec, jako adwokat europejski mający tam siedzibę (SK-06.09.2019-JŁ) – art. 8 ust. 3 URP; art. 2, art. 14 ust. 1 i ust. 2 KERP; §1, §2 UWSCz; §8, §10 ust. 2 RZWODZ;

20) zakończenie wykonywania zawodu w formie kancelarii radcy prawnego a dalsze prowadzenie spraw sądowych będących w toku (SK-26.09.2019-ZP) – art. 8 ust. 1 URP; art. 87§1, art. 94§2  KPC; art. 45, art. 47 KERP;

21) forma umowy o świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego (SK-25.02.2020-RW) – art. 43 KERP; §3 ust. 1 RWZRP; art. 89§2 KPC;

22) zalecenia dla radców prawnych w zakresie stosowania jako formy kontaktu z klientami wideokonferencji (SK-03.04.2020 – GW) – art. 3 ust. 3 i ust. 4 URP, art. 9, art. 15, art. 23, art. 35 KERP, §10 ust. 1 w związku z §2 pkt 8 RWZRP;

23) zasady świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego w ramach grupy kapitałowej (SK-17.06.2020-TG) – art. 17 ust. 1 Konstytucji RP; art. 2, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 URP; art. 5 pkt 4), art. 7 ust. 2 zd. 1, art. 25 ust. 1, art. 26 ust. 1 oraz art. 42 ust. 1 pkt 2) i ust. 2 KERP; §3 RWZRP.

24) zalecenia dla radców prawnych w zakresie stosowania jako formy kontaktu z klientami przy wykonywaniu czynności zawodowych poczty elektronicznej (electronic mail) (SK-18.06.2020-GW) – art. 3 ust. 3 i 4 URP, art. 9, art. 15, art. 22, art. 23, art. 35 KERP, § 6 ust. 1, §10 ust. 1 w zw. z §2 pkt 8 RWZRP;

25) uczestnictwo radcy prawnego w komisji antymobbingowej powołanej przez pracodawcę rozpoznającej skargę radcy prawnego na zachowanie innego radcy prawnego (SK-19.06.2020-RW) – art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 4 URP, art. 7, art. 10, art. 27 pkt. 4, art. 50, art. 52 ust. 2 i 3 KERP.


 

WYKAZ AKTÓW PRAWNYCH

DWENAPUSI – Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym)(Dz.U. UE.L 2000.178.1);

DWEUKZ – Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz.U. UE.L 2005.255.22);

KC – Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.);

KEPE – Kodeks Etyki Prawników Europejskich z dnia 28 października 1988 r. (z późn. zm.);

KERP – Kodeks Etyki Radcy Prawnego – Załącznik do Uchwały Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z dnia 22 listopada 2014r. w sprawie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego;

KK – Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny  (Dz.U. z 2019 r. poz. 1950 z późn. zm.);

KP – Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1040 z późn. zm.);

KPC – Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 z późn. zm.);

KPK – Ustawa z dnia 6 czerwca 1997r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1987 z późn. zm.);

KSH – Ustawa z dnia 15 września 2000r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 505 z późn. zm.);

RKZ – Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz.U. z 2018r. poz. 227);

RODO – Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (Dz.U. UE.L 119/1 4.5.2016);

ROnORPSE – Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz. 491 z późn. zm.);

ROSU – Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 807);

RUOONiZ – Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 maja 2020r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020r. poz. 964 z późn. zm.);

RWRPdPSU – Regulamin postępowania rad okręgowych izb radców prawnych przy wyznaczaniu radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego – Załącznik do Uchwały Nr 152/VIl/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 października 2010 r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu (z późn. zm.) – tekst jednolity: Uchwała Nr 277/IX/2016 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 20 lipca 2016r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu;

RWZA – Regulamin wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub spółkach – Uchwała Nr 54/2009 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 12 września 2009r. (z późn. zm.) – tekst jednolity: Obwieszczenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 lipca 2015r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Regulaminu wykonywania zawodu adwokata w kancelarii indywidualnej lub spółkach;

RWZRP – Regulamin wykonywania zawodu radcy prawnego – Załącznik do Uchwały Nr 94/IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 13 czerwca 2015 r. w sprawie Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego;

RZiTDoZWW – Uchwała Nr 112/VII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 30 stycznia 2010r. Regulamin zakresu i trybu działania oraz zasad wynagradzania wizytatorów – tekst jednolity: Uchwała Nr 164/X/2018 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu zakresu i trybu działania oraz zasad wynagradzania wizytatorów;

UODO – Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1781 z późn. zm.);

UPA – Ustawa z dnia z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2019 r. poz. 1513 z późn. zm.);

UPNPR – Ustawa z dnia z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2017r. poz. 2070 z późn. zm.);

UPS – Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1282);

UPrSp – Ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2018 r., poz. 1285 z późn. zm.);

UPZiIRP – Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2019 r. poz. 1482 z późn. zm.);

URP – Ustawa z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2115 z późn. zm.);

USC – Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1559 z późn. zm.);

U-COVID-19 – Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374 z późn. zm.);

USpM – Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2018 r., poz. 845 z późn. zm.);

UŚPZPP – Ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1874 z późn. zm.);

UŚUDE – Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U z 2019 r. poz. 123 z późn. zm.);

UWRPdPSU – Uchwała Nr 152/VIl/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 października 2010 r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu (z późn. zm.) – tekst jednolity: Uchwała Nr 277/IX/2016 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 20 lipca 2016r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu;

UWSCz – Uchwała Nr 7/VIII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału – tekst jednolity:  Uchwała Nr 125/X/2017 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 20 października 2017r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały w sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału;

UZNK – Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1010 z późn. zm.);

UZUKZ – Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz.U. z 2018r. poz. 2272 z późn. zm.);

UZZMP – Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 1302 z późn. zm.);

ZZEAGZ – Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeks Etyki Adwokackiej) – Uchwała Nr 2/XVIII/98 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 10 października 1998 r. (z późn. zm.) – tekst jednolity: Obwieszczenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeksu Etyki Adwokackiej).


 

AUTORZY PROJEKTÓW STANOWISK PRZYJĘTYCH PRZEZ KOMISJĘ ETYKI I WYKONYWANIA ZAWODU KRAJOWEJ RADY RADCÓW PRAWNYCH

r.pr. Tomasz Głębocki – TG

r.pr. Jacek Klimowicz – JK

r.pr. Tomasz Korpusiński – TK

r.pr. Jan Łoziński – JŁ

r.pr. Stefan Mazurkiewicz – SM

r.pr. Zbigniew Pawlak – ZP

r.pr. Ryszard Wilmanowicz – RW

r.pr. Grzegorz Wyszogrodzki – GW


 

ZBIÓR STANOWISK KOMISJI ETYKI I WYKONYWANIA ZAWODU
KRAJOWEJ RADY RADCÓW PRAWNYCH

 

I. PODSTAWOWE ZASADY WYKONYWANIA ZAWODU ORAZ WARTOŚCI I OBOWIĄZKI ETYCZNE RADCY PRAWNEGO – GODNOŚĆ ZAWODU

 

1) Czy dopuszczalne jest publiczne reklamowanie przez radcę prawnego (w ramach świadczenia pomocy prawnej) usług swojego klienta w pismach kierowanych do Sądu ?

  1. Kodeks Etyki Radcy Prawnego zawiera zbiór zasad kierowanych do członków samorządu, stanowiących wytyczne postępowania radców prawnych w życiu zawodowym, samorządowym, a także w życiu prywatnym. W zakresie poruszonym pytaniem wnioskodawczyni przedmiotowo istotne pozostają przepisy ogólne Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, regulujące wykonywanie zawodu oraz przepisy o wolności słowa i pisma zawarte w Rozdziale V, albowiem Kodeks nie zawiera przepisu ściśle odnoszącego się do zagadnienia przedstawionego Komisji (…).
  2. Akceptowalne działania komunikacyjne radcy prawnego nie mogą wykraczać poza granice wyznaczone przez przepisy prawa, rzeczową potrzebę oraz zasady etyki radcy prawnego.
  3. [O]świadczenie radcy prawnego zawarte w piśmie procesowym [wskazujące na rzetelność i fachowość reprezentowanego klienta jako przedsiębiorcy – przyp. red.] nie narusza przepisów obowiązujących członków samorządu radcowskiego. (…) [R]adca prawny korzysta z wolności słowa i pisma w zakresie wykonywanej przez niego pomocy prawnej i, o ile wolność ta nie narusza obowiązujących przepisów, żaden organ nie posiada legitymacji do ingerowania w treść wystąpień radcy prawnego, o których kształcie z punktu widzenia interesu klienta decyduje sam radca prawny. Sformułowania użyte przez radcę prawnego w piśmie sądowym nie uchybiają godności zawodu oraz, nie podważają zaufania publicznego do samorządu radcowskiego. W sytuacji posiadania informacji o rzetelności swojego klienta, ważnych z punktu widzenia toczącego się postępowania, w granicach wolności słowa, radca prawny może wskazywać na fachowość podmiotą, który reprezentuje. Oczywiście – każdorazowo radca prawny winien zachować rozwagę w formułowaniu swoich wypowiedzi a także stosowny umiar, unikając w miarę możliwości wypowiedzi, które mogą być przedmiotem późniejszej krytyki, tak ze strony podmiotu, którego reprezentacji podjął się radca prawny, jak i strony przeciwnej postępowania.

SK-30.05.2017-JK


 

2) Czy nabycie nieruchomości na licytacji w toku egzekucji komorniczej przez radcę prawnego reprezentującego wierzyciela w tym postępowaniu, do majątku osobistego, byłoby sprzeczne z Kodeksem Etyki Radcy Prawnego, a w szczególności czy nie byłby to czyn niegodny radcy prawnego, naruszający tajemnicę zawodu lub podważający zaufanie do zawodu radcy prawnego ?

Wnioskodawca wskazał, że od kilku lat reprezentuje wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym, który egzekwuje od swojego dłużnika świadczenie pieniężne (kwota główna, odsetki, koszty procesu i egzekucji). Oprócz tego wierzyciela, w postępowaniu uczestniczy również kilku innych wierzycieli. Egzekucja była i jest bezskuteczna. Dłużnik posiada tylko nieruchomość, która została zajęta w toku egzekucji, a planowana jest pierwsza licytacja tej nieruchomości. Z klientem, którego reprezentuje wnioskodawca, ewentualny zakup zostałby wcześniej uzgodniony, a konsekwencje wyjaśnione. Dzięki temu zakupowi klient radcy prawnego składającego zapytanie, odzyskałby część należności egzekwowanych od dłużnika. Radca prawny zastrzegł, że w licytacji uczestniczyłby tylko w charakterze licytanta, a nie urzędowo w todze jako pełnomocnik wierzyciela, co też byłoby wcześniej z klientem uzgodnione.

  1. [N]a szczególną uwagę zasługuje (…) przepis art. 16 KERP, zgodnie z którym dochowanie tajemnicy zawodowej obejmuje nie tylko zakaz ujawniania informacji i dokumentów, o których mowa w art. 15, ale również zakaz skorzystania z nich w interesie własnym lub innej osoby. (…) [N]ie można pominąć kwestii, iż radca prawny jako profesjonalista, ma pełną wiedzę o tym, iż cena nabycia nieruchomości na licytacji komorniczej jest niższa, niż wartość rynkowa tej samej nieruchomości, tym bardziej, jeżeli dojdzie do drugiej licytacji, wobec bezskuteczności pierwszej licytacji.W rozpatrywanej, hipotetycznej sytuacji, radca prawny do własnych celów wykorzystywałby wiedzę (informacje, dokumenty) pozyskaną, w toku prowadzenia sprawy w imieniu i na rzecz klienta. Należy podkreślić, że byłoby to świadczenie pomocy prawnej klientowi, z korzyścią dla swojego majątku (nabycie do osobistego majątku przedmiotu, z którego zaspokajana jest wierzytelność klienta). Istotne jest jednak, że co do zasady jedyna dopuszczalna korzyść majątkowa radcy prawnego reprezentującego klienta w danej sprawie, polega na prawie do honorarium za prowadzenie sprawy, a do istoty zawodu radcy prawnego należy unikanie sytuacji, w których osobiste, a w szczególności majątkowe interesy klienta, łączą się z osobistymi interesami radcy prawnego będącego pełnomocnikiem.
  2. [O]pisane zachowanie należałby uznać za niezgodne z zasadami etyki zawodu, jako naruszające tajemnicę radcowską, a z drugiej strony podważającą zaufanie społeczne do zawodu radcy prawnego. Należy bowiem podkreślić, że w społecznym odczuciu, np. dłużników w tym konkretnym postępowaniu, ale także osób trzecich znających realia sprawy, mogłoby powstać wrażenie, iż radca prawny wykorzystuje do własnych ekonomicznych interesów wiedzę, która stawia go w lepszej sytuacji, niż przeciętnego uczestnika obrotu nieruchomościami. Innymi słowy mogłoby to rodzić wrażenie, że radca prawny wykorzystuje z jednej strony krytyczne położenie dłużnika i za niską kwotę uzyskuje korzyść w postaci nieruchomości, a z drugiej strony również jego zachowanie mogłoby stanowić pośrednio nieuzasadnione uprzywilejowanie.

SK-01.03.2018-JK


II. WYKONYWANIE ZAWODU

 

1. TAJEMNICA ZAWODOWA

1.1) Czy fakty i twierdzenia strony, ujawnione w piśmie procesowym, sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (adwokata) strony i złożone do akt sprawy cywilnej oraz przekazane stronie przeciwnej (jej pełnomocnikowi procesowemu – radcy prawnemu) poprzez przesłanie tego pisma w dalszym ciągu stanowią mieszczą się w granicach tajemnicy zawodowej tego pełnomocnika ?

W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej:

1.2) czy fakty ujawnione przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego (adwokata) strony w piśmie procesowym, złożonym w jednym postępowaniu cywilnym mogą być przedmiotem dowodu w innym postępowaniu cywilnym o ochronę dóbr osobistych a jeśli tak to czy dopuszczalnym jest powołanie przez radcę prawnego na świadka profesjonalnego pełnomocnika strony – adwokata – na okoliczności związane ze sporządzaniem pisma procesowego, w którym to piśmie znalazły się zwroty i twierdzenia, mogące naruszać dobra osobiste drugiej strony ?

A jeżeli wyżej wymieniony wniosek byłby dopuszczalny, tj. nie stanowiłby naruszenia przez powołującego taki wniosek zasad etyki radcy prawnego oraz zasad wykonywania zawodu:

1.3) czy wniosek taki mógłby być złożony jeszcze przed przesłuchaniem osoby pozwanej o naruszenie dóbr osobistych a więc przed ewentualnym zaprzeczeniem tej osoby co do autorstwa takich zwrotów bądź przed zaprzeczeniem że osoba ta przekazywała takie fakty swojemu pełnomocnikowi, czy wniosek taki winien być ewentualnie zgłoszony dopiero po przesłuchaniu strony pozwanej ?

  1. Art. 20 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego stwarza konieczność analizy treści i zakresu tajemnicy adwokackiej.
  2. Wysłanie pisma stronie przeciwnej oraz jego złożenie do akt sądowych nie tylko nie powodują, że wiedza o faktach przestaje być chroniona tajemnicą adwokacką, ale nawet można stwierdzić, że okoliczności te dowodzą istnienia tajemnicy adwokackiej. Jeśli bowiem określone fakty zostały opisane w treści pisma procesowego sporządzonego przez profesjonalnego pełnomocnika a następnie złożonego do akt sprawy sądowej i przesłanego pełnomocnikowi strony przeciwnej, to tym samym należy uznać, iż stanowią one przedmiot tajemnicy tego fachowego pełnomocnika, gdyż fachowy pełnomocnik czerpie wiedzę o faktach dotyczących danej sprawy w szczególności (nie wyłącznie) od swojego klienta. Składanie pism procesowych jest zaś zwyczajnym elementem każdego stosunku zastępstwa procesowego.
  3. [W]iedza o faktach związanych z działaniem pełnomocnika, w szczególności wiedza o okolicznościach powstania określonego pisma procesowego stanowi przedmiot tajemnicy adwokackiej.
  4. [W] świetle art. 20 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego radca prawny nie może (…) zgłaszać wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka adwokata na okoliczności związane z udzielaniem przez tego adwokata pomocy prawnej jego klientowi.
  5. [W]niosek dowodowy dotyczący zeznań adwokata nie może być złożony przez radcę prawnego ani przed przesłuchaniem pozwanego ani po jego przesłuchaniu niezależnie od treści składanych zeznań.

SK-16.02.2017-RW 


 

2) Czy aplikanta radcowskiego obowiązuje nadal tajemnica zawodowa w przypadku sporu klienta z kontrahentem i zamiarem zwolnienia aplikanta radcowskiego przez klienta z tajemnicy odnośnie informacji istotnych dla jego przedsiębiorstwa, ważnych z punktu widzenia zawisłego sporu, które pokrywają się z zakresem obowiązującej aplikanta tajemnicy zawodowej oraz, czy nie ma przeciwskazań, aby aplikant radcowski złożył zeznania w charakterze świadka ?

  1. [Z]godnie z postanowieniami art. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego postanowienia Kodeksu stosuje się odpowiednio do aplikantów radcowskich. Uwzględniając rozumienie sformułowania o „odpowiednim stosowaniu” postanowień Kodeksu Etyki Radcy Prawnego w odniesieniu do jego rozumienia w przypadku użycia w akcie normatywnym (vide: T. Jaroszyński [w:] T. Jaroszyński, A. Sękowska, P. Skuczyński, Kodeks Etyki Radcy Prawnego. Komentarz, Wydawnictwo Praktyka Prawnicza, Warszawa 2016, ss. 21 – 22) oraz istotę (charakter) powołanych wyżej regulacji (art. 3 ust. 3 i ust. 5, art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych; art. 9, art. 15 ust. 1 – 3 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego – przyp. red.) zasadne jest zapatrywanie, że wobec aplikanta radcowskiego znajdują one zastosowanie wprost.
  2. [A]plikant radcowski może być świadkiem w postępowaniu cywilnym, ale występując w takim charakterze musi pamiętać o ciążącym na nim obowiązku dochowania tajemnicy zawodowej oraz o sankcjach związanych z naruszeniem tego obowiązku. Zwrócić przy tym należy uwagę, że przepis art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych stanowi o zakazie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej bez ograniczenia wyłącznie do istotnej tajemnicy.
  3. Wykładnia sformułowanej w art. 8 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego zasady lojalnego postępowania radcy prawnego / aplikanta radcowskiego wobec klienta na którego rzecz świadczy pomoc prawną oraz kierowania się dobrem klienta w celu ochrony jego praw nie może prowadzić do sprzeczności z ustawowymi i deontologicznymi regulacjami dotyczącymi tajemnicy zawodowej oraz ich naruszać.
  4. [W] postępowaniu cywilnym radca prawny oraz aplikant radcowski zeznający jako świadkowie nie mogą sami zwolnić się z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej ani też zostać zwolnieni z tego ustawowego obowiązku przez swoich klientów.
  5. [A]plikanta radcowskiego będzie obowiązywała tajemnica zawodowa nawet w sytuacji, w której klient, na rzecz którego aplikant świadczył usługi prawne, w sposób wyraźny zwolni go z obowiązku zachowania tej tajemnicy. Udzielenie w toku procesu sądowego, przez aplikanta radcowskiego słuchanego w charakterze świadka odpowiedzi na pytania związane z okolicznościami objętymi tajemnicą zawodową, może zostać uznane za postępowanie sprzeczne z prawem oraz z zasadami etyki, a tym samym stanowić podstawę pociągnięcia aplikanta radcowskiego do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

 SK-20.02.2017-JK-GW


 

3) Czy radca prawny, wobec ciążącego na nim obowiązku dochowania tajemnicy zawodowej, który odnosi się do „wszystkich tworzonych dokumentów”, ma obowiązek przedłożenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w trakcie kontroli skarbowej dokumentów finansowych (przede wszystkim faktur VAT wystawionych klientom) ?

  1. Jakkolwiek można spotkać poglądy, iż dane podmiotu na rzecz którego radca prawny świadczył usługę, a także sam fakt udzielenia pomocy prawnej klientowi są objęte tajemnicą zawodową (chociaż ani w ustawie o radcach prawnych ani też w Kodeksie Etyki, zarówno aktualnym i poprzednio obowiązującym, nie ma bezpośredniego odniesienia się do ujawnienia przez radcę prawnego samego faktu udzielania pomocy prawnej klientowi) należy przyjąć, iż ujawnienie tego rodzaju informacji nie stanowi naruszenia tajemnicy zawodowej, w sytuacji gdy wynika to z konieczności wywiązania się przez radcę prawnego z obowiązków wobec organów państwa, w tym zwłaszcza wobec organów kontroli skarbowej.
  2. Tajemnicą zawodową nie są objęte (…) dane personalne klienta i ogólna informacja (wiedza) o rodzaju świadczonej usługi w zakresie, w jakim jest to niezbędne m. in. do ustalenia podstawy opodatkowania, powstania obowiązku podatkowego, ustalenia stawki podatku albo innego elementu konstrukcyjnego kontrolowanego podatku.
  3. [P]owinnością radcy prawnego jest oględność i ogólnikowość w opisie usługi umieszczanej na dokumentach finansowych (fakturach, rachunkach itp.), tj. dbałość o to aby informacje te nie wykroczyły poza zakres niezbędny z punktu widzenia wymogów przepisów prawa.

SK-23.02.2017-TK


 

4) Radca prawny wszczął postępowanie sądowe, w ramach którego dochodzi wynagrodzenia od podmiotu na rzecz którego świadczył pomoc prawną. W ocenie pytającego dochodzone roszczenie jest nienależne, natomiast radca prawny w toku sprawy ujawnia szczegóły prowadzonych spraw. Pytający powziął wątpliwość, czy tego rodzaju zachowanie nie stanowi przewinienia dyscyplinarnego (czy nie jest ujawnianiem tajemnicy zawodowej) ?

  1. Kodeks Etyki [Radcy Prawnego] nie odnosi się wprost do kwestii zachowania tajemnicy zawodowej w sytuacji wszczęcia przez radcę prawnego postępowania, którego przedmiot dotyczy sporu związanego ze świadczoną pomocą prawną (w tym zwłaszcza sporu o zapłatę wynagrodzenia). Art 16 Kodeksu etyki przewiduje jednak zakaz wykorzystywania przez radcę prawnego informacji i dokumentów objętych tajemnicą zawodową również „w interesie własnym”.
  2. Jakkolwiek radca prawny ma możliwość dochodzenia przed sądem przeciwko swojemu klientowi roszczeń o wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, w trakcie prowadzonego w tym przedmiocie postępowania radca prawny nie może ujawniać informacji objętych tajemnicą zawodową. Ujawnienie przez radcę prawnego, w toku wszczętego procesu sądowego, okoliczności objętych tajemnicą zawodową może zostać uznane za postępowanie sprzeczne z prawem oraz z zasadami etyki, a tym samym stanowić podstawę pociągnięcia radcy prawnego do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
  3. Naruszenia tajemnicy zawodowej nie stanowi natomiast powoływanie się przez radcę prawnego w toku prowadzonego procesu na sam fakt udzielenia pomocy prawnej konkretnemu podmiotowi oraz wskazywanie na wykonanie na rzecz danego podmiotu konkretnej usługi. W celu dochodzenie roszczeń o zapłatę przeciwko swojemu klientowi radca prawny może bowiem wykorzystać wystawianie przez siebie dokumenty finansowe (faktury, rachunki itp.) oraz ujawniać informacje objęte tego rodzaju dokumentacją.
  4. [T]ajemnica zawodowa radcy prawnego nie obejmuje tego rodzaju danych, które zgodnie z wymogami przepisów prawa należy umieszczać na dokumentach finansowych dla celów rozliczeniowych lub podatkowych (faktury, rachunki itp.). Tajemnicą zawodową nie są w związku z tym objęte w szczególności dane identyfikujące klienta i ogólna informacja o rodzaju wykonanej przez radcę prawnego usługi, tj. dane niezbędne do ustalenia podstawy opodatkowania, powstania obowiązku podatkowego, ustalenia stawki podatku albo innego elementu konstrukcyjnego podatku.

SK-23.02.2017-2-TK


 

5) Czy dopuszczalne jest przedstawienie w postępowaniu sądowym dokumentów, wydruków i innych środków dowodowych jakie zostały wytworzone przez radcę prawnego przy wykonywaniu usługi na rzecz danego klienta w celu dochodzenia od tego klienta zapłaty wynagrodzenia ?

  1. Kodeks Etyki [Radcy Prawnego – przyp. red.] nie odnosi się wprost do kwestii zachowania tajemnicy zawodowej w sytuacji wszczęcia przez radcę prawnego postępowania, którego przedmiot dotyczy sporu związanego ze świadczoną pomocą prawną (w tym zwłaszcza sporu o zapłatę wynagrodzenia). Art. 16 Kodeksu etyki przewiduje jednak zakaz wykorzystywania przez radcę prawnego informacji i dokumentów objętych tajemnicą zawodową również „w interesie własnym”. Należy mieć jednocześnie na uwadze, iż tajemnica zawodowa radcy prawnego nie obejmuje tego rodzaju danych, które zgodnie z wymogami przepisów prawa należy umieszczać na dokumentach finansowych dla celów rozliczeniowych lub podatkowych (faktury, rachunki itp.). Tajemnicą zawodową nie są w związku z tym objęte w szczególności dane identyfikujące klienta i ogólna informacja o rodzaju wykonanej przez radcę prawnego usługi, tj. dane niezbędne do ustalenia podstawy opodatkowania, powstania obowiązku podatkowego, ustalenia stawki podatku albo innego elementu konstrukcyjnego podatku.
  2. [J]akkolwiek radca prawny ma możliwość dochodzenia przed sądem przeciwko swojemu klientowi roszczeń o wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną, w trakcie prowadzonego w tym przedmiocie postępowania radca prawny nie może ujawniać informacji objętych tajemnicą zawodową. Ujawnienie przez radcę prawnego, w toku wszczętego procesu sądowego, okoliczności objętych tajemnicą zawodową może zostać uznane za postępowanie sprzeczne z prawem oraz z zasadami etyki, a tym samym stanowić podstawę pociągnięcia radcy prawnego do odpowiedzialności dyscyplinarnej.
    Naruszenia tajemnicy zawodowej nie stanowi natomiast powoływanie się przez radcę prawnego w toku prowadzonego procesu na sam fakt udzielenia pomocy prawnej konkretnemu podmiotowi oraz wskazywanie na wykonanie na rzecz danego podmiotu konkretnej usługi. W celu dochodzenie roszczeń o zapłatę przeciwko swojemu klientowi radca prawny może bowiem wykorzystać wystawianie przez siebie dokumenty finansowe (faktury, rachunki itp.) oraz ujawniać informacje objęte tego rodzaju dokumentacją.

SK-12.09.2017-JK


 

6) Czy konstrukcja świadczenia pomocy [prawnej – przyp. red.] w ramach współpracy z portalem internetowym, zakładająca publikowanie w systemie informatycznym wszystkich dokumentów, związanych z prowadzoną sprawą do którego dostęp miałby nie tylko radca prawny i klient, ale również właściciel portalu internetowego (poprzez swoich pracowników) nie stanowi naruszenia przepisów o tajemnicy radcy prawnego, nawet przy założeniu, iż klient, na rzecz którego miałaby być świadczona pomoc prawna wyrazi zgodę na taki schemat działania ?

  1. [Z]awód radcy prawnego należy do zawodów zaufania publicznego, z czym nierozerwalnie związany jest obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej. Obowiązek ten wynika zarówno z przepisów ustawowych, norm etycznych jak również z samej roty ślubowania radcowskiego.
  2. [N]ie można negować tego, iż art. 3 ust. 3 ustawy o radcach prawnych stoi na straży interesów klienta, chroniąc jego dobro, jakim jest bezpieczeństwo powierzonej przez klienta informacji, której radca prawny jest jedynie depozytariuszem, co przemawiałoby za dopuszczeniem możliwości zwolnienia przez odpowiednie oświadczenie ze strony klienta radcy prawnego z obowiązku dochowania tej tajemnicy, na gruncie obowiązujących regulacji prawnych naruszenie przez radcę prawnego obowiązków zachowania tajemnicy zawodowej, nawet jeśli jest dokonywane za wiedzą i akceptacją klienta, uznawane jest za przewinienie dyscyplinarne. O przyjmowaniu takiej kwalifikacji przesądza fakt, iż źródłem obowiązku dochowania tajemnicy zawodowej radcy prawnego nie jest treść zawartej pomiędzy radcą prawnym a klientem umowy, lecz ustawa.
  3. [Z]godnie z postanowieniami art. 7 ust. 3 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego radca prawny nie może naruszać zasad etyki zawodowej i niewłaściwie wywiązywać się z obowiązków zawodowych w celu spełnienia oczekiwań klienta lub osób trzecich. Wykładnia sformułowanej w art. 8 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego zasady lojalnego postępowania radcy prawnego wobec klienta, na którego rzecz świadczy pomoc prawną oraz kierowania się dobrem klienta, w celu ochrony jego praw, nie może prowadzić do sprzeczności z ustawowymi i deontologicznymi regulacjami dotyczącymi tajemnicy zawodowej oraz ich naruszać. Ponadto, art. 23 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego stanowi, iż radca prawny obowiązany jest zabezpieczyć przed niepowołanym ujawnieniem wszelkie informacje objęte tajemnicą zawodową, niezależnie od ich formy i sposobu utrwalenia.
  4. Radca prawny w oparciu o umowę o pracę lub umowę cywilnoprawną nie może (…) świadczyć pomocy prawnej na rzecz klientów podmiotów, świadczących usługi prawne nie w ramach wykonywania zawodu radcy prawnego (oraz w innych formach niż przewidzianych w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych), lecz wyłącznie w oparciu o zasadę swobody działalności gospodarczej. Radca prawny nic może uczestniczyć w świadczeniu pomocy prawnej na rzecz klientów takiego podmiotu (w szczególności jako jej pracownik lub podwykonawca, działający na podstawie umowy cywilnoprawnej) albowiem stanowiłoby to oczywiste obejście przepisów ograniczających formę wykonywania zawodu radcy prawnego oraz prowadziłoby do powstania istotnych zagrożeń dla podstawowych wartości oraz zasad wykonywania zawodu radcy prawnego, w szczególności obowiązku zachowania tajemnicy, zawodowej, niezależności radcy prawnego oraz zakresu odpowiedzialności radcy prawnego wobec klienta.
  5. [P]rzy założeniu, że właściciel portalu nie jest uprawniony do świadczenia pomocy prawnej w ramach wykonywania zawodu radcy prawnego, ani też nie jest spółką o jakiej mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, świadczenie przez radcę prawnego pomocy prawnej, w ramach współpracy z takim portalem, w której dochodziłoby do publikowania w systemie informatycznym portalu internetowego dokumentów, zawierających tajemnicę zawodową, do którego dostęp miałby nie tylko radca prawny i klient ale również właściciel portalu internetowego (poprzez swoich pracowników), stanowiłoby naruszenie przez radcę prawnego art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych oraz obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, nawet w razie wyrażenia przez klienta portalu internetowego zgody na taki schemat działania.

SK-27.01.2018-TK


 

7) Czy będący interwenientem ubocznym radca prawny w procesie odszkodowawczym wytoczonym przez byłego klienta, może zeznawać przez sądem na okoliczności związane z ustaleniami czynionymi z klientem co do sposobu prowadzenia sprawy skoro ów klient uzasadniając swoje stanowisko procesowe stawia radcy prawnemu zarzut, iż postępował on niegodnie z tymi ustaleniami ?

  1. [N]a gruncie Kodeksu postępowania cywilnego nie istnieje możliwość zwolnienia radcy prawnego przez sąd z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. W ramach tej procedury przewidziano bowiem tylko uprawnienie świadka do odmowy odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej (art. 261 § 2 k.p.c.). Kodeks postępowania cywilnego zezwala tym samym na odmowę udzielenia przez osoby wykonujące zawody zaufania publicznego (w tym radców prawnych) odpowiedzi na pytanie i nie przewiduje procedury zwalniania z tego obowiązku, zaś ocena istotności pogwałcenia tajemnicy zawodowej została pozostawiona samemu radcy prawnemu. Sąd nie ma prawa ani do kontroli tej oceny, ani tym bardziej kompetencji do ostatecznego rozstrzygania w tym zakresie (…).
  2. [R]adca prawny może być świadkiem w postępowaniu cywilnym, ale występując w takim charakterze musi pamiętać o ciążącym na nim obowiązku dochowania tajemnicy zawodowej oraz o sankcjach związanych z naruszeniem tego obowiązku. Zwrócić przy tym należy uwagę, że przepis art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych stanowi o zakazie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej bez ograniczenia wyłącznie do istotnej tajemnicy.
  3. Przyjmuje się jednak, że istnieją sytuacje, w której z uwagi na kontratyp stanu wyższej konieczności mogą zachodzić sytuacje, w których złożenie przez radcę prawnego zeznań w postępowaniu cywilnym w normalnej sytuacji stanowiące karalne ujawnienie tajemnicy radcy prawnego, karalnym nie będzie. (art. 26 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny w związku z art. 741 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – przyp. red.).
  4. Udzielenie w toku procesu sądowego, przez radcę prawnego słuchanego w charakterze świadka odpowiedzi na pytania związane z okolicznościami objętymi tajemnicą zawodową, może (…) zostać uznane za postępowanie sprzeczne z prawem oraz z zasadami etyki. Jednakże w sytuacji, w której zachodzić będzie konflikt dwóch chronionych prawnie dóbr (dobra jakim jest tajemnica zawodowa, oraz dobra jakim jest konieczność ochrony dóbr radcy prawnego zagrożonych akcją zaczepną ze strony klienta radcy prawnego), może dojść do stanu wyższej konieczności, który wyłączy karalność (również dyscyplinarną) takiego zachowania. O ewentualnym zaistnieniu takich okoliczności decydują jednak zawsze okoliczności konkretnej sprawy.

SK-29.06.2018-TK 


 

8) Czy wszelkie tworzone przez radcę prawnego dokumenty oraz korespondencja radcy prawnego obejmująca tajemnicę zawodową powinna być wyłączona z kontroli prowadzonej przez Spółkę (pracodawcę – przyp. red.) jako, że dochowanie tajemnicy zawodowej radcy prawnego stanowi nie tylko obowiązek, ale i prawo radcy prawnego ? Ewentualnie, czy kontrola określona w stanie faktycznym winna odbywać się z poszanowaniem tajemnicy radcy prawnego, np. kontrola dla celów diagnostycznych, statystycznych, bez możliwości wglądu do dokumentacji czy korespondencji ?

  1. [R]adca prawny wykonujący zawód w jednostce organizacyjnej na podstawie umowy o pracę, nie może na komputerze będącym własnością pracodawcy i udostępnionym temu radcy prawnemu do wykonywania zawodu w tej jednostce, świadczyć pomocy prawnej innym klientom, w szczególności w czasie pracy w tej jednostce. Jego klientem jest pracodawca. (…) Gdyby strony umowy o pracę uzgodniły taką możliwość, to rzeczą radcy prawnego byłoby uzyskanie zgody pracodawcy na wyłączenie kontroli w takim zakresie.
  2. [J]est kwestią pracodawcy czy, ze względu na specyficzne treści, ograniczy kontrolę wykorzystania sprzętu przez radcę prawnego i w jakim zakresie, czy pozostawi taką kontrolę nieograniczoną. W takim przypadku przy świadczeniu pomocy prawnej na takich warunkach, nie można byłoby dopatrywać się naruszenia przez radcę prawnego tajemnicy zawodowej.

SK-31.07.2018-JŁ 


 

9.1) Czy w świetle ustawy o radcach prawnych i Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, [aplikant radcowski] zobligowany jest do zachowania tajemnicy informacji pozyskanych w związku ze świadczeniem pomocy prawnej (w zakresie prawa cywilnego – przyp. red.) w postępowaniu przygotowawczym, jak również przed sądem ?

9.2) Czy aplikant radcowski może odmówić składania zeznań na okoliczności, na które rozciąga się obowiązek zachowania tajemnicy radcowskiej na podstawie art. 180§1 Kodeksu postępowania karnego ?

9.3) Jeśli odpowiedź na pytanie drugie jest pozytywna, to czy w razie zwolnienia z obowiązku zachowania tajemnicy przez sąd, wnioskodawca powinien złożyć zażalenie ?

9.4) Czy ewentualne wyjawienie informacji nie naraża adwokata będącego pracodawcą [aplikanta radcowskiego] na zarzut nieprzestrzegania art. 19 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, zgodnie z którym adwokat podlega obowiązkowi zobowiązania swoich współpracowników oraz personelu i wszelkich osób zatrudnionych przez adwokata podczas wykonywania działalności zawodowej do przestrzegania obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej ?

9.5) Czy w tym zakresie może mieć zastosowanie do aplikanta radcowskiego tajemnica obrończa zgodnie z art. 178 pkt 1) K.p.k.?

  1. Aplikant radcowski zobowiązany jest do zachowania tajemnicy zawodowej na takich samych zasadach jak radca prawny. Dotyczy to również zachowania tajemnicy radcowskiej w postępowaniu karnym, zarówno na etapie postępowania sądowego, jak i w postępowaniu przygotowawczym.
  2. Aplikant radcowski nie powinien być przesłuchiwany na okoliczności związane z wykonywaniem czynności zawodowych radcy prawnego bez stosownego prawomocnego orzeczenia sądu zwalniającego go z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. Gdyby jednak do takiej sytuacji miało dojść, aplikant radcowski powinien powołując się na art. 180§2 K.p.k. odmówić składania zeznań na okoliczności związane z wykonywaniem czynności zawodowych do czasu prawomocnego zwolnienia przez sąd z obowiązku zachowania tajemnicy.
  3. W przypadku zwolnienia aplikanta radcowskiego przez sąd z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej, obowiązkiem aplikanta radcowskiego jest złożenie zażalenia na postanowienie sądu I instancji w tym przedmiocie.
  4. Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu powołana przez Krajową Radę Radców Prawnych nie posiada kompetencji do oceny zachowania adwokata, choćby w abstrakcyjnie ujętym stanie faktycznym, z punktu widzenia zgodności tego zachowania z zasadami określonymi w Zbiorze Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu (Kodeksie Etyki Adwokackiej). Nie posiadając stosownej kompetencji, Komisja zmuszona jest odmówić dokonania oceny czy ewentualne wyjawienie informacji w toku postępowania karnego – choćby przez aplikanta radcowskiego – nie naraża adwokata będącego pracodawcą aplikanta na zarzut nieprzestrzegania art. 19 Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu.
  5. Aplikant radcowski, który zajmował się wraz z pracodawcą wykonującym zawód adwokata obsługą prawną polegającą na przedstawianiu wariantów rozwiązań, bieżących konsultacjach, pośredniczeniu w kontaktach z notariuszem, udziale w czynności notarialnej z klientem, z uwagi na fakt, że czynności te wykonywane były w zakresie prawa cywilnego nie korzysta i nie podlega tajemnicy obrończej uregulowanej w art. 178 pkt 1 K.p.k.

SK-10.05.2019-TG


 

10) Czy w przypadku, gdy w piśmie adresowanym bezpośrednio do klienta radcy prawnego, zawierającym propozycje ugodowe, zastrzeżono poufność, radca prawny, który nie brał czynnego udziału w negocjacjach, może przedstawić takie pismo, jako dowód w sprawie cywilnej, toczącej się pomiędzy jego klientem, a autorem tegoż pisma ?

  1. [W]obec treści art. 721 § 1 k.c. regulacja wyrażona w art. 21 KERP stanowi swego rodzaju superfluum. Obowiązek poszanowania przez radcę prawnego tajemnicy negocjacji ma bowiem swoje źródło nie w cytowanym powyżej przepisie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego ale właśnie w art. 721 § 1 k.c.
  2. [N]ie można uznać, że obowiązek zachowania tajemnicy negocjacji nie obejmuje radcy prawnego, nie biorącego wprawdzie bezpośredniego udziału w negocjacjach ale reprezentującego jedną ze stron negocjacji w postępowaniu sądowym. Naruszenie tajemnicy negocjacji występuje bowiem nie tylko w przypadku, w którym udostępnienia poufnych informacji, nabytych w toku negocjacji dokonuje bezpośrednio strona, ale również wtedy gdy czyni to występujący w jej imieniu  pełnomocnik.
  3. Wobec treści art. 721 § 1 k.c., oraz wobec ciążącego na radcy prawnym obowiązku wykonywania czynności zawodowych rzetelnie, uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami, radca prawny nie jest zatem uprawniony do tego, aby nawet po uprzednim uzgodnieniu tego ze swoim klientem ujawnić w toku postepowania sądowego poufne informacje, uzyskane przez swojego klienta w toku negocjacji, prowadzonych bez jego udziału. Takie zachowanie radcy prawnego nie tylko godziłoby bowiem w normę prawną wyrażoną w art. 721 § 1 k.c. ale w sposób oczywisty naruszałoby zasadę uczciwości, poszanowania dobrych obyczajów, rzetelności i uczciwości.
  4. To, że zgodnie z Kodeksem (Etyki Radcy Prawnego – przyp. red.) radca prawny obowiązany jest zachować w tajemnicy przebieg i treść pertraktacji ugodowych w których brał czynny udział, nie oznacza (…), że nie ma takiego obowiązku jeśli przebieg i treść pertraktacji ugodowych zreferował mu klient.
  5. [S]tronę zastępowaną przez pełnomocnika procesowego obciążają skutki wszystkich jego zachowań. Radca prawny ujawniając w toku postępowania sądowego informacje, uzyskane przez swojego klienta w toku pertraktacji ugodowych, działa zatem wbrew jego interesom. Takie zachowanie radcy prawnego naraża bowiem klienta na odpowiedzialność odszkodowawczą wynikającą z art.  721 § 2 k.c., tj. na konieczność naprawienia szkody wynikłej z ujawnienia tajemnicy.
  6. Wobec ciążącego na radcy prawnym obowiązku wykonywania czynności zawodowych rzetelnie, uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami, zachowanie polegające na ujawnieniu przez radcę prawnego jako pełnomocnika procesowego poufnych informacji, pozyskanych przez klienta w toku pertraktacji ugodowych, może stanowić podstawę pociągnięcia radcy prawnego do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

SK-15.05.2020-TK


 

2. ZAJĘCIA NIEDOPUSZCZALNE ORAZ KONFLIKT INTERESÓW

 

1) Czy – w świetle art. 26 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego – reprezentowanie klientów w sprawach, w szczególności o odszkodowania za tzw. szkody medyczne, przeciwko podmiotowi leczniczemu na rzecz którego w przeszłości radca prawny świadczył pomoc prawną w postaci stałej obsługi prawnej jest dopuszczalne? Czy sam fakt uprzedniego świadczenia pomocy prawnej na rzecz tego podmiotu dawałby pacjentowi nieuzasadnioną przewagę ?

  1. Postanowienie art. 26 ust. 1 KERP statuuje zakaz świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego oraz nakaz wyłączenia się z prowadzenia sprawy w sytuacji, gdy wykonywanie czynności zawodowych naruszałoby tajemnicę zawodową lub stwarzało znaczne zagrożenie jej naruszenia, ograniczenia jego niezależności albo gdy posiadana przez niego wiedza o sprawach innego klienta lub osób, na rzecz których uprzednio wykonywał czynności zawodowe, dawałaby klientowi nieuzasadnioną przewagę. Obowiązek ten dotyczy także radcy prawnego, który przyjmuje pełnomocnictwo substytucyjne do występowania w danej sprawie. W doktrynie podkreśla się, że czynności radcy prawnego, do których odnosi się zakaz świadczenia pomocy prawnej muszą naruszać tajemnicę zawodową lub powodować stan znacznego zagrożenia jej naruszenia. Kryterium różnicującym pojęcie „znacznego zagrożenia” powinna być zatem rzeczywistość i bezpośredniość takiego ryzyka.
  2. [R]adca prawny powinien dopełnić obowiązku badania przed rozpoczęciem świadczenia pomocy prawnej, czy nie występują okoliczności określone w art. 26 ust. 1 KERP, ale także inne okoliczności i konfiguracje konfliktu interesów, o których mowa w kolejnych postanowieniach KERP.
  3. [R]ealność zarzutu konfliktu interesów, naruszenia lub zagrożenia naruszenia tajemnicy zawodowej, czy nieuzasadnionego uprzywilejowania, wraz z upływem czasu od zakończenia przez wnioskodawcę współpracy z podmiotem leczniczym będzie malała. Uzasadnieniem takiego stanowiska może być fakt, że na przestrzeni lat w podmiocie leczniczym dochodzi do zmiany kadry, mechanizmów działania i wytycznych z zakresu podejmowania decyzji.
  4. [P]omimo braku ustawowo wyrażonego zakazu możliwości reprezentowania przez radcę prawnego klienta w sprawach o odszkodowanie za błąd medyczny przeciwko podmiotowi, na którego rzecz w przeszłości świadczył usługi prawne – radca każdorazowo zobligowany jest do dokonania wszechstronnej oceny każdej sytuacji, w której wykonuje czynności zawodowe z punktu widzenia naruszenia tajemnicy zawodowej, ograniczenia niezależności, a także nieuprawnionego wykorzystywania przewagi wynikającej z wiedzy o sprawach innego klienta. Konkretne stany faktyczne determinować bowiem mogą obowiązek wyłączenia się ze sprawy oraz wypowiedzenia pełnomocnictwa w przypadku jego udzielenia.

SK-16.02.2017-RW


 

2) Czy występuje konflikt interesów w przypadku świadczenia stałej obsługi prawnej jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, których obszar działania obejmuje teren odpowiadający kilku gminom, oraz podjęcia obsługi prawnej jakiegokolwiek innego podmiotu występującego przeciwko innym stationes fisci ?

  1. Klientem radcy prawnego nie może być Skarb Państwa in abstracto, a wyłącznie jednostka organizacyjna Skarbu Państwa (statio fisci), z którą radca prawny zawarł umowę.
  2. Ocena dopuszczalności występowania przez radcę prawnego zatrudnionego przez stationes fisci na zlecenie klienta innego niż statio fisci przeciwko statio fisci niezatrudniającej tego radcy prawnego wyłącznie przez pryzmat konfliktu interesów jest niewystarczająca. Ocena ta powinna każdorazowo uwzględniać także inne normy etyczne obowiązujące radcę prawnego, w szczególności zawierające podstawowe zasady wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązki etyczne radcy prawnego, a także regulujące tajemnicę zawodową oraz zajęcia niedopuszczalne. Ograniczenie oceny wyłącznie do perspektywy konfliktu interesów bezpodstawnie ją zawęża i prowadzi do niedostatecznej (błędnej) oceny dopuszczalności podejmowania się przez radcę prawnego opisanych wyżej czynności, w szczególności z uwagi na pominięcie przy takiej ocenie kwestii lojalności wobec klienta w osobach stationes fisci i kierowania się ich dobrem w celu ochrony ich praw, tajemnicy zawodowej, zaufania do zawodu radcy prawnego oraz ryzyka nieuzasadnionej przewagi dla klienta niebędącego statio fisci przy występowaniu przeciwko stationes fisci w związku z posiadaną przez radcę prawnego wiedzą dotyczącą zatrudniających go stationes fisci.
  3. Ocena dopuszczalności występowania przez radcę prawnego zatrudnionego przez stationes fisci na zlecenie klienta innego niż statio fisci przeciwko statio fisci niezatrudniającej tego radcy prawnego wykraczająca poza pryzmat konfliktu interesów pozwala na konstatację, że świadczenie pomocy prawnej określonym stationes fisci Skarbu Państwa wyklucza co do zasady możliwość świadczenia pomocy prawnej innemu klientowi niebędącemu statio fisci w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez określone stationes fisci niezatrudniające tego radcy prawnego, z zastrzeżeniem, że wykluczenie dotyczy tylko tego samego rodzaju stationes fisci Skarbu Państwa. Nie można przy tym wykluczać wyjątków od sformułowanej zasady, dopuszczających pomoc prawną w opisanym wyżej przypadku, z wyłączeniem występowania przeciwko tym stationes fisci na których rzecz radca prawny świadczy pomoc prawną. Zwrócić należy przy tym uwagę, że wyjątek (…) powinien zostać uwzględniony wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach i tylko wówczas gdy pozwoli na to dokonana ocena uwzględniająca wszystkie mające zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym normy etyczne. Sytuacja ta w istocie może mieć miejsce wyjątkowo – wydaję się, że a priori nie może być związana z zadaniami merytorycznymi (ustawowymi) jednostki, a wyłącznie z obszarem organizacyjnym, o którym wiedza jest, co do zasady powszechna i nie zależy od rodzaju jednostki, np. w obszarze spraw z zakresu prawa pracy.
  4. Należy (…) zwrócić uwagę na orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego z dnia 15 października 2014 r. w sprawie D 7/2014: „Sąd wskazuje, że w sytuacjach wątpliwych radca prawny winien rozstrzygać swoje wątpliwości odnośnie do konfliktu interesów raczej na rzecz niepodejmowania działania niż jego podejmowania. Istotne jest jednak przede wszystkim, aby radca prawny w ogóle dostrzegał problem konfliktu interesów i podejmował krytyczną refleksję w tego typu przypadkach.” (cyt. za: T. Jaroszyński [w:] T. Jaroszyński, A. Sękowska, P. Skuczyński, op. cit., s. 73). (…) [T]eza cytowanego orzeczenia winna mieć zastosowanie nie tylko przy rozstrzyganiu wątpliwości odnośnie do konfliktu interesów, ale przypisać jej należy odpowiednio znacznie szersze zastosowanie – do rozstrzygania wątpliwości odnośnie do postępowania zgodnego z normami etycznymi obowiązującymi radców prawnych.
  5. Zajęcia niedopuszczalne i konflikt interesów należą do wrażliwego obszaru związanego z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. (…) Brak zgody na podejmowanie się zajęć niedopuszczalnych lub budzących zastrzeżenia natury etycznej jest przejawem godności zawodowej.

SK-20.04.2017-GW-JK


 

3) Radca prawny zatrudniony na podstawie umowy o pracę w komórce organizacyjnej składającej się z kilku radców prawnych wniósł do Sądu Pracy pozew o uznanie za bezskuteczne dokonanego wypowiedzenia umowy o pracę. Czy w sporze zwolnionego radcy prawnego z pracodawcą pełnomocnikiem może być radca prawny, który był zatrudniony i pracuje w dalszym ciągu w tej samej komórce organizacyjnej, co zwolniony radca prawny ?

  1. Zauważyć należy, że ani przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ani przepisy Kodeksu Etyki Radcy Prawnego nie regulują wprost sytuacji przedstawionej we wniosku, niemniej jednak zawierają regulacje, które w takiej sytuacji, w konkretnym stanie faktycznym mogą skutkować obowiązkiem odmowy reprezentowania pracodawcy w sporze z innym zwolnionym radcą prawnym. (…) W sytuacjach wskazanych w przywołanych (…) przepisach (art. 15 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych i art. 27 pkt 5) Kodeksu Etyki Radcy Prawnego – przyp. red.) istnieje znaczne ryzyko wystąpienia konfliktu interesów i ograniczenia niezależności radcy prawnego reprezentującego klienta. (…) [Z]agrożenie takie wynikać może z tego, że radca prawny pracujący uprzednio w małym kilkuosobowym zespole razem ze zwolnionym radcą prawnym, może mieć dużą wiedzę o okolicznościach sprawy, co może dawać pracodawcy – klientowi nieuzasadnioną przewagę. Z drugiej strony zagrożenie takie może wynikać z tego, iż w związku ze wspólną pracą w komórce organizacyjnej zatrudniającej kilku radców prawnych bardzo prawdopodobnym jest pozostawanie ze sobą nawzajem radców prawnych w bliskich koleżeńskich stosunkach.
  2. [Z]godnie z art. 10 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego radca prawny ma obowiązek unikania konfliktu interesów. W związku z powyższym należy wskazać, że w razie wątpliwości w tym zakresie radca prawny nie powinien udzielać pomocy prawnej.
  3. W celu udzielenia jednoznacznej odpowiedzi niezbędne byłoby bliższe przytoczenie (…) okoliczności faktycznych dotyczących relacji radcy prawnego ze zwolnionym radcą prawnym i jego wiedzy o okolicznościach związanych ze sporem radcy prawnego z pracodawcą wynikających z pracy w tej samej komórce organizacyjnej. Niemniej jednak w takiej sytuacji należy przyjąć duże prawdopodobieństwo zaistnienia konfliktu interesów, którego radca prawny ma obowiązek unikać.

SK-28.06.2017-TK


 

4) Czy jest możliwość pełnienia przez radcę prawnego funkcji członka zarządu/pełnomocnika w sytuacji jednoczesnego zatrudnienia tego radcy prawnego w ramach stosunku pracy ewentualnie w ramach umowy zlecenia w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ?

  1. Literalne brzmienie (…) przepisu (art. 214 § 1 Kodeksu spółek handlowych – przyp. red.) wskazuje, że ograniczenia w łączeniu stanowiska radcy prawnego w spółce z o.o., dotyczą jednie członkostwa w radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej, zaś spod reżimu zakazu wyłączone pozostaje członkostwo w zarządzie spółki.
    Powyższe, każdorazowo należy odnieść do unormowań zawartych w Kodeksie Etyki Radcy Prawnego dotyczących zasad ogólnych wykonywania zawodu, niezależności radcowskiej oraz unikania konfliktu interesów a także do zapisów Ustawy o radcach prawnych i okoliczności danego stanu faktycznego.
  2. [N]iezależność w związku ze świadczeniem pomocy prawnej jest jedną z podstawowych wartości zawodu radcy prawnego. Niezależność ta ma ogromne znaczenie tak z punktu widzenia ochrony konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich, jak i prawidłowego funkcjonowania całego wymiaru sprawiedliwości, którego elementem jest zawód radcy prawnego – jako zawód zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji RP). (…) Powyższe ściśle łączy się także z obowiązkiem radcy prawnego przejawiającym się w unikaniu konfliktu interesów, o którym mowa w art. 10 oraz art. 25 i nast. Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Obowiązek unikania przez radcę prawnego konfliktu interesów służy zapewnieniu niezależności, a także dochowaniu tajemnicy zawodowej oraz lojalności wobec klienta. Aspekt ten jest ważny w korelacji z treścią przepisu 211§1 KSH (…).
  3. [S]pecyfika zawodu radcy prawnego oraz przepisy samorządowe wymagają od każdego przedstawiciela korporacji dogłębnej analizy, czy w danym stanie faktycznym połączenie w/w stanowisk licować będzie z etyką zawodu, nie narażając przy tym godności i niezależności radcowskiej na szwank.

SK-31.07.2017-JK


 

5) Czy osoba, która pracowała w organie administracji publicznej, prowadziła sprawy merytoryczne oraz podpisywała z upoważnienia pisma i decyzje, a następnie w tym organie została radcą prawnym, musi wyłączyć się ze spraw, w których uprzednio brała udział ?

  1. Użycie sformułowania „w sprawie” (w art. 27 pkt 1) KERP – przyp. red.) oznacza, że zakaz dotyczy udzielenia pomocy prawnej w konkretnej sprawie, w której może dojść do konfliktu interesów, a nie świadczenia na rzecz klienta pomocy prawnej co do zasady.
  2. [N]ie ma znaczenia fakt, iż uprzedni pracodawca i obecny klient radcy prawnego, to ten sam podmiot. Należy bowiem podkreślić, że kodeks definiuje kwestię konfliktu interesów w rozumieniu art. 27 KERP przez pryzmat sprawy, w której radca uprzednio brał udział, a nie podmiotu, na rzecz którego wykonywał pracę czy świadczył usługi w ramach stosunku cywilnoprawnego. Decydująca w tym zakresie nie jest zatem tożsamość klienta, a sprawa w której radca prawny brał udział np. poprzez wydanie decyzji, sporządzenie uzasadnienia itp.
  3. [W] przypadku dokonywania oceny prawnej sprawy, w której radca prawny uprzednio brał udział jako urzędnik, istnieje poważne ryzyko utraty bezstronnego osądu i potencjalnego utwierdzania się w błędnej ocenie stanu faktycznego, dokonanej w danej sprawie uprzednio. Trudno byłoby w takiej sytuacji, zwłaszcza w przypadku dostrzeżenia wcześniejszego błędu, przykładowo na skutek poszerzenia wiedzy, dokonać obiektywnej i rzetelnej oceny sprawy, bowiem wiązałoby się to niejednokrotnie ze wskazaniem własnych błędów lub zaniecham W takiej sytuacji, nawet gdyby w rzeczywistości nie doszło do ujawnienia wcześniejszych błędów czy nieprawidłowości, zawsze istnieje ryzyko oceny przez osoby lub podmioty zewnętrzne, iż ocena prawna własnych działań stanowi klasyczny przykład konfliktu interesów.
  4. [O]soba, która pracowała w organie administracji publicznej, prowadziła sprawy merytoryczne oraz podpisywała z upoważnienia pisma i decyzje, a następnie w tym organie została zatrudniona na stanowisku radcy prawnego lub świadczy pomoc prawną na podstawie umowy cywilnoprawnej, powinna powstrzymać się od udzielania pomocy prawnej w sprawach, w których uprzednio brała udział w jakiejkolwiek formie na stanowisku urzędniczym. Udzielanie pomocy prawnej w takich warunkach należałoby uznać za działanie w ramach konfliktu interesu i złamanie zakazu, o którym mowa w art. 27 pkt 1) Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

SK-22.01.2018-JK


 

6) Czy dopuszczalne jest, w ramach świadczenia pomocy prawnej przez radców prawnych, zlecanie biuru detektywistycznemu śledzenia pracowników klienta w celu wykonania zleconej przez klienta usługi dokonania przeglądu rzetelności wykonywania obowiązków służbowych przez pracowników ? 

  1. [W]ykracza poza zakres przedmiotowy świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu art. 4 w związku z art. 2 i art. 6 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych, zlecanie biuru detektywistycznemu przez kancelarię radców prawnych śledzenia pracowników klienta w celu wykonania zleconej przez klienta usługi dokonania przeglądu rzetelności wykonywania obowiązków służbowych przez pracowników. Radca prawny nie może prowadzić postępowania dowodowego rozumianego jako zbieranie (gromadzenie) dowodów, zarówno samodzielnie, jak i zlecając takie czynności osobom trzecim. Stanowi to przekroczenie ustawowego zakresu wykonywania zawodu radcy prawnego oraz narusza zasady świadczenia pomocy prawnej.
  2. Kancelaria radców prawnych prowadzona w formie spółki partnerskiej może wyłącznie świadczyć pomoc prawną, co wynika wprost z ustawowych ograniczeń zakresu przedmiotowego działalności spółek jako jednej z form wykonywania zawodu radcy prawnego. W konsekwencji niedopuszczalne jest świadczenie przez kancelarię radców prawnych żadnych innych usług poza świadczeniem pomocy prawnej, co oznacza również zakaz zawierania umów, których przedmiot wykracza poza ten zakres.
  3. Zlecenie przez kancelarię radców prawnych w formie spółki partnerskiej śledzenia pracowników klienta powinno być rozpatrywane w kontekście naruszenia art. 11 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, jako nie licujące z godnością zawodu. Aktywność radców prawnych sprzeczna z przepisami regulującymi zasady wykonywania zawodu podważa zaufanie do zawodu radcy prawnego oraz może dyskredytować go w opinii publicznej.
    Decyzję w sprawie przyjęcia określonego zlecenia od klienta powinna poprzedzać uprzednia analiza zgodności oczekiwanych od radcy prawnego czynności z postanowieniami ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych oraz Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.
  4. Rozstrzygnięcie zgodności postępowania radcy prawnego z prawem i przepisami Kodeksu Etyki Radcy Prawnego w konkretnym stanie faktycznym należy do właściwych rzeczowo organów okręgowej izby radców prawnych, której członkiem jest ten radca prawny.

SK-30.10.2018-GW


 

7) Czy dwóch radców prawnych zatrudnionych w tej samej kancelarii prawnej może reprezentować dwie strony konfliktu  w świetle postanowień Kodeksu Etyki Radcy Prawnego ?

  1. [U]stawa o radcach prawnych ani także Kodeks Etyki Radcy Prawnego (dalej KERP) nie zawierają przepisów wprost regulujących zbliżone sytuacje, w których dwóch radców prawnych z jednej kancelarii świadczy pomoc prawną na rzecz dwóch przeciwstawnych sobie stron procesu.
    Tym niemniej, brak tak skonstruowanego przepisu lub też brak wyraźnego zakazu nie zawsze winien być rozpatrywany w myśl zasady „quod lege non prohibitum, licitum est”. Powyższe swoje uzasadnienie znajduje w etyce i deontologii zawodu radcy prawnego, jako „zawodu zaufania publicznego” o randze konstytucyjnej. To właśnie ta konstrukcja odpowiada za ponadprzeciętne oczekiwania etyczne stawiane radcom prawnym, których wypełnienie ma w takim samym stopniu służyć interesom ich samych, jak też ich klientów oraz ogółowi społeczeństwa.
  2. Kodeks Etyki, z racji na faktyczną niemożność przewidzenia wszystkich wątpliwych w życiu zawodowym radcy prawnego sytuacji, zawiera pewne ogólne, niepełne ujęcie podstawowych norm i standardów wykonywania zawodu, co jednak nie oznacza, że niektórych zachowań nie można poczytywać za naruszenie etyki w sytuacji wprost nieprzewidzianej w Kodeksie.
  3. [Ś]wiadczenie pomocy prawnej przez dwóch radców prawnych z tej samej kancelarii prawnej na rzecz dwóch stron konfliktu może narazić radcę prawnego na zarzuty ze sfery konfliktu interesów (w szczególności w sytuacji bliskiej współpracy na gruncie zawodowym oraz przy utrzymywaniu stosunków prywatnych), zarzuty dotyczące niekierowaniem się dobrem klienta czy niedochowania tajemnicy a także finalnie doprowadzić może do utraty zaufania nie tylko do danych radców prawnych, ale i samorządu radcowskiego jako ogółu.
  4. [R]adca prawny na każdym etapie świadczenia pomocy prawnej oraz przyjmowania spraw od klientów winien kierować się nie tylko własnym interesem, ale także godnością całego zawodu oraz wizerunkiem samorządu w oczach społeczeństwa. Każde zachowanie mogące poddać w wątpliwość zaufanie publiczne do zawodu radcy prawnego oraz misję zawodu uznane może być bowiem za sprzeczne ze standardami etycznymi.

SK-05.03.2019-JK


 

8) Czy jest dopuszczalne równoczesne świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego na rzecz gminy oraz na rzecz spółki kapitałowej, w której ta sama gmina posiada 100% udziałów ?

  1. [W] świetle przytoczonych przepisów (art. 26, art. 28 i art. 29 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego – przyp. red.) brak jest przesłanek do stwierdzenia, iż istnieje jakikolwiek ograniczenie ogólne w możliwości zawierania przez radcę prawnego umowy o obsługę prawną ze spółką kapitałową, w której 100 % udziałów posiada gmina, z którą ten sam radca prawy jest związany umową o stałą obsługę prawną. Samo świadczenie bieżącej obsługi prawnej na rzecz wymienionych podmiotów jednocześnie, nie świadczy bowiem o ryzyku naruszenia tajemnicy zawodowej czy istnieniu sprzeczności interesów obu podmiotów, która miałaby wynikać z samego faktu świadczenia pomocy prawnej. W szczególności przepisy dotyczące etyki zawodu nie zakazują świadczenia pomocy prawnej na rzecz obu podmiotów w sytuacji, gdy dotyczy to stosunków prawnych z podmiotami trzecimi.
    Cytowane przepisy wskazują jednak na konieczność zaniechania przez radcę prawnego wykonywania obsługi prawnej na rzecz obu tych podmiotów, w określonych sprawach, w szczególności zatem także przy czynnościach prawnych, których oba obsługiwane podmioty są stroną.
  2. [J]eżeli ze strony obu podmiotów pojawi się zgoda na wyłączenie się przez radcę prawnego od świadczenia pomocy prawnej na rzecz któregokolwiek z obu podmiotów we wszelkich sprawach, w których oba podmioty są równocześnie stronami, nie ma przeszkód do zawarcia umowy prawnej o stałą obsługę prawną spółki. W szczególności obowiązek wyłączenia się dotyczy parafowania (opiniowania) umów, zawieranych przez oba te podmioty.
  3. Reasumując, (…) radca prawny związany umową zlecenie o świadczenie pomocy prawnej z gminą, może zawrzeć umowę o świadczenie pomocy prawnej na rzecz spółki kapitałowej, w której ta sama gmina posiada 100% udziałów, o ile wyłączy się od świadczenia pomocy prawnej na rzecz któregokolwiek z obu tych podmiotów, we wszelkich sprawach, w których oba podmioty są równocześnie stronami.

SK-12.08.2019-JK


 

9) Czy dopuszczalne jest prowadzenie przez radcę prawnego wykonującego zawód w ramach stosunku pracy i nieprowadzącego kancelarii radcy prawnego dodatkowej – nieprawniczej działalności gospodarczej w postaci sklepu z odzieżą wizytową ?

  1. Wybór i wykonywanie zawodu są co do zasady gwarantowane konstytucyjną wolnością uregulowaną w art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
  2. Wolność działalności gospodarczej, która znalazła swój wyraz w art. 20 i 22 Konstytucji RP stanowi podstawę gospodarki rynkowej.
  3. Ograniczenia stanowiące wyjątek od wolności konstytucyjnych mogą wynikać wyłącznie z ustaw.
  4. Ustawa o radcach prawnych co do zasady nie zakazuje radcy prawnemu wykonywania działalności gospodarczej. Ustawa ta zakazuje jedynie łączenia wykonywania zawodu radcy prawnego z wykonywaniem innych zawodów prawniczych lub pełnieniem funkcji publicznych.
  5. Przepis art. 2 ustawy Prawo przedsiębiorców gwarantuje każdemu na równych prawach podejmowanie, prowadzenie i zakończenie działalności gospodarczej.
  6. Prowadzenie sklepu internetowego z odzieżą wizytową przez radcę prawnego wykonującego zawód radcy prawnego w ramach stosunku pracy nie narusza przepisów powszechnie obowiązującego prawa ani też norm deontologii zawodowej obowiązującej radców prawnych.

SK-14.01.2020-TG


 

10) Czy jest możliwe świadczenie pomocy prawnej przez radców prawnych wykonujących zawód w formie kancelarii na rzecz zakładu ubezpieczeń w zakresie obejmującym weryfikację odpowiedzialności zakładu z zakresu  roszczeń z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej radców prawnych z tytułu wykonywania przez nich zawodu ?

  1. [Ś]wiadczenie pomocy prawnej w rozumieniu art. 6 ustawy (o radcach prawnych – przyp. red.) przez radcę prawnego, wykonującego zawód w którejkolwiek z form wykonywania zawodu unormowanych w art. 8 ust. 1 pkt 1) URP na rzecz zakładu ubezpieczeń w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 18) lub pkt 55) UDUIR, w zakresie obejmującym weryfikację odpowiedzialności takiego zakładu z tytułu roszczeń z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej radców prawnych, nie narusza przepisów URP ani KERP, jeżeli świadcząc pomoc prawną takiemu podmiotowi radca prawny postępuje zgodnie z zasadami wykonywania zawodu określonymi w URP oraz z innymi postanowieniami KERP i RWZRP.
  2. Obowiązkiem służbowym radcy prawnego, który podejmuje się świadczenia pomocy prawnej na rzecz zakładu ubezpieczeń i któremu zostanie powierzona sprawa z roszczenia przeciwko zakładowi z tytułu wynikającego z odpowiedzialności radcy prawnego ubezpieczonego w tym zakładzie od odpowiedzialności cywilnej jest jej pełne rozpoznanie faktyczne i ocena prawna, w tym oczywiście – ocena zasadności roszczenia.
  3. Obowiązki lojalności, koleżeństwa i wzajemnego poszanowania nie mogą jednak być utożsamiane z zakazem oceny i wypowiadania się radcy prawnego na temat działania innego przedstawiciela zawodu, w tym również na zewnątrz samorządu. Takie rozumienie norm etycznych w sytuacji sporu pomiędzy dwoma podmiotami o sprzecznych interesach, zastępowanymi przez radców prawnych, mogłoby ograniczać, jeśli nie wręcz unicestwiać możliwość formułowania zarzutów. Sprawa o odszkodowanie skierowana do zakładu ubezpieczeń przez osobę wskazującą na szkodę zawinioną przez radcę prawnego w związku z wykonywaniem zawodu nie jest sprawą pomiędzy radcami prawnymi, lecz pomiędzy poszkodowanym a zakładem ubezpieczeń (i ewentualnie radcą prawnym).
  4. [R]adca prawny świadczący pomoc prawną zakładowi ubezpieczeń, nie tylko może, ale jest zobowiązany do tego, aby swemu mocodawcy zaopiniować lub ocenić działania ubezpieczonego radcy prawnego, w tym oczywiście przedstawić opinie lub oceny negatywne. Nie ulega więc wątpliwości, że formułując taką opinię lub ocenę nie narusza art. 52 ust. 3 KERP.

SK-30.04.2020-ZP


 

11)   Czy dopuszczalne jest prowadzenie przez radców prawnych wykonujących zawód w formie spółki cywilnej działalności usługowej w zakresie wynajmu powierzchni biurowych i odbioru korespondencji lub współdzielenia powierzchni biurowych z innymi podmiotami ?

  • [N]ie ulega wątpliwości, że działalność opisana w zapytaniu nie może być wykonywana w ramach działalności Kancelarii Radców Prawnych prowadzonej (…) w formie tzw. spółki radcowskiej (w tym wypadku spółki cywilnej). Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (…) radca prawny może wykonywać zawód m.in. w spółkach w tym przepisie określonych, w tym w spółce cywilnej, której wyłącznymi wspólnikami są m.in. radcowie prawni. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 2 URP wyłącznym przedmiotem działalności tego rodzaju spółek może być jedynie świadczenie pomocy prawnej.
  • [P]lanowana (…) działalność (…) nie mieści się w pojęciu „świadczenia pomocy prawnej”, a tym samym w granicach dopuszczalnego przedmiotu działalności spółki cywilnej radców prawnych, w ramach której wykonywany jest zawód radcy prawnego.
  • [N]ie można pominąć faktu, że z formalnym uczestnictwem w tego rodzaju spółce wiąże się faktyczne uczestniczenie w jej działalności poprzez wykonywanie jednego z zawodów, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 URP, a to z kolei wiąże się ze wspólnym korzystaniem z infrastruktury wykorzystywanej przez spółkę. Zakazując formalnego udziału w spółce ustawodawca tym samym – ze względów, o których mowa poniżej – zakazuje wspólnego z radcami prawnymi wykonywania czynności zawodowych, a nawet wspólnego z nimi korzystania z infrastruktury tej spółki przez osoby niewymienione w art. 8 ust. 1 pkt 1 URP.
  • [P]rzyjąć należy, że wyłączona jest możliwość współkorzystania z radcowską spółką cywilną z tej samej infrastruktury i wykorzystywania jej do własnej działalności zawodowej, gospodarczej lub innej przez podmioty inne niż wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 urp. Wniosek taki wzmacnia cel ustanowienia powyższych zakazów, jakim jest ochrona istotnych wartości związanych z wykonywaniem zawodu, w szczególności, wizerunku w tym powagi i godności zawodu, a przed wszystkim – tajemnicy zawodowej radcy prawnego.
  • [D]ziałalność niezwiązana z wykonywaniem (…) zawodu radcy prawnego powinna zostać oceniona przez pryzmat zgodności z (…) przepisem (art. 25 ust. 1 KERP – przyp. red.). (…) [P]rzepis art. 25 ust. 1 KERP zakazuje m.in. działalności grożącej naruszeniem tajemnicy zawodowej. Nie ulega wątpliwości, że projektowana (…) działalność musiała by negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo informacji objętych tajemnicą zawodową, poprzez chociażby zwiększenie ilości osób mających (nawet ograniczony) dostęp do wykorzystywanego przez Kancelarię Radców Prawnych lokalu biurowego.
  • Nie ulega (…) wątpliwości, że zakaz ten rozciągnąć należy na działalność zamierzoną (…) w zakresie, w jakim miałaby prowadzić do współkorzystania z lokalu biurowego wraz z Kancelarią Radców Prawnych przez podmioty nie wymienione w art. 8 ust. 1 pkt 1) URP. Natomiast dopuszcza się (i występuje ono w praktyce w postaci tzw. „wspólnot biurowych”) wspólne korzystanie przez radców prawnych z lokali biurowych i urządzeń technicznych (często jest to połączone ze wspólną obsługą sekretariatu) bez zawiązywania spółki.

 

SK-15.05.2020-WB


 

3. INFORMOWANIE O WYKONYWANIU ZAWODU ORAZ POZYSKIWANIE KLIENTÓW

 

1) Czy dopuszczalne jest złożenie przez radcę prawnego informacji o wykonywaniu zawodu oraz działalności z nim związanej w przedsiębiorstwie, w którym pomoc prawną dotychczas świadczyła kancelaria, a na jej zlecenie ten radca prawny, w celu nawiązania stosunku prawnego w przedmiocie świadczenia pomocy prawnej, w sytuacji zakończenia współpracy między tą kancelarią i tym przedsiębiorstwem ?

  1. Wysłanie korespondencji do konkretnego adresata zawierające dopuszczalne na gruncie art. 31 ust. 3 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego informacje nakierowane na zainteresowanie go i ewentualne zainicjowanie rozmów w celu nawiązania współpracy zakwalifikować należy jako pozyskiwanie klienta, a nie informowanie o wykonywaniu zawodu w rozumieniu art. 31 ust. 1 i ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Działania te podlegają w konsekwencji ocenie przez pryzmat art. 50 ust. 3 w związku z art. 33 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Ocena ta powinna jednak każdorazowo uwzględniać także inne normy etyczne obowiązujące radcę prawnego, w szczególności zawierające podstawowe zasady wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązki etyczne radcy prawnego, a także regulujące stosunki pomiędzy radcami prawnymi.
  2. Wysłanie informacji o wykonywaniu zawodu oraz działalności z nim związanej w ramach pozyskiwania klienta powinno zostać uzależnione od dokonania uprzedniego ustalenia przez radcę prawnego, czy adresat korespondencji korzysta już z pomocy prawnej radcy prawnego. Czynności te powinny zostać rozdzielone. Ocena zachowań radcy prawnego w dopuszczalnych granicach pozyskiwania klienta zależeć będzie od konkretnego stanu faktycznego i podlegać powinna stopniowaniu w procesie poszukiwania wzorca postępowania z jednej strony oraz ryzyka naruszenia zasad etyki z drugiej strony.
  3. Pozyskiwanie klienta należy do wrażliwego obszaru związanego z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Przestrzeganie zasad deontologii zawodowej w tym zakresie nabiera szczególnego znaczenia w aktualnej sytuacji na rynku świadczenia pomocy prawnej. Mając na uwadze analizowane przepisy Kodeksu Etyki Zawodu Radcy Prawnego dotyczące pozyskiwania klienta należy pamiętać, iż zawód radcy prawnego jest to zawód zaufania publicznego, respektujący ideały i obowiązki etyczne ukształtowane w toku jego wykonywania. Są to zarówno obowiązki radcy prawnego względem klientów, sądów oraz pozostałych organów ochrony prawnej, innych radców prawnych i samorządu zawodowego – związane z rolą zawodu cieszącego się odpowiednim prestiżem i zaufaniem. Do wymogów profesjonalizmu tego zawodu zaliczyć można dbałość o podejmowanie zgodnych z zasadami deontologii działań mających na celu nawiązanie współpracy w celu świadczenia pomocy prawnej. Brak zgody na pozyskiwanie klienta z naruszeniem podstawowych zasad wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązków etycznych radcy prawnego, a także regulacji dotyczących stosunków pomiędzy radcami prawnymi jest przejawem godności zawodowej.

SK-30.05.2017-GW 


 

2) Radca prawny zwrócił się z prośbą o ocenę przygotowanych w ramach prowadzonej przez niego Kancelarii ofert współpracy (świadczenia usług pomocy prawnej) adresowanych do potencjalnych klientów. W ramach dokonanej oceny Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych sformułowała określone wnioski o charakterze ogólnym.

  1. [Z] art. 33 ust. 1 KERP wynika wyraźnie, że pozyskiwaniem klientów jest każde działanie radcy prawnego bez względu na formę i środki techniczne. Skoro zatem forma i środki techniczne nie mają znaczenia dla kwalifikacji danego zachowania jako pozyskiwania klientów a co do zasady samo pozyskiwanie klientów nie jest zakazane należy przyjąć, że przesłanie bezpośredniej propozycji zawarcia umowy z konkretnym klientem instytucjonalnym lub prowadzącym działalność gospodarczą na adres instytucji lub na adres wskazany jako adres prowadzenia działalności gospodarczej zarówno pocztą tradycyjną jak i faksem lub pocztą elektroniczną jest co do zasady dopuszczalne. Trudno bowiem bronić tezy, że takie zachowanie narusza dobre obyczaje w sytuacji, gdy jest to obecnie powszechnie stosowana metoda pozyskiwania klientów w wielu branżach. Takie zachowanie nie narusza też normy nakazującej poszanowanie godności zawodu radcy prawnego przy pozyskiwaniu klientów (art. 33 ust. 2 in fine KERP). Trudno też przyjmować, że taka forma kontaktu z potencjalnymi klientami narusza prawo do prywatności, które co do zasady ma chronić prawa osoby fizycznej w sferze ich życia prywatnego.
  2. Jak (…) wynika z art. 7 KERP, radca prawny, przy wykonywaniu czynności zawodowych powinien być wolny od wszelkich wpływów wynikających z jego interesów, nacisków z zewnątrz oraz ingerencji z jakiejkolwiek strony lub z jakiegokolwiek powodu. Wyrażone przez kogokolwiek polecenia, ograniczające niezależność sugestie czy wskazówki, nie mogą wpływać na prezentowane przez niego stanowisko w sprawie. [N]a pewno mogą być takie sytuacje, gdy sugestie czy wskazówki klienta mogą pozostawać w sprzeczności z powszechnie obowiązującym prawem lub mogą pozostawać w sprzeczności z jego interesem prawnym. Już choćby z tego powodu wątpliwości budzi wskazywanie jako dewizy działania Kancelarii zasady pełnego usatysfakcjonowania klienta.
  3. [W]ątpliwość może rodzić się w związku z wyrażeniem „(…) dzięki doskonałym wynikom pracy Kancelaria (…) jest w stanie w sposób profesjonalny świadczyć pomoc prawną w projektach (…)”, gdyż mogłoby to sugerować gwarancję a jeśli nie gwarancję to przynajmniej wywoływać uzasadnione oczekiwanie korzystnego wyniku spraw prowadzonych przez Kancelarię. Na pewno jednak sformułowanie takie nie stanowi przejawu porównywania jakości czynności zawodowych z czynnościami innych, możliwych do identyfikacji osób (art. 32 pkt 5) KERP w zw. z art. 33 ust. 2 KERP). Z drugiej strony wypada zauważyć, że mankamentem takiego sformułowania jest również to, że wymyka się ono spod oceny z zastosowaniem kryterium zgodności z rzeczywistością (art. 32 pkt 1) KERP w zw. z art. 33 ust. 2 KERP).
  4. Pewne wątpliwości może (…) budzić jednoczesne kierowanie oferty świadczenia pomocy prawnej do dwóch grup klientów, których interesy w poszczególnych postępowaniach pozostają w sprzeczności, tj. zarówno do potencjalnych wykonawców, jak i do potencjalnych zamawiających. Biorąc jednak pod uwagę szerokie zastosowanie zamówień publicznych zarówno w działalności podmiotów państwowych, jak i samorządowych nie sposób z góry wykluczyć możliwości jednoczesnego występowania zarówno w charakterze pełnomocnika zamawiającego, jak i w charakterze wykonawcy. Wydaje się, że największe wątpliwości mogłyby wystąpić w tym zakresie w odniesieniu do Skarbu Państwa jako jednej osoby prawnej.
  5. Przesłanie oferty świadczenia pomocy prawnej w zakresie zamówień publicznych zarówno do zamawiających, jak i do potencjalnych oferentów, niezależnie od formy lub zastosowanych środków technicznych nie narusza Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.
  6. Radca prawny podejmujący decyzję o skierowaniu oferty do potencjalnych klientów musi przestrzegać zasad wynikających z art. 33 ust. 2 KERP, zgodnie z którymi pozyskiwanie klientów jest możliwe jedynie w sposób zgodny z prawem, dobrymi obyczajami i z poszanowaniem godności zawodu.
  7. Odpowiedzialność za treść oferty ponosi wyłącznie radca prawny kierujący ofertę do potencjalnych klientów.

SK-16.06.2017-TG


 

3) Czy dopuszczalne jest korzystanie z opcji „promuj post” na portalu społecznościowym kancelarii radcy prawnego ? Czy dopuszczalne jest umieszczanie na samochodzie używanym przy wykonywaniu zawodu przez radcę prawnego adresu strony internetowej kancelarii prowadzonej przez tego radcę prawnego oraz numeru telefonu ?

  1. [N]a gruncie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego nie sformułowano wprost zakazu reklamy. Mimo to funkcję quasi zakazu pełni ograniczenie informowania wyrażone w art. 32 Kodeku Etyki Radcy Prawnego (dalej KERP), obejmujące pojęciowo także reklamę i inne formy marketingowe jedynie do działań zgodnych z dobrymi obyczajami oraz licujących z godnością zawodu.(…) Oczywiście wspomnianych zakazów nie sposób analizować bez odniesienia się do zawartego w treści art. 31 KERP przepisu statuującego dozwolone informowanie, zgodnie z którym informowaniem jest inicjowane przez radcę prawnego działanie niestanowiące bezpośredniej propozycji zawarcia umowy z konkretnym klientem, bez względu na jego formę, treść i środki techniczne.
  2. [K]orzystanie z opcji „promuj post” na portalu społecznościowym Facebook stanowi niedopuszczalne informowanie w myśl art. 32 KERP, jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszające godność zawodu radcy prawnego.
  3. [N]awet w obliczu zmieniających się realiów rynkowych, nie zawsze zasadne pozostaje porównywanie sposobów informowania o działalności radcy prawnego do analogicznych sposobów praktykowanych w innych grupach zawodowych, nie należących do zawodów zaufania publicznego.
  4. [C]hoć przepisy samorządowe radców prawnych nie wyrażają wprost zakazu reklamy, w przypadku zawodu zaufania publicznego istnieje szereg quasi zakazów promocji, które winny być przez jego członków respektowane. Każdorazowo należy poddawać wnikliwiej analizie czy dany zabieg informacyjny nie stoi w opozycji do godności zawodu bądź też czy nie narusza dobrych obyczajów. Niejednokrotnie określenie granicy pomiędzy dozwolonym a zakazanym informowaniem bywa utrudnione z uwagi na intensywnie zmieniające się realia rynkowe oraz rozwój techniki, dlatego też wiele przypadków zależało będzie od indywidualnych stanów faktycznych.
  5. [K]orzystanie z odpłatnej opcji promowania postów na portalach społecznościowych z jednoczesnym ustawieniem zasięgu osobowego i terytorialnego tejże promocji stanowi formę natarczywej i nachalnej reklamy. Użytkownicy portalu zostają pozbawieni możliwości wyboru, promowane posty radcy prawnego wyświetlają się w aktualnościach z dopiskiem „sponsorowane” w wybranych przez radcę prawnego częstotliwościach. Posty sponsorowane wyświetlają się nie tylko fanom profilu prawniczego, ale także innym, często niezainteresowanym użytkownikom, czego nie można zaaprobować w świetle brzmienia przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.
    Przepisy samorządowe nie zawierają także jednoznacznych zapisów, które wprost ograniczałyby możliwość zawierania informacji o wykonywaniu zawodu na karoserii samochodu służącego radcy prawnemu do wykonywania działalności zawodowej. Tym niemniej, mimo, że zakaz taki nie został wyartykułowany, na uwadze mieć należy, że w pewnych okolicznościach taka forma informacji może naruszać dobre obyczaje, godność zawodu czy też stanowić informację nachalną i natarczywą. Nie sposób wskazać generalnej zasady, w której informowanie takie przekraczałoby cienką, granicę między dozwolonym a niedozwolonym, stąd też w powyższym względzie zalecana jest szczególna ostrożność albowiem typowe dla innych grup zawodowych formy docierania do klienta na gruncie zawodu zaufania publicznego podlegają licznym rygorom.

SK-12.09.2017-JK


 

4) Czy zgodne z przepisami byłoby zamieszczenie ogłoszenia lokalnej (bydgoskiej) kancelarii radcy prawnego: 1) na informacyjnej mapie powiatu (ogłoszenie o wymiarach 8×4 cm), 2) na telebimie o wymiarach 12 m2 (statyczna plansza wyświetlana co 7 minut), z zastrzeżeniem, że ogłoszenie nie zawierałoby znamion reklamy, tj. zwrotów najtańszy, najlepszy, najskuteczniejszy itp. ?

  1. Informowanie o wykonywaniu zawodu radcy prawnego oraz działalności z nim związanej jest prawem radcy prawnego. Informowanie to powinno odbywać się z poszanowaniem przepisów prawa powszechnie obwiązującego oraz Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, w szczególności postanowień Rozdziału 3. dotyczącego informowania o wykonywaniu zawodu oraz pozyskiwania klientów, a także z zachowaniem dbałości o godność zawodu, jako jednej z podstawowych zasad wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązków etycznych, o której mowa w art. 11.
  2. Informowanie o wykonywaniu zawodu radcy prawnego oraz działalności z nim związanej doznaje ograniczeń nie tylko ze względu na treść, ale także formę, kontekst oraz status zawodu. Brak uwzględnienia któregokolwiek z elementów ograniczających może skutkować uznaniem informacji za sprzeczną z określonymi postanowieniami Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.
  3. Zamieszczenie ogłoszenia o kancelarii radcy prawnego o wymiarach 8 x 4 cm na informacyjnej mapie powiatu, przy założeniu zgodności treści ogłoszenia z postanowieniami Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, w szczególności art. 31 ust. 3, w kontekście jego wymiarów oraz nośnika informacji nie budzą zastrzeżeń. Każdorazowo w przypadku zamiaru zamieszczenia takiego ogłoszenia na informacyjnej mapie powiatu niezbędne jest jednak zbadanie kontekstu zamieszczenia ogłoszenia. Nie można bowiem wykluczyć, że kontekst ten nie będzie licować z godnością zawodu radcy prawnego lub dobrymi obyczajami, które radcowie prawni zobowiązani są przestrzegać, a w konsekwencji determinować uznanie publikacji ogłoszenia za sprzeczną z postanowieniami Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, w szczególności art. 32 ab initio w związku z art. 33 ust. 2 i art. 11.
  4. Zamieszczenie ogłoszenia o kancelarii radcy prawnego, przy założeniu zgodności treści ogłoszenia z postanowieniami Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, w szczególności art. 31 ust. 3, na telebimie o wymiarach 12 m2 wyświetlanej co 7 minut nie mieści się w dopuszczalnych granicach informowania o wykonywaniu zawodu radcy prawnego oraz działalności z nim związanej, określonych w przepisach Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, a to z uwagi na możliwość uznania takiej formy ogłoszenia za sprzeczną z dobrymi obyczajami, nielicującą z godnością zawodu, noszącą cechy narzucania się, a w konsekwencji naruszającą przepisy art. 32 pkt 4) w związku z art. 33 ust. 2 i art. 11 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

SK-20.04.2018-GW


 

4. WYNAGRODZENIE RADCY PRAWNEGO ORAZ ŚRODKI KLIENTA

 

1) Czy w świetle obowiązujących przepisów ustawy o radcach prawnych oraz zasad etyki radcy prawnego radca prawny godząc się w umowie z klientem na podział kosztów zastępstwa prawnego w ten sposób, iż z odzyskanych od strony przeciwnej kosztów zastępstwa wypłaca klientowi 50 % wynagrodzenia nie narusza przepisów wymienionych aktów prawnych ? Czy składając powództwo o zapłatę i nie ujawniając umowy z klientem wprowadza Sąd w błąd co do wysokości żądania kosztów zastępstwa procesowego ?

  1. [R]adca prawny, wykonujący zawód radcy prawnego w ramach stosunku pracy nie może we własnym imieniu i na swoją rzecz dochodzić kosztów procesu, w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego zasądzającego koszty procesu na rzecz strony, którą reprezentował w postępowaniu rozpoznawczym. Koszty procesu są wierzytelnością strony. Wyegzekwowanie przez stronę kosztów procesu od strony przeciwnej jest warunkiem sine qua non powstania prawa radcy prawnego do dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie o radcach prawnych. (…) Jedynie w przypadku, gdyby strona dokonała przelewu wierzytelności lub jej części, z tytułu niewyegzekwowanych kosztów procesu, radca prawny byłby legitymowany do dochodzenia tej wierzytelności od przeciwnika strony, ale nie od razu w postępowaniu egzekucyjnym, lecz rozpoczynając od postępowania rozpoznawczego.
  2. Umowa o świadczenie pomocy prawnej w innej formie niż w ramach stosunku pracy, może odmiennie od ustawy o radcach prawnych regulować kwestie dotyczące wynagrodzenia radcy prawnego.
  3. [K]oszty procesu są prawem majątkowym strony. Dopóki nie zostaną one wyegzekwowane przez stronę, po stronie radcy prawnego nie powstanie prawo do dodatkowego wynagrodzenia z tytułu kosztów procesu, i wobec tego strona ma nieograniczone, prawo do dyspozycji tym prawem. Może nawet zrzec się tego prawa i nie jest wymagana dla takiego zrzeczenia zgoda radcy prawnego. Z tego powodu radca prawny nie posiada wobec strony, która reprezentował w postępowaniu rozpoznawczym, skutecznego prawa do dodatkowego wynagrodzenia aż do chwili wyegzekwowania przez stronę kosztów procesu.

SK-22.05.2017-JŁ


 

2) Czy w umowie wynagrodzenie (radcy prawnego – przyp. red.) może być określone jako pro bono, oraz dodatkowo w przypadku wygranej sprawy klient zapłaci radcy prawnemu wynagrodzenie w kwocie X złotych, tj. koszty jakie zostaną mu zasądzone przez sąd od drugiej strony na skutek pozytywnego zakończenia sprawy, z kolei w przypadku przegrania sprawy klient zapłaci radcy prawnemu wynagrodzenie w kwocie Y złotych ? Czy taki zapis będzie dopuszczalny i nie naruszy art. 36 ust. 3 KERP ?

  1. [J]eżeli zostanie zawarte postanowienie umowne, wedle którego klient ma zapłacić radcy prawnemu wynagrodzenie w ustalonej wysokości, zależnej od wyniku sprawy, to nie można określić tak umówionego wynagrodzenia jako świadczenie usług pro bono.
  2. [U]mowne ustalenie wynagrodzenia wyłącznie w postaci zasądzonych przez sąd kosztów zastępstwa procesowego dla pełnomocnika strony jest niezgodne z zasadami etyki radcy prawnego.
  3. Jeżeli (…) radca prawny umówi się z klientem na określoną kwotę, która będzie stanowiła wynagrodzenie podstawowe, to w umowie o świadczenie usług prawnych można wskazać, że w przypadku wygrania sprawy radca prawny uzyska dodatkowe honorarium w kwocie uzyskanej z zasądzonej w orzeczeniu kwoty zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. (…) Należy jednak stwierdzić, że wynagrodzenie podstawowe powinno uwzględniać okoliczności wskazane w art. 36 ust. 1 KERP, a zatem nie może mieć charakteru czysto symbolicznego i stanowić w istocie jego pozór, tego typu postanowienie umowne stanowiłoby obejście zakazu ustalania wynagrodzenia za pomyślny wynik sprawy jako jedynego honorarium za świadczone usługi prawne.
  4. Kodeks Etyki Radców Prawnych nie zabrania świadczenia pomocy prawnej nieodpłatnie. Jest to dopuszczalne, jednakże wówczas umowa z klientem powinna określać, że usługi prawne będą udzielane bez zapłaty umownego wynagrodzenia.

SK-26.01.2018-SM


 

3) Czy radca prawny zachowuje prawo do dodatkowego wynagrodzenia z tytułu kosztów zastępstwa procesowego po ustaniu stosunku pracy w państwowej jednostce budżetowej ?

  1. [P]rzepis (art. 224 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – przyp. red.) konstytuuje dwie przesłanki uprawniające do nabycia dodatkowego wynagrodzenia: zasądzenie kosztów zastępstwa sądowego na rzecz strony zastępowanej lub przyznanych jej w ugodzie, postępowaniu polubownym, arbitrażu lub postępowaniu egzekucyjnym oraz ściągnięcie tychże kosztów od strony przeciwnej.
  2. Jednocześnie wskazać należy, że chodzi tu o sytuacje, w których radca prawny dokonał wszystkich czynności zmierzających do osiągnięcia efektu, a zatem ażeby skutecznie uzyskać prawo do dodatkowego wynagrodzenia koszty muszą być zasądzone a radca prawny winien skierować sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego. Samo zaś zakończenie postępowania egzekucyjnego ma charakter przyszły, niepewny i niezależny od działań radcy prawnego, dlatego w ocenie Komisji (Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych – przyp. red.), ostatnią wymaganą czynnością uprawniającą radcę do nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia jest co najmniej wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowi. Ściągnięcie zasądzonych kosztów zastępstwa po ustaniu stosunku pracy radcy prawnego nie niweczy roszczenia o wypłatę z tego tytułu wynagrodzenia, albowiem wynagrodzenie to nie jest uzależnione od terminu a jedynie od warunków z art. 222 ustawy.
  3. [W] sytuacji ziszczenia się obu przesłanek wynikających z treści przepisu 22ust. 2 ustawy o radcach prawnych, radca prawny nabywa prawo do dodatkowego wynagrodzenia bez względu na fakt, iż jego stosunek pracy z pracodawcą uległ rozwiązaniu. Przepis powyższy nie uzależnia bowiem tego prawa od pozostawania w stosunku pracy ani tym bardziej od terminu wyegzekwowania zasądzonych kosztów zastępstwa a jedynie od formalnego zakończenia działania radcy prawnego ukierunkowanego na ich ściągnięcie, tj. najczęściej od skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.

SK-09.09.2019-JK


4) Czy w przypadku wprowadzenia przez klienta w umowie o obsługę prawną postanowienia o podziale kosztów zastępstwa procesowego 50/50 radca prawny kierując pozwy do sądu, nie wprowadza sądu w błąd, żądając zasądzenia kosztów zastępstwa w pełnej wysokości i czy nie powinien przedstawić w sądzie umowy, wskazując na regulację dotyczącą kosztów zastępstwa procesowego ? Czy wyżej przedstawione zachowanie nie narusza zasad etyki radcy prawnego ?

 

  1. Sposób ustalania wynagrodzenia radcy prawnego został uregulowany w Kodeksie Etyki Radcy Prawnego (…). Zgodnie z art. 36 ust. 1 KERP wynagrodzenie radcy prawnego obejmuje honorarium i wydatki, a jego wysokość lub sposób jego ustalenia powinny zostać uzgodnione z klientem przed przystąpieniem do świadczenia pomocy prawnej.
  2. Radca prawny może (…) [na podstawie art. 36 ust. 3 KERP – przyp. red.] zawrzeć z klientem przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy umowę, która będzie przewidywała dodatkowe honorarium za pomyślny wynik sprawy. Oznacza to, że warunkowe wynagrodzenie należne radcy prawnemu w przypadku pomyślnego wyniku sprawy można przewidzieć w umowie, ale pod warunkiem, że będzie to wynagrodzenie dodatkowe.
  3. [P]rawo do dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 224 ust. 2 URP przysługuje wyłącznie radcy prawnemu wykonującemu zawód na podstawie stosunku pracy.
  4. Nie oznacza to jednak, że [r]adca prawny na zasadzie swobody umów nie może zawrzeć z klientem umowy, na mocy której obok wynagrodzenia ryczałtowego za stałą obsługę prawną, przysługiwać mu będzie również w przypadku pozytywnego zakończenia sprawy wynagrodzenie stanowiące cześć zasądzonych i wyegzekwowanych kosztów zastępstwa procesowego. Taka sytuacja jest dopuszczalna na gruncie art. 36 ust. 3 KERP.
  5. [Z]a niedopuszczalne uznać należy ustalenie z klientem wynagrodzenia w ten sposób, że wynagrodzenie podstawowe i jedyne za prowadzenie sprawy stanowiłoby jakąś cześć zasądzonych i wyegzekwowanych kosztów zastępstwa procesowego. Po pierwsze takie wynagrodzenie zależne od wyniku sprawy stanowiłoby success fee, co jest niedopuszczalne na gruncie obowiązującego Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Ponadto w takim przypadku występowanie do sądu o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości wynikającej z przepisów rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych w sytuacji, gdy z góry wiadomo, że tylko połowa tych kosztów stanowi wynagrodzenie radcy prawnego, a pozostała część jest zyskiem klienta, naruszałoby art. 6 KERP tj. obowiązek wykonywania czynności zawodowych rzetelnie i uczciwie, zgodnie z prawem, zasadami etyki zawodowej oraz dobrymi obyczajami.

SK-14.01.2020-RW


 

5. STOSUNKI POMIĘDZY RADCAMI PRAWNYMI

 

1) Czy dopuszczalne jest poinformowanie przez radcę prawnego innych radców prawnych o możliwości naruszenia wobec nich zasad etyki i wykonywania zawodu przez innego radcę prawnego ?

 

Stan faktyczny wynikający z przedstawionych przez radcę prawnego informacji i zanonimizowanych dokumentów:

Radca prawny, jako strona pozwana w sprawie prywatnej, w wyniku analizy załączonego do pozwu pisma koordynatora zespołu radców prawnych do pracodawcy uznała, że mogło dojść do naruszenia zasad etyki i wykonywania zawodu przez autora pisma, godzącego w wymienionych w piśmie radców prawnych.

  1. W przypadku uzasadnionych zastrzeżeń radcy prawnego co do postępowania innego radcy prawnego zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz wykonywania zawodu uwzględnić należy postanowienia art. 52 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, zgodnie z którym radca prawny może zwrócić uwagę członkowi samorządu radcowskiego postępującemu niezgodnie z zasadami etyki zawodowej, oraz postanowienia art. 52 ust. 2 tego Kodeksu, zgodnie z którym radca prawny może złożyć związaną z wykonywaniem zawodu skargę na innego radcę prawnego wyłącznie do właściwego organu samorządu radców prawnych. Radca prawny sygnalizujący możliwość nieetycznego zachowania innego radcy prawnego powinien mieć przy tym na uwadze zasadę wyrażoną w art. 13 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego zgodnie z którą radcowie prawni są odpowiedzialni za samorząd radców prawnych,
    a w relacjach wzajemnych kierują się zasadami koleżeństwa oraz stanowiący jej rozwinięcie m.in. art. 50 ust. 1 Kodeksu stanowiący, że radca prawny obowiązany jest do lojalności i koleżeństwa wobec członków samorządu radców prawnych, która to zasada obowiązuje wobec wszystkich członków samorządu radców prawnych, a zatem zarówno wobec innych radców prawnych, których dotyczy nieetyczne zachowanie określonego radcy prawnego, jak i wobec radcy prawnego naruszającego obowiązujące zasady.
  2. Status zawodowy i społeczny obliguje radcę prawnego do przestrzegania podwyższonego wzorca staranności w decyzjach podejmowanych zarówno w obszarze relacji zawodowych, jak również w życiu prywatnym. Reguła ta w szczególności powinna znajdować zastosowanie w przypadku możliwości wystąpienia lub występowania sytuacji konfliktowych między radcami prawnymi. Ze swojej istoty mogą one bowiem nieść ryzyko naruszenia zasady dbałości o godność zawodu, któremu każdy radca prawny powinien przeciwdziałać.

 SK-18.09.2019-GW


 

III. INNE ZAGADNIENIA ZWIĄZANE Z WYKONYWANIEM ZAWODU

 

1) Czy istnieje możliwość podjęcia zatrudnienia przez radcę prawnego w jednoosobowej kancelarii adwokackiej na podstawie umowy cywilnoprawnej lub umowy o pracę wraz z jednoczesnym reprezentowaniem klientów tej kancelarii przed sądami na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego temu radcy prawnemu przez adwokata prowadzącego tę kancelarię ?

  1. [R]adca prawny może być pracownikiem jednoosobowej kancelarii adwokackiej. Wówczas zatrudniająca go kancelaria adwokata jest w rozumieniu art. 3 KP jego pracodawcą. (…) W takim przypadku radca prawny wykonuje pracę (…), mając jednak na uwadze zasadę niezależności wyrażoną w art. 13 ustawy (z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych), zgodnie z którą radca prawny nie jest związany poleceniem co do treści opinii prawnej.
  2. [P]racodawca zatrudniający radcę prawnego – w ramach przysługujących pracodawcy uprawnień kierowniczych wynikających z istoty stosunku pracy – nie może wydać radcy prawnemu polecenia służbowego, które wykraczałoby poza zakres pomocy prawnej. Wydanie takiego polecenia jest bezskuteczne w tym sensie, że radca ma prawo uchylić się od wykonania takiego polecenia, bez narażania się na jakiekolwiek sankcje ze strony pracodawcy.
  3. Radca prawny prowadzi – w imieniu swego pracodawcy – samodzielnie sprawy przed sądami (organami administracji), przy czym ma obowiązek czynić to z należytą starannością, przestrzegając zasad etyki zawodowej; w szczególności powinien w sposób należyty (adekwatny do okoliczności) wykorzystać przewidziane w przepisach prawa środki służące zapewnieniu ochrony uzasadnionych interesów swego pracodawcy (art. 14 ustawy (z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych)). Ostatni wątek prowadzi do konkluzji, że radca prawny może działać na podstawie pełnomocnictwa substytucyjnego. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy (z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych) – radca prawny, wypowiadając pełnomocnictwo, umowę zlecenia lub umowę o pracę, obowiązany jest wykonać wszystkie niezbędne czynności, aby okoliczność ta nie miała negatywnego wpływu na dalszy tok prowadzonych przez niego spraw.

SK-06.05.2017-SM


 

2) Czy podjęciu przez radcę prawnego, w związku z wyznaczeniem przez dziekana rady okręgowej izby radców prawnych, funkcji tymczasowego pełnomocnika szczególnego (art. 138n ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa) z urzędu w postępowaniu podatkowym nie stoi na przeszkodzie regulacja art. 12 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego w związku z niezajmowaniem się przez tego radcę prawnego problematyką podatkową oraz niewspółpracowaniem z osobami zajmującymi się udzielaniem pomocy prawnej w tym zakresie ?  

  1. Wobec braku regulacji wskazującej podmiot władny do zwolnienia radcy prawnego z obowiązków tymczasowego pełnomocnika szczególnego, o jakim mowa w ustawie – Ordynacja podatkowa, zasadnym wydaje się zastosowanie w takich przypadkach na zasadzie analogii prawa regulacji przewidzianej dla zwolnienia radcy prawnego z obowiązku pełnomocnika procesowego przed sądem administracyjnym. Radca prawny z ważnych powodów, o jakich mowa w szczególności w §2 ust. 3 (Uchwały Nr 152/VII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 15 października 2010r. w sprawie wyznaczania radców prawnych do prowadzenia spraw z urzędu – przyp. red.), ze stosowną prośbą winien zwrócić się zatem do rady lub upoważnionego przez nią dziekana, który uznając powody wnioskowania o zwolnienie za usprawiedliwione (uzasadnione) winien zwolnić radcę prawnego z obowiązków pełnomocnika i w jego miejsce wyznaczyć innego.
  2. [B]rak bieżącej praktyki w prowadzeniu spraw podatkowych i świadczenia pomocy prawnej w tym zakresie, zważywszy na specyfikę prawa podatkowego i autonomiczność jego regulacji może stanowić uzasadnioną podstawę odmowy podjęcia się czynności tymczasowego pełnomocnika szczególnego, o jakim mowa w ustawie – Ordynacja podatkowa, a to – z powołaniem się na unormowania z art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych i art. 12 ust. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.

SK-08.05.2017-ZP


 

3.1) Czy radca prawny zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, może kontynuować prowadzenie spraw gdzie został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu (sprawy są w toku), w czasie gdy aktywnie wykonywał zawód ?

Czy radca prawny nie będąc zatrudniony, ani na podstawie umowy o pracę, czy też na umowę cywilnoprawną, lub też nie prowadząc działalności gospodarczej, może prowadzić sprawy urzędowe przydzielone przez Okręgową Izbę Radców Prawnych ?

[R]adca prawny (ciągłość takiego statusu występuje mimo czasowego statusu bezrobotnego, oraz mimo braku występowania chociażby jednej z form wykonywania zawodu przewidzianych art. 8 ustawy z dnia 8 lipca 1982r. o radcach prawnych) ma prawo i obowiązek dalszego prowadzenia sprawy z urzędu, chyba, że sąd (…) zwolni [go] z tego obowiązku. [W]ykonywanie innej pracy zarobkowej, a także ewentualne osiągnięcie określonego przychodu może mieć bezpośredni wpływ na status radcy prawnego jako osoby bezrobotnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ale będą prawnie indyferentne dla statusu pełnomocnika z urzędu oraz obowiązków z tym związanych.

3.2) Czy radca prawny będąc osobą bezrobotną powinien w dalszym ciągu uiszczać składkę członkowską czy też zawiesić wykonywanie zawodu z uwagi na status osoby bezrobotnej, i tym samym zaprzestać opłacać składkę ?

W zakresie obowiązku opłacania składki członkowskiej należy przywołać przepis [§8 ust. 1 pkt 2) Uchwały Nr 7/VIII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wysokości składki członkowskiej], który przewiduje czasowe zwolnienie, na wniosek zainteresowanego, z opłacania składek od następnego miesiąca po miesiącu zawiadomienia Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o nabytym i udokumentowanym zaświadczeniem starosty powiatu statusie bezrobotnego.

SK-09.08.2017-RW


 

4.1) Czy nie zachodzi konflikt interesów i nie naruszana jest etyka radcowska, gdy (…) radca prawny [zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony] reprezentuje w sądzie spółdzielnię (zarząd) w sprawie pomiędzy spółdzielnią, a członkiem tej spółdzielni, właścicielem jej majątku i jednocześnie chlebodawcą tegoż radcy prawnego ?

Radca prawny występujący jako pełnomocnik spółdzielni w postępowaniu sądowym prowadzonym przeciwko członkowi spółdzielni (lub z powództwa albo wniosku członka przeciwko spółdzielni) nie pozostaje w konflikcie interesów jako reprezentant dwóch spierających się stron. Pełnomocnictwo do działania w imieniu spółdzielni nie jest bowiem równoznaczne z pełnomocnictwem do działania w imieniu członka spółdzielni. Spółdzielnia i członek spółdzielni są odrębnymi podmiotami prawnymi. Ich interesy mogą być zbieżne lub sprzeczne. (…) Stanowisko powyższe nie wyklucza sytuacji, że w sporze między spółdzielnią a członkiem radca prawny może znaleźć się w stanie konfliktu interesów, aczkolwiek z innych powodów niż nieuprawnione przyjęcie, że pełnomocnictwo do działania w imieniu spółdzielni wyklucza zastępowanie spółdzielni w sporze z jej członkiem.

Obowiązek unikania konfliktu interesów przy świadczeniu pomocy prawnej określa ustawa (art. 15 – przyp. red.) i Kodeks Etyki Radcy Prawnego (art. 28 i art. 29  przyp. red.).

4.2) Czy radca prawny ma obowiązek świadczenia, dla swoich chlebodawców – członków spółdzielni, nieodpłatnych porad prawnych w dniach ustalonych dyżurów ? Czy obowiązki radcy prawnego dotyczą tylko współpracy z zarządem i radą nadzorczą z pominięciem członków ?

Zakres czynności radcy prawnego wyznacza umowa pomiędzy nim a spółdzielnią. Żadne przepisy powszechnie obowiązujące nie kształtują obowiązku, aby radca prawny zatrudniony w spółdzielni (…) świadczył nieodpłatną pomoc prawną na rzecz członków spółdzielni. Brak takich regulacji nie wyklucza, aby strony umowy o obsługę prawną (…) wprowadziły taki obowiązek (…), jakkolwiek mogłoby to zagrażać występowaniem konfliktu interesów, jeśli zakres nieodpłatnego poradnictwa obejmowałby sprawy sporne pomiędzy spółdzielnią a członkami.

4.3) Czy radca prawny, mając na względzie etykę radcowską, powinien przeciwstawiać się bezprawnym działaniom zarządu spółdzielni, działającego na szkodę członków i jakie ciążą na nim obowiązki oraz czy ma obowiązek kierowania zawiadomień do prokuratury w tym względzie ?

Obowiązkiem ustawowym i etycznym radcy prawnego jest postępowanie zgodne ze ślubowaniem, którego złożenie warunkuje prawo wykonywania zawodu. (…) W  świetle powyższego, radca prawny winien zwracać uwagę mocodawcy, jeśli w jego ocenie działania mocodawcy są niezgodne z prawem. W przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa, stosownie do treści art. 304§1 k.p.k. każdy, dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję.

4.4) Czy radca prawny może oraz czy jest w stanie pracować na pełnym etacie w jednej spółdzielni i jednocześnie świadczyć pracę w różnych formach zatrudnienia dla innych spółdzielni i czy jest to do pogodzenia z rzetelnym wykonywaniem przez niego zawodu radcy prawnego ?

Stosownie do art. 17 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych radca prawny wykonujący zawód w ramach stosunku pracy może być zatrudniony jednocześnie w więcej niż jednej jednostce organizacyjnej i w wymiarze przekraczającym jeden etat. Nie ma również przeszkód, aby radca prawny świadczył pomoc prawną na podstawie umów cywilnoprawnych z więcej niż jednym podmiotem. Zakres możliwości wykonywania usług (pracy) na rzecz więcej niż jednego podmiotu limitowany jest zakresem zadań i czasochłonnością ich realizacji, pozostawionych uznaniu radcy prawnego i obsługiwanego przez niego podmiotu, a uszczegółowiony tryb świadczenia obsługi prawnej winien zostać skonkretyzowany w umowie.

4.5) Jakie realne konsekwencje prawne grożą radcy prawnemu, który narusza prawo, daje ciche przyzwolenie zarządowi do łamania prawa oraz poniża, szydzi i obraża członków spółdzielni, którzy interesują się i dbają o swój majątek oraz wskazują na nieprawidłowości w funkcjonowaniu spółdzielni zarządzanej przez zarząd ?

Za działania sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godnością zawodu, a także za naruszenie obowiązków zawodowych, radca prawny podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej (art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych). Nadto stosownie do art. 11 radca prawny przy wykonywaniu czynności zawodowych korzysta z wolności słowa i pisma w granicach określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą. Nadużycie wolności (…) stanowiące ściganą z oskarżenia prywatnego zniewagę lub zniesławienie strony, jej pełnomocnika lub obrońcy, kuratora, świadka, biegłego lub tłumacza, podlega ściganiu tylko w drodze dyscyplinarnej. (…). Odpowiedzialność dyscyplinarna nie wyłącza odpowiedzialności karnej na zasadach ogólnych, jeżeli działanie (zaniechanie) radcy prawnego kwalifikuje się jako wykroczenie lub przestępstwo.

SK-16.10.2017-ZP


 

5.1) Czy w dziale prawnym spółki zatrudniającej m.in. dwie osoby będące radcami prawnymi wpisanymi na listę radców prawnych, wykonujące zawód na podstawie umowy o pracę oraz adwokatów niewykonujących zawodu, bezpośrednim przełożonym radcy prawnego może być adwokat niewykonujący zawodu (dyrektor działu), w świetle zwłaszcza art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych ? Czy w powyższej sytuacji bezpośrednim przełożonym radcy prawnego nie powinien być prezes spółki ? Jak w powyższej sytuacji powinna wyglądać koordynacja pomocy prawnej w tej spółce ?

  1. Radca prawny zatrudniony na podstawie stosunku pracy w jednostce organizacyjnej zajmuje samodzielne stanowisko i podlega bezpośrednio kierownikowi tej jednostki. Pod pojęciem jednostki organizacyjnej należy rozumieć każdy podmiot prawa posiadający zdolność do zatrudniania radcy prawnego w szczególności na podstawie stosunku pracy, zarówno posiadający osobowość prawną, jak i nieposiadający osobowości prawnej. Jednostką organizacyjną jest w szczególności spółka.
  2. Ustalenia osoby pełniącej funkcję kierownika jednostki organizacyjnej poszukiwać należy w regulacjach dotyczących ustroju i funkcjonowania konkretnej jednostki organizacyjnej. Podległość radcy prawnego bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej oznacza konieczność zawężenia kategorii osób, którym podlega radca prawny w stosunku do osób uprawnionych do dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną, określonych w art. 31 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kierownik jednostki organizacyjnej będącej spółką inną niż określona w art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych nie może wyznaczyć innej osoby, której mieliby podlegać radcowie prawni. W szczególności taką osobą nie może być adwokat nie wykonujący zawodu.
  3. Koordynacja pomocy prawnej w jednostce organizacyjnej zatrudniającej dwóch lub więcej radców prawnych polega na powierzeniu jej jednemu z zatrudnionych radców prawnych, wykonujących zawód w tej jednostce.

5.2) Uwzględniając w szczególności brzmienie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych, czy spółka może dokonywać oceny pracy radcy prawnego i czy ta ocena może być dokonywana wyłącznie na podstawie wewnętrznych aktów prawnych spółki ? Czy takiej oceny mogą dokonywać osoby niebędące radcami prawnymi wyznaczonymi przez okręgową izbę radców prawnych ?

  1. Dokonywanie oceny pracy zawodowej radcy prawnego wyłącznie na podstawie wewnętrznych aktów prawnych jednostki organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego, w szczególności spółki, stanowi naruszenie przepisów prawa powszechnie obowiązującego z uwagi na ustawową regulację zasad wykonywania zawodu radcy prawnego. Ocena pracy zawodowej radcy prawnego wymaga w szczególności uwzględnienia przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego.
  2. Ocena pracy zawodowej radcy prawnego, niezależnie jakiego okresu dotyczy, nie może być dokonywana samodzielnie i wyłącznie przez kierownika jednostki organizacyjnej zatrudniającej radcę prawnego, czy inne upoważnione przez niego osoby. Do dokonania takiej oceny niezbędne jest uprzednie zasięgnięcie opinii radcy prawnego wskazanego przez radę okręgowej izby radców prawnych, którym jest upoważniony do przeprowadzenia kontroli i dokonania oceny wykonywania zawodu przez wskazanego radcę prawnego wizytator.

SK-15.12.2017-GW


 

6) Czy prowadzenie kancelarii radcy prawnego w formie jednoosobowej działalności gospodarczej i jednoczesne świadczenie usług prawnych w zakresie ochrony danych osobowych, w tym pełnienie funkcji Inspektora Ochrony Danych Osobowych w ramach tej kancelarii będzie naruszało postanowienia Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego ?

  1. W świetle cytowanego wyżej art. 37 ust. 5 (RODO – przyp. red.) inspektor (ochrony danych osobowych – przyp. red.) nie jest odrębnym zawodem.
  2. [K]ancelaria radcy prawnego jest jedną z form wykonywania zawodu radcy prawnego. Status – aktualnie administratora bezpieczeństwa informacji, a w przyszłości inspektora ochrony danych osobowych – reguluje (regulować będzie) odpowiednio ustawa o ochronie danych osobowych oraz RODO. Zakresy przedmiotowe działalności i umocowania ustawowe zawodu radcy prawnego oraz ABI i inspektora ochrony danych osobowych są różne oraz regulowane innymi aktami prawnymi. Kancelaria zastrzeżona jest wyłącznie do wykonywania zawodu radcy prawnego. W konsekwencji, o ile radca prawny może być zatrudniony w takim charakterze w danej jednostce organizacyjnej – oraz równocześnie – na stanowisku ABI, czy inspektora ochrony danych osobowych, o tyle wykonywanie obowiązków ABI, czy inspektora ochrony danych osobowych (…) powinno odbywać się w ramach działalności poza kancelarią radcy prawnego.
  3. [R]egulacje prawne dotyczące administratorów bezpieczeństwa informacji i inspektorów ochrony danych, jak i przepisy dotyczące wykonywania zawodu radcy prawnego (w jego formach przewidzianych art. 8 ustawy [z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – przyp. red.]) nie zawierają wyraźnego zakazu łączenia funkcji ABI / IOD z wykonywaniem zawodu radcy prawnego. Niemniej oceny zawsze należy dokonywać w konkretnej szczegółowo określonej sytuacji, uzależnionej od formy wykonywania zawodu. Każdy radca prawny odpowiednio wcześnie powinien identyfikować potencjalne ryzyko wystąpienia konfliktu i jemu zapobiegać, a nadto zawsze zapobiegać naruszeniu tajemnicy zawodowej.

SK-19.01.2018-RW


 

7.1) Czy w świetle przedstawionego stanu faktycznego,[1] można uznać, że pracownik wykonuje zawód radcy prawnego w ramach stosunku pracy, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ?


[1] Pracownik posiadający uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego — wpis na listę radców prawnych i złożone ślubowanie radcowskie jest zatrudniony na stanowisku głównego specjalisty w Departamencie Prawnym, zwany dalej „pracownikiem”, w jednym z centralnych organów administracji rządowej wchodzącym w skład korpusu służby cywilnej.

Do głównych zadań pracownika na stanowisku głównego specjalisty w Departamencie Prawnym należy:

  • realizacja obsługi prawnej,
  • koordynowanie i bezpośrednie przygotowywanie projektów opinii prawnych, wyjaśnień dotyczących stosowania i interpretacji prawa,
  • realizacja zadań związanych z zastępstwem procesowym w tym reprezentacja organu w postępowaniach przed sądami powszechnymi i administracyjnymi w celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów organu i jego kierownika,
  • uczestniczenie w przygotowywaniu propozycji rozstrzygnięć na potrzeby postępowań, w tym administracyjnych prowadzonych przez inne komórki organizacyjne organu w celu zapewnienia poprawności formalno-prawnej oraz standaryzacji stanowisk prezentowanych w rozstrzygnięciach organu,
  • przygotowywanie projektów wewnętrznych aktów prawnych w celu zapewnienia instrumentów skutecznej realizacji zadań,
  • upowszechnienie wśród pracowników organu znajomości aktów prawnych mających istotne znaczenie dla funkcjonowania organu i ich interpretacji w celu wypracowania i upowszechnienie jednolitej praktyki przy załatwianiu spraw.

Dodatkowo:

  • pracownikowi zostało udzielone przez kierownika organu pełnomocnictwo procesowe ogólne, które upoważnia tego pracownika jako radcę prawnego do reprezentowania organu przed sądami powszechnymi, wojewódzkimi sądami administracyjnymi, Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz Sądem Najwyższym we wszelkich sprawach należących do właściwości organu,
  • pomiędzy pracownikiem a Dyrektorem Generalnym urzędu została zawarta umowa na podstawie art. 224 2 ustawy o radcach prawnych o dodatkowe wynagrodzenie z tytułu zasądzonych na rzecz strony przez niego zastępowanej lub jej przyznanych w ugodzie, postępowaniu polubownym, arbitrażu zagranicznym lub w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli koszty te zostały ściągnięte od strony przeciwnej.

Pracownik faktycznie wykonuje czynności zastępstwa procesowego, czyli reprezentuje organ przed sądami powszechnymi i administracyjnymi, przedkładając do akt pełnomocnictwo ogólne procesowe dla radcy prawnego, występuje w todze radcy prawnego oraz otrzymuje od pracodawcy — organu dodatkowe wynagrodzenie z tytułu umowy zawartej na podstawie art. 224 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Bezpośrednim przełożonym pracownika jest Dyrektor Departamentu Prawnego.

W Departamencie Prawnym pracuje także kilku innych pracowników, którzy także są wpisani na listę radców prawnych i są w podobnej pozycji jak pracownik, czyli są zatrudnieni na stanowiskach specjalistów, starszych specjalistów, głównych specjalistów, naczelników oraz zostały im udzielone pełnomocnictwa procesowe ogólne dla radców prawnych oraz zawarli umowę z pracodawcą o dodatkowe wynagrodzenie na podstawie art. 224 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Niektórzy z pracowników posiadających uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego są pracownikami korpusu służby cywilnej, pozostali zaś są urzędnikami mianowanymi korpusu służby cywilnej.

Bezpośrednim przełożonym tych pracowników jest Dyrektor Departamentu Prawnego.

W Departamencie Prawnym nie zostało utworzone i wyodrębnione stanowisko koordynatora radców prawnych.

7.2) Jeżeli odpowiedź na pytanie 1) jest twierdząca, to czy w organie w jakim jest zatrudniony pracownik do takiego pracownika powinny znaleźć zastosowanie przepisy art. 9, art. 13 ust. 1, art. 14, art. 16 ust. 1, art. 19 ust. 1 oraz 224 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ?

7.3) Jeżeli odpowiedź na pytania 1) i 2) jest przecząca, to czy w świetle powyższego stanu faktycznego można przyjąć, że pracownik wykonuje zawód radcy prawnego na podstawie umowy cywilnoprawnej, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o radach prawnych ?

7.4) Czy pracownik niezatrudniony na stanowisku radcy prawnego i niewykonujący zawodu w innej formie określonej w art. 8 ustawy o radcach prawnych ale posiadający pełnomocnictwo procesowe ogólne dla radcy prawnego udzielone przez organ posiada w postępowaniach sądowych status profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego ?

7.5) Jeżeli odpowiedzi na pytania 1), 2), 3) i 4) są przeczące, to czy należy uznać, że taki pracownik powinien posiadać status radcy prawnego niewykonującego zawodu i nie powinien wykonywać dla pracodawcy jako radca prawny czynności polegających na świadczeniu pomocy prawnej w rozumieniu art. 4 i art. 6 ustawy o radcach prawnych ?

7.6) Jak prawidłowo, w świetle przedstawionego powyżej stanu faktycznego, pracownik będący radcą prawnym powinien wypełnić obowiązek określony w art. 8 ust. 3 ustawy o radcach prawnych – zawiadomienie rady właściwej okręgowej izby radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania ?

  1. Radca prawny zatrudniony jako główny specjalista w departamencie prawnym w centralnym organie administracji rządowej, do którego zadań należy wyłącznie wykonywanie czynności świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, umocowany przez kierownika tego organu jako radca prawny upoważniony do reprezentowania organu przed wszelkimi sądami, z którym zawarto umowę o dodatkowe wynagrodzenie, o jakim mowa w art. 224 § 2 ustawy o radcach prawnych, wykonuje zawód radcy prawnego w ramach stosunku pracy w rozumieniu art. 8 ust. 1 tej ustawy.
  2. W stosunku do radcy prawnego, o którym mowa w pkt A, zastosowanie znajdują przepisy art. 9, art. 13 ust, 1, art. 14, art. 16 ust. 1, art. 19 ust. 1 i art. 224 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.
  3. Radca prawny, o którym mowa w pkt A, posiada w postępowaniach sądowych status profesjonalnego pełnomocnika – radcy prawnego.
  4. Radca prawny, o którym mowa w pkt A, wypełnia obowiązek zawiadomienia rady okręgowej izby radców prawnych, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o radcach prawnych poprzez wskazanie na formularzu zawiadomienia według wzoru określonego załącznikiem do Uchwały nr 275/VlII/2012 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie wzoru zawiadomienia o wykonywaniu zawodu radcy prawnego, że wykonuje zawód w ramach stosunku pracy (poz. B.3 formularza).

SK-28.01.2018-ZP


 

8) Czy radca prawny na tle obowiązku posiadania umowy określonej w art. 8 ust. 4 ustawy o radcach prawnych w związku z §42 ust. 1 pkt 3) Kodeku Etyki Radcy Prawnego powinienem uzyskać odrębną umowę zawartą z Powiatem na obsługę prawną ?

Radca prawny wskazał, że jest zatrudniony w Powiatowym Urzędzie Pracy i do jego obowiązków należy standardowa obsługa tej powiatowej jednostki organizacyjnej, lecz niezależnie od tego zlecane są mu zadania obejmujące obsługę Powiatu, polegające na reprezentowaniu przed sądami, opiniowanie umów i uchwał.

  1. [D]o opisywanego (…) zagadnienia nie ma wprost zastosowania postanowienie 42 ust. 1 pkt 3) KERP, gdyż według opisu stanu faktycznego radca prawny nie ma zawartej umowy z osobą prawną czyli Powiatem, lecz tylko z jedną z powiatowych jednostek organizacyjnych; odesłanie z art. 42 ust. 6 KERP w tym przypadku nie ma zastosowania do świadczenia pomocy prawnej dla PUP.
  2. a) [J]eśli radca prawny wykonuje czynności reprezentowania Powiatu przed sądami, a są to inne niż wymienione w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zadania przynależne PUP (np. zwrot dotacji z art. 46) to pełnomocnictwo winien uzyskać od osób reprezentujących Powiat, a nie pośrednio od dyrektora PUP;
  3. opiniuje projekty umów innych aniżeli z zakresu funkcjonowania PUP;
  4. opiniuje i sporządza projekty uchwał organów Powiatu, nie odnoszące się do funkcjonowania PUP, a do których można by choćby zaliczyć uchwałę zarządu powiatu o zatwierdzeniu regulaminu organizacyjnego PUP, czy uchwałę rady powiatu o zatwierdzeniu statutu PUP;

– to są to czynności spoza zakresu działania tej wskazanej powiatowej jednostki organizacyjnej, a ich wykonywanie oparte powinno być o odrębną umowę ze Starostwem Powiatowym, w jednej ze wskazanych form ustawowych wykonywania zawodu radcy prawnego.

SK-12.03.2018-RW


 

9) Czy w związku z prawomocnym orzeczeniem kary dyscyplinarnej zawieszenia prawa do wykonywania zawodu występują przeszkody do dalszego pełnienia przez radcę prawnego funkcji komplementariusza w spółce komandytowej będącej formą wykonywania zawodu w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 3) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych albo pełnienia funkcji komandytariusza w tej spółce, z zastrzeżeniem, iż w zakresie powierzonych mu czynności nie będzie podejmowania działań z zakresu pomocy prawnej, a także, czy wymagana jest zmiana nazwy tej spółki z uwagi na występowanie w niej w szczególności oznaczenia „Radcowie Prawni” oraz m.in. nazwiska tego radcy prawnego ? 

  1. Prawomocne orzeczenie kary dyscyplinarnej zawieszenia prawa do wykonywania zawodu, pomimo że nie wiąże się ze skreśleniem ukaranego radcy prawnego z listy radców prawnych, skutkuje zakazem wykonywania zawodu na czas określony w orzeczeniu. Oznacza to czasowy zakaz wykonywania wszelkich czynności, które stanowią wyłączny przedmiot działalności spółki komandytowej, jako formy wykonywania zawodu radcy prawnego.
  2. Przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych dotyczące spółki komandytowej nie regulują wprost kwestii wpływu na status wspólnika utraty przez niego uprawnień do wykonywania zawodu, bez względu na to czy utrata ta ma charakter trwały, czy czasowy. W szczególności dotyczy to prawomocnego orzeczenia wobec radcy prawnego – komplementariusza kary dyscyplinarnej zawieszenia prawa do wykonywania zawodu. Brak takiej regulacji na gruncie Kodeksu spółek handlowych nie oznacza jednak, że utrata uprawnień do wykonywania zawodu jest prawnie indyferentna dla statusu radcy prawnego – wspólnika w tej spółce. Wpływ tego zdarzenia na status radcy prawnego w spółce komandytowej, jako formie wykonywania zawodu, należy bowiem oceniać z uwzględnieniem przepisów regulujących zawód radcy prawnego i zasady jego wykonywania, zarówno powszechnie obowiązujących, to jest ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, oraz wewnętrznych, to jest Kodeksu Etyki Radcy Prawnego oraz Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego. Z przyczyn systemowych nie można pomijać bowiem okoliczności, że wspólnikiem spółki komandytowej jest osoba wykonująca regulowany zawód zaufania publicznego, a zatem wymagane jest odwołanie się także do przepisów szczególnych.
  3. Pozostawanie radcy prawnego w spółce komandytowej w charakterze komplementariusza albo komandytariusza w sytuacji zakazu wykonywania jakichkolwiek czynności związanych z przedmiotem działalności tej spółki pozostaje w sprzeczności z celem jej utworzenia, a także istotą samego zakazu. Z uwagi na okoliczność, że forma wykonywania zawodu radcy prawnego, a tą jest w szczególności spółka komandytowa, zawsze jest pochodną prawa do jego wykonywania to niewykonywanie zawodu, nawet czasowe, jako konsekwencja orzeczonej kary dyscyplinarnej determinuje niepozostawanie w żadnej z form jego wykonywania. Radca prawny ukarany prawomocnie karą dyscyplinarną zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego powinien wystąpić ze spółki komandytowej, będącej formą wykonywania przez niego zawodu, a w przeciwnym przypadku stosowne działania powinni podjąć pozostali wspólnicy – radcowie prawni. Pozostanie radcy prawnego w spółce w takim przypadku podważa zaufanie do zawodu i może stanowić podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej w konsekwencji naruszenia jednej z podstawowych zasad deontologii zawodowej – obowiązku dbałości o godność zawodu.
  4. Informowanie o wykonywaniu zawodu radcy prawnego oraz działalności z nim związanej jest prawem radcy prawnego. Jedną z form informowania o wykonywaniu zawodu radcy prawnego może być oznaczenie firmy spółki komandytowej. Informowanie to powinno odbywać się z poszanowaniem przepisów prawa powszechnie obwiązującego oraz Kodeksu Etyki Radcy Prawnego i Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego. Zachowanie nazwiska radcy prawnego wobec którego prawomocnie orzeczono karę dyscyplinarną zawieszenia prawa do wykonywania zawodu w nazwie spółki komandytowej przy oznaczeniu „Radcowie Prawni” obok nazwisk innych radców prawnych może, wobec powszechnej praktyki oznaczania nazwiskami radców prawnych nazw kancelarii, w których świadczą oni pomoc prawną, zostać uznane za wprowadzające w błąd odbiorców informacji, a w konsekwencji za naruszające przepisy prawa powszechnie obowiązującego, w szczególności ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny, ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, naruszające dobre obyczaje oraz nielicujące z godnością zawodu radcy prawnego, a w konsekwencji naruszające także Kodeks Etyki Radcy Prawnego oraz Regulamin wykonywania zawodu radcy prawnego. W rezultacie również taki przypadek może stanowić podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej radcy prawnego.

SK-25.05.2018-ZP-GW


 

10) Czy zgodne z przepisami Kodeksu Etyki Radców Prawnych jest zastosowanie w obrocie wspólnego szyldu w przypadku wykonywania działalności zawodowej przez radcę prawnego w jednym biurze z prawnikiem zagranicznym – adwokatem niemieckim (Rechtsanwalt) ?

  1. [P]rzepisy: ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (…), Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (…) oraz Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego (…) – nie regulują kwestii zastosowania w obrocie wspólnego szyldu w przypadku wykonywania działalności zawodowej w jednym biurze przez radcę prawnego i prawnika zagranicznego. Niniejsze stwierdzenie winno prowadzić do wniosku, że skoro nigdzie nie został przewidziany zakaz zastosowania w obrocie wspólnego szyldu, to należałoby uznać, że takowa sytuacja jest dozwolona. Gdyby ustawodawca lub organy samorządu chciały przewidzieć niedopuszczalność stosowania wspólnego szyldu, wówczas zostałoby to uregulowane wprost.
  2. Analiza przepisów obu samorządów prowadzi do wniosku, że oznaczenie formy wykonywania zawodu nie może wprowadzać klienta w błąd. (…) O ile Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu KRRP nie może wiążąco przesądzić w kwestii sprecyzowania na szyldzie formy wykonywania zawodu przez prawnika zagranicznego będącego adwokatem niemieckim, o tyle wyraża pogląd z punktu widzenia radcy prawnego prowadzącego wspólną działalność z przedstawicielem innego zawodu, że „wspólna” tablica/szyld może być wyrażony w następujący sposób:

Kancelaria Radcy Prawnego (… …)

Kancelaria Adwokacka (… …), Rechtsanwalt

SK-30.05.2018-SM


 

11) Czy możliwe jest zaprzestanie świadczenia usług pełnomocnika z urzędu w związku z przejściem na emeryturę i brakiem możliwości wykonywania zawodu radcy prawnego w innej ustawowej formie ?

  1. Stosownie do treści art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (…) radca prawny może odmówić udzielenia pomocy prawnej tylko z ważnych powodów. Wykonywanie obowiązków pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym jest udzieleniem pomocy prawnej. Wobec tego zwolnienie z obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu w takim postępowaniu następuje w kontekście cyt. przepisu ustawy o radcach prawnych.
  2. [S]amo tylko spełnienie przesłanek ustawowych uzyskania prawa do emerytury, a nawet samo też przejście na emeryturę, nie jest ważnym powodem w rozumieniu cyt. przepisu ustawy. Wspomniane, bowiem stany faktyczne nie są automatycznie równoznaczne z niewykonywaniem zawodu, co oznacza, że radca prawny będący emerytem ma prawną i faktyczną możliwość wykonywania obowiązków pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowym. Jeżeli jednak, radca prawny zaprzestaje wykonywania zawodu, w jakiejkolwiek z form przewidzianych w art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, to (…) jest to okoliczność „ważna” w rozumieniu art. 22 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, która może być powodem zwolnienia obowiązku świadczenia pomocy prawnej z urzędu. W przypadku zaprzestania wykonywania zawodu w którejkolwiek z form wymienionych w art. 8 ust. 1 ustawy, radca prawny winien (…) złożyć zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania zawodu do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych.
  3. Radca prawny, który zaprzestał wykonywania zawodu, z powodu przejścia na emeryturę, powinien postąpić w sposób wskazany w §21 ust. 1 Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego (…). Należy przy tym pamiętać, że skoro ustawa nie ustanawia katalogu „ważnych powodów”, to ostateczna ocena, czy przesłanki zwolnienia zostały spełnione następuje przez organ, o którym mowa, w powołanym wyżej §21 ust. 1 Regulaminu wykonywania zawodu.

SK-04.06.2018-JŁ


 

12) Czy wpis na listę prawników zagranicznych w danej izbie radców prawnych powinien być traktowany równomiernie z wpisem na listę radców prawnych przy wyborze kandydatów do pracy na stanowisko radcy prawnego w instytucjach państwowych lub samorządowych, gdzie stawiany jest wymóg wpisu na listę radców prawnych ?

[Pr]zy ubieganiu się o zatrudnienie w urzędach obsługujących organy administracji rządowej lub samorządowej, prawnik zagraniczny winien być traktowany analogicznie jak radca prawny, z zastrzeżeniem wskazanych (w przepisach ustawy z dnia 5 lipca 2002r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o służbie cywilnej, ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o pracownikach samorządowych i ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – przyp. red.) okoliczności gdy zasada ta doznaje ograniczeń.

SK-18.06.2018-RW


 

13) Czy aplikant radcowski przed upływem 6 miesięcy aplikacji może wykonywać w kontaktach z władzami publicznymi, w tym w szczególności z organami wymiaru sprawiedliwości czynności polegające np. na odbieraniu orzeczeń, przeglądaniu akt konkretnych spraw, dokonywaniu wypisów, zdjęć, skanów dokumentów urzędowych ?

  1. [E]wolucja zakresu uprawnień aplikanta radcowskiego oraz stopniowe skracanie okresu wymaganego do zastępowania radcy prawnego w określonym stadium postępowania sądowego lub administracyjnego świadczą, że ustawodawca bardzo ostrożnie dopuszcza aplikantów radcowskich, podobnie zresztą jak to jest w przypadku aplikantów adwokackich do samodzielnego występowania przed sądami, organami administracji publicznej i innymi instytucjami.
  2. Skoro (…) sześciomiesięczny okres jest wymagany do nabycia uprawnień do zastępowania radcy prawnego, to przyjmowanie, że niektóre czynności z zakresu występowania przed sądami i innymi organami lub instytucjami mogą być dokonywane przez aplikanta radcowskiego przed upływem sześciu miesięcy aplikacji pozostawałoby w niezgodności z przepisami art. 351 ustawy o radcach prawnych. Pojęcie zastępowania radcy prawnego obejmuje bowiem (…) dokonywanie nie tylko czynności prawnych, ale także rozmaitych czynności faktycznych o ile tylko czynności te wykonywane są przed sądami, organami lub instytucjami.
  3. Z punktu widzenia formalnego jakiekolwiek działania w takich postępowaniach, w tym także polegające na dostępie do akt postępowania, np. wykonywanie odpisów lub kopii dokumentów znajdujących się w tych aktach wymagają złożenia dokumentu upoważniającego do działania w danej sprawie. Dokument ten musi być wystawiony w związku i zgodnie z przepisami prawa uprawniającymi daną osobę – aplikanta radcowskiego do występowania przed sądami, organami lub instytucjami. Dokument taki wystawiony przed upływem okresu wymaganego przepisami prawa do nabycia uprawnień do zastępowania radcy prawnego nie może stanowić podstawy skutecznego działania aplikanta radcowskiego.
  4. [P]owyższe stanowisko nie oznacza, że aplikant radcowski nie może mieć żadnego dostępu do dokumentów pochodzących z akt postępowania sądowego lub postępowania prowadzonego przez organy administracji lub instytucji albo że nie może dokonywać jakichkolwiek czynności związanych z tymi postępowaniami. Nie może bowiem budzić jakichkolwiek zastrzeżeń wykonywanie takich czynności w ramach wewnętrznego podziału zadań i pracy w kancelarii radcy prawnego lub w spółce z udziałem radcy prawnego przez aplikanta radcowskiego. (…) Ustawodawca zastrzega określony staż aplikacyjny jedynie w odniesieniu do uprawnień do sporządzania i podpisywania pism. (…). Ustawodawca zastrzega wymagany okres odbywania aplikacji radcowskiej tylko przy dokonywaniu czynności przed sądami, organami lub instytucjami.
  5. Aplikant radcowski przed upływem 6 miesięcy aplikacji nie może w kontaktach z władzami publicznymi – w tym z organami wymiaru sprawiedliwości – w jakimkolwiek zakresie zastępować radcy prawnego. W szczególności aplikant radcowski nie może do upływu sześciu miesięcy aplikacji dokonywać czynności polegających np. na odbieraniu orzeczeń, przeglądaniu akt konkretnych spraw, dokonywaniu wypisów, zdjęć, skanów dokumentów urzędowych.

SK-06.07.2018-TG


 

14) Radca prawny otrzymała pełnomocnictwo do samodzielnego reprezentowania Mocodawcy w postępowaniu cywilnym w sprawie o zapłatę przeciwko adwokatowi. Wierzytelność przysługująca Mocodawcy wynika z umowy kredytu zawartej pomiędzy Mocodawcą a  adwokatem – osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą z przeznaczeniem kredytu na finansowanie działalności gospodarczej adwokata.

Czy radca prawny ma obowiązek zawiadomić Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych o fakcie udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Mocodawcy w postępowaniu cywilnym w sprawie o zapłatę przeciwko adwokatowi jak również do dokonania wszelkich czynności faktycznych i prawnych zmierzających do ugodowej spłaty zadłużenia oraz wystąpienia do właściwej Izby Adwokackiej przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego ? Czy radca prawny ma obowiązek wystąpić do właściwej Izby Adwokackiej przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego ?

  1. Zgodnie z art. 55 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (…) „radca prawny, będący pełnomocnikiem w sprawie przeciwko innemu radcy prawnemu, związanej z wykonywaniem zawodu, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o przyjęciu pełnomocnictwa dziekana rady okręgowej izby radców prawnych, do której ten radca prawny należy oraz, za jego pośrednictwem, podjąć próbę polubownego załatwienia sprawy”. (…) W oparciu o wyżej wskazany przepis obowiązek informowania o przyjęciu pełnomocnictwa i próby polubownego załatwienia spraw nie dotyczy każdego przypadku występowania przeciwko osobie wpisanej na listę radców prawnych ale tylko takich przypadków, które wynikają z wykonywania zawodu radcy prawnego przez daną osobę.
  2. [P]rzepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (…), Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (…) oraz Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego (…) nie regulują kwestii zawiadomienia Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych jak również kwestii występowania do Izby Adwokackiej w przypadku przyjęcia pełnomocnictwa w sprawie przeciwko adwokatowi. Niniejsze winno prowadzić do wniosku, że skoro nigdzie nie został przewidziany takowy obowiązek to należałoby uznać, że można bezpośrednio skierować sprawę na drogę postępowania sądowego. Gdyby ustawodawca lub organy samorządu chciały przewidzieć taki obowiązek wówczas zostałoby to uregulowane wprost.

SK-13.08.2018-SM


 

15.1) Czy ograniczenia zakresu przedmiotowego świadczenia pomocy prawnej przez radcę prawnego określone w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych dotyczą także wykroczeń oraz wykroczeń skarbowych ?

[T]reść przepisu art. 8 ust. 6 ustawy o radcach prawnych wprowadza ograniczenie zakresu świadczenia pomocy prawnej polegającej na występowaniu w charakterze obrońcy w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe, tylko do możliwości świadczenie jej w ramach umowy cywilno-prawnej, w kancelarii radcy prawnego oraz w spółce, o której mowa art. 8 ust. 1 cyt. ustawy, pod warunkiem, że radca prawny nie pozostaje w ramach stosunku pracy. Ponieważ przepis art. 8 ust. 6 cyt. ustawy jest wyjątkiem w stosunku do art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, dlatego musi być interpretowany ściśle, co oznacza, że wyłączenie, o którym mowa w art. 8 ust. 6 cyt. ustawy nie obejmuje występowania radcy prawnego w charakterze obrońcy w postępowaniu
o wykroczenia oraz  wykroczenia skarbowe.

 

15.2) Czy radca prawny może być obrońcą w sprawach karnych pozostając w stosunku pracy, który nie jest formą świadczenia pomocy prawnej ?

W przepisie (art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – przyp. red.) (…) jest zawarty warunek dopuszczalności świadczenia pomocy prawnej w charakterze obrońcy w sprawach o przestępstwa lub przestępstwa skarbowe. Dopuszczalność występowania w charakterze obrońcy jest uzależniona od spełnienia dwóch przesłanek łącznie:

  • występowanie w charakterze obrońcy jest dopuszczalne w ramach wykonywania zawodu na podstawie umowy cywilno-prawnej, kancelarii radcy prawnego oraz w spółce, o której mowa w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy,
  • radca prawny nie może pozostawać w stosunku pracy. Użyte w tym przepisie pojęcie pozostawania w stosunku pracy należy rozumieć szeroko i nie może być ograniczone tylko, do stosunku pracy, jako formy świadczenia pomocy prawnej (…). [U]stawodawca wprowadza szersze ograniczenie, to znaczy wyklucza możliwość występowania radcy prawnego w charakterze obrońcy w razie pozostawania w jakimkolwiek stosunku pracy, nieobejmującego swoją treścią świadczenia pomocy prawnej. Konkludując, jakikolwiek stosunek pracy, w jakim pozostaje radca prawny, wyklucza, bez względu na jego przedmiotowy zakres, możliwość występowania w charakterze obrońcy.

 

15.3) Czy zatrudnienie radcy prawnego na podstawie umowy o pracę w kancelarii radcy prawnego jest wykonywaniem przez niego zawodu w formie kancelarii radcy prawnego ?

[R]adca prawny zatrudniony na podstawie umowy o pracę w kancelarii nie wykonuje zawodu w kancelarii, lecz w stosunku pracy.

SK-28.12.2018-JŁ


 

16) Czy radca prawny wykonujący zawód w formie kancelarii prawnej może prowadzić poprzez domenę internetową sklep internetowy oferujący produkty w postaci usług prawnych: 1) zakupu przez klienta określonej liczby godzin usługi prawnej  na zrealizowanie zlecenia, 2) zakupu przez klienta wzoru dokumentu/pisma/umowy/rejestracji podmiotu itp., 3) zakupu przez klienta pakietu usług prawnych na określoną liczbę godzin lub za określony ryczałt itp., w ramach obowiązującego Kodeksu Etyki Radcy Prawnego oraz pozostałych przepisów regulujących wykonywanie zawodu radcy prawnego ? Czy w ramach zakupionej usługi prawnej za pośrednictwem sklepu internetowego klient może dokonać płatności online przy pomocy takich serwisów jak paypal, dotpay, przelew24 itp. ?

  1. [Z]ałożenie 32 dyrektywy (2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) – Dz.U. UE.L.2000.178.1 – przyp. red.) znajduje oczywiste odniesienie do zawodu radcy prawnego.
  2. Przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (…) statuując zasady wykonywania zawodu przewidują, że może być on wykonywany w ramach stosunku pracy, w kancelarii radcy prawnego, w oparciu o umowę cywilnoprawną albo w spółkach osobowych (art. 8 ust. 1). Ustawa nie zawiera regulacji kształtujących techniczne, czy logistyczne wymagania wykonywania zawodu w formach wskazanych w art. 8 ust. 1 ustawy. Zagadnienia te znajdują odniesienia normatywne w aktach prawa wewnętrznego samorządu zawodowego radców prawnych, w tym zwłaszcza – Kodeksie Etyki Radcy Prawnego (…) oraz Regulaminie wykonywania zawodu radcy prawnego (…).
  3. [U]znać należy, że radca prawny może wykonywać usługi świadczenia pomocy prawnej posługując się narzędziami właściwymi dla prowadzenia handlu elektronicznego przy zachowaniu warunków wykonywania tej działalności określonych w przepisach powszechnie obowiązujących oraz przepisach prawa wewnętrznego uchwalanego przez samorząd radców prawnych.
  4. Sposób dokonywania płatności (gotówka, przelew zwykły, przelew elektroniczny, karta płatnicza itp.) za wykonane usługi jest reglamentowany wyłącznie obowiązującymi regulacjami w zakresie rachunkowości i prawa podatkowego.

SK-28.12.2018-ZP


 

17) Czy dopuszczalne jest wytoczenie powództwa przez radcę prawnego wykonującego zawód w formie kancelarii radcy prawnego o ochronę dóbr osobistych przeciwko byłemu klientowi ?  Czy Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych może dokonać oceny zasadności tego powództwa ?

Stan faktyczny przedstawiony przez radcę prawnego:

Klient wypowiedział radcy prawnemu wykonującemu zawód w formie kancelarii radcy prawnego umowę o obsługę prawną oraz pełnomocnictwo do reprezentowania go przed sądem przy czym w treści pism kierowanych do radcy prawnego, w związku ze złożonym oświadczeniem woli, grozi mu wytoczeniem sprawy z art. 286§1 Kodeksu karnego, sprawy o wykroczenie skarbowe oraz skierowaniem skargi na radcę prawnego do samorządu radców prawnych bezpodstawnie twierdząc, że do zawarcia umowy o obsługę prawną oraz przy udzielaniu pełnomocnictwa doszło do użycia podstępu przez radcę prawnego.

  1. Na gruncie przepisów prawa powszechnie obowiązującego radca prawny ma prawo wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych, w szczególności w postaci dobrego imienia, przeciwko byłemu klientowi, przy czym prawo to nie jest związane z wykonywanym zawodem, a z posiadanym przymiotem osoby fizycznej posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych, a zatem legitymującą się zdolnością sądową i zdolnością procesową w rozumieniu wskazanych wyżej art. 64§1 i art. 65§1 Kodeksu postępowania cywilnego.
  2. Odrębną kwestią od samego prawa do wytoczenia powództwa o ochronę dóbr osobistych jest ocena zasadności roszczenia. Dokonanie takiej oceny wykracza poza określone 3 Uchwały Nr 11/X/2017 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 13 stycznia 2017r. w sprawie powołania, określenia składu liczbowego oraz zakresu działania komisji stałych Krajowej Rady Radców Prawnych X kadencji (z późn. zm.) kompetencje Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych.
  3. [Wskazane] jest, aby oceny zasadności roszczenia dokonał ustanowiony przez tego radcę prawnego, posiadający stosowną wiedzę lub doświadczenie w sprawach z zakresu ochrony dóbr osobistych pełnomocnik w osobie radcy prawnego lub adwokata. Radca prawny oraz adwokat legitymują się bowiem również wiedzą z zakresu etyki zawodowej, istotną dla prawidłowego prowadzenia postępowania w sprawie. Ograniczy się w ten sposób także ryzyka związane z osobistym zaangażowaniem w sprawę radcy prawnego będącego w sporze z byłym klientem.
  4. Radca prawny w procesie podejmowania decyzji w sprawie wystąpienia z powództwem przeciwko byłemu klientowi oraz w toku ewentualnego postępowania powinien mieć na względzie nie tylko przepisy prawa powszechnie obowiązującego, na jakich oparte ma być roszczenie, ale także przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych dotyczące tajemnicy zawodowej (art. 3 ust. 3 – ust. 5) oraz postanowienia Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, w szczególności dotyczące godności zawodu (art. 11 ust. 1 i ust. 2) oraz tajemnicy zawodowej (art. 9, art. 15, art. 16, art. 17, art. 20, art. 25 ust. 1). Status zawodowy i społeczny obliguje radcę prawnego do przestrzegania podwyższonego wzorca staranności w decyzjach podejmowanych również w życiu prywatnym.

SK-06.05.2019-GW


 

18.1) Czy w razie udzielenia radcy prawnemu przez klienta reprezentowanego z urzędu wytycznej, zgodnie z którą radca prawny ma podejmować czynności procesowe  zgodnie z instrukcjami udzielonymi przez osobę trzecią, wskazaną przez klienta reprezentowanego z urzędu, radca prawny ma obowiązek zastosować się do takiego polecenia, a tym samym podejmować czynności procesowe, zgodnie z instrukcjami pochodzącymi od osoby trzeciej ?

[R]adca prawny, działający jako pełnomocnik z urzędu, ma obowiązek respektowania polecenia swojego klienta, zgodnie z którym w zakresie podejmowanych czynności procesowych ma stosować się do instrukcji osoby trzeciej, chyba że zastosowanie się przez radcę prawnego do formułowanych przez taką osobę instrukcji stanowiłoby naruszenie przez radcę prawnego obowiązujących przepisów prawa, dobrych obyczajów lub zasad etyki. Wyrażona radcy prawnemu w sposób stanowczy i jednoznaczny wola klienta stanowi przy tym wystarczającą podstawę respektowania takiego polecenia.

 

18.2) Czy radca prawny, działający jako pełnomocnik z urzędu może kierować się wskazówkami osoby trzeciej tylko jeśli osoba ta dysponuje pełnomocnictwem procesowym, udzielonym przez klienta reprezentowanego z urzędu ?

Radca prawny nie może w szczególności uzależniać wykonania polecenia klienta od okazania przez osobę trzecią, wskazaną przez klienta, stosowanego pełnomocnictwa procesowego.

 

18.3) Czy dla odpowiedzi na pytanie powyżej ma znaczenie fakt, iż wskazana przez klienta reprezentowanego z urzędu osoba trzecia, została zawnioskowana w sprawie  w charakterze świadka ?

Dla powyższej kwestii nie ma jednocześnie znaczenia to, czy wskazana radcy prawnemu przez klienta reprezentowanego z urzędu osoba trzecia ma występować w sprawie w charakterze świadka. O ile niedopuszczalne jest  bowiem kontaktowanie się radcy prawnego ze świadkiem w celu instruowania świadka co do treści składanych zeznań oraz wpływania bezpośrednio lub pośrednio na treść zeznań, jakie mają zostać złożone przez świadka, odebranie od takiej osoby informacji o sprawie oraz, na życzenie klienta, instrukcji co do działań procesowych, jakie mają zostać podjęte w toku postępowania, nie może zostać potraktowane jako prowadzące do naruszenia przepisów prawa lub etyki.

 

18.4) Czy radca prawny ma obowiązek działania zgodnie z wolą klienta nawet jeśli klient upiera się przy rozwiązaniu, które w ocenie radcy prawnego wydaje się dla klienta  mniej korzystne niż rekomendowane przez radcę prawnego ?

[Z]godnie z zasadą lojalności oraz zaufania, radca prawny ma obowiązek poszanowania autonomii strony w podejmowaniu decyzji odnoszących się do jej praw i obowiązków. Jeśli w ocenie radcy prawnego planowane przez klienta działanie nie jest korzystne lub jeśli możliwe jest podjęcie innego alternatywnego działania gwarantującego lepszą ochronę interesów klienta, radca prawny powinien udzielić klientowi stosownych wyjaśnień oraz porady, z pouczeniem o konsekwencjach i ryzykach łączących się z zamierzonym przez klienta działaniem.

SK-08.02.2019-TK


 

19) Czy a jeśli tak, to jaki jest zakres obowiązków radcy prawnego wpisanego na listę radców prawnych w jednej z okręgowych izb radów prawnych, wykonującego zawód na terytorium Republiki Federalnej Niemiec, jako adwokat europejski mający tam siedzibę, w przedmiocie: 1) obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 8 ust. 3 ustawy o radcach prawnych (zawiadomienia właściwej rady okręgowej izby radców prawnych o podjęciu wykonywania zawodu i formach jego wykonywania, o adresie i nazwie kancelarii lub spółki oraz adresie dla doręczeń, a także niezwłocznego zawiadamiania o każdej zmianie tych danych), 2) obowiązku uiszczania składek członkowskich wynikającego z §1 Uchwały Nr 7/VIII/2010 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału – tekst jednolity – załącznik do Uchwały Nr 125/X/2017 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 20 października 2017r., 3) obowiązku doskonalenia zawodowego wynikającego z §14 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego oraz Regulaminu zasad wypełniania obowiązku doskonalenia zawodowego przez radców prawnych i zadań organów samorządu służących zapewnieniu przestrzegania tego obowiązku – Załącznik do Uchwały Nr 103/IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 11 grudnia 2015r. w sprawie Regulaminu zasad wypełniania obowiązku doskonalenia zawodowego przez radców prawnych i zadań organów samorządu służących zapewnieniu przestrzegania tego obowiązku – tekst jednolity: Uchwała Nr 295/X/2018 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 12 lipca 2018r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego uchwały w sprawie Regulaminu zasad wypełniania obowiązku doskonalenia zawodowego przez radców prawnych i zadań organów samorządu służących zapewnieniu przestrzegania tego obowiązku ?

 

  1. [O]bowiązek informacyjny z art. 8 ust. 3 ustawy o radcach prawnych, nie jest ograniczony tylko do terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie wynika to ze wskazanego przepisu, a odmienna interpretacja sprzeciwiałaby się zasadzie swobodnego przepływu usług w Unii Europejskiej. Zasady wykonywania zawodu radca prawny jest obowiązany stosować, nie tylko w Polsce, ale także i na terenie Unii Europejskiej – patrz art. 2 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.
  2. Obowiązek uiszczania składki członkowskiej (…) wynika z Uchwały Nr 7/VIII/2010 z dnia 10 grudnia 2010 r w sprawie wysokości składki członkowskiej i składki ubezpieczeniowej, zasad ich uiszczania i podziału. Uchwała w §1 stwierdza, że radcowie prawni są zobowiązani do uiszczenia składki członkowskiej. Wynika z tego, że obowiązek ten jest związany z przynależnością do samorządu, a nie z wykonywaniem zawodu, co wynika z §2 cytowanej uchwały. Wykonywanie zawodu we wskazanej (…) formie, nie zrywa (…) więzów (radcy prawnego – przyp. red.) z samorządem, co oznacza, że obowiązek płacenia składki członkowskiej nie wygasa, ale trwa nadal.
  3. Obowiązek radcy prawnego dbania o rozwój zawodowy wynika z art. 14 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, zaś obowiązek udziału w szkoleniach zawodowych wynika z art. 14 ust. 2 tego Kodeksu. Zasady wypełniania tego obowiązku precyzuje Regulamin będący załącznikiem do Uchwały Nr 103 /IX/2015 Krajowej Rady Radców Prawnych. Z treści tych przepisów, wynika, że obowiązek doskonalenia zawodowego radcy prawnego jest związany z przynależnością do zawodu, do bycia radcą prawnym, a nie zależy od konkretnej formy wykonywania zawodu. (…) Wskazana (…) forma wykonywania zawodu nie zwalnia, w świetle Regulaminu, co do zasady i co do zakresu, z obowiązku doskonalenia zawodowego. Z uwagi na szczególne okoliczności wykonywania zawodu, będzie mieć zastosowanie §8 a także §10 ust. 2 Regulaminu.
  4. [Z] uwagi na to, że przedmiotem wniosku był zakres obowiązku radcy prawnego, wpisanego na listę radców prawnych w jednej z okręgowych izb radów prawnych, wobec samorządu tej izby, okoliczność, że radca prawny wykonuje bądź zamierza wykonywać zawód w Niemczech, nie uzasadniał zastosowania dla oceny tych praw, prawa niemieckiego. Wyłącznym właściwym prawem dla ocen obowiązków radcy prawnego, w sytuacji przedstawionej we wniosku jest prawo polskie, czyli ustawa o radcach prawnych z dnia 6 lipca 1982 r. oraz wydane na jej podstawie akty prawa samorządowego.

SK-06.09.2019- JŁ  


 

20) Czy w przypadku zakończenia wykonywania zawodu w formie kancelarii radcy prawnego i kontynuowania wykonywania zawodu w formie umów cywilnoprawnych radca prawny: 

1) może doprowadzić do końca sprawy sądowe będące w toku, prowadzone na rzecz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą (faktury zostały wystawione, wynagrodzenie zostało zapłacone, a podatki, w tym VAT odprowadzone);

2) może doprowadzić do końca sprawy sądowe będące w toku prowadzone na rzecz osób fizycznych (wynagrodzenie poprzez kasę fiskalną zostało zapłacone, a podatki, w tym VAT odprowadzone);

3) może doprowadzić do końca sprawy sądowe będące w toku prowadzone z „urzędu”?

 

  1. Pełnienie czynności pełnomocnika w postępowaniu cywilnym nie jest (…) uzależnione od tego w jakiej formie spośród wskazanych w art. 8 ust. 1 URP radca prawny wykonuje zawód. (…). [Z]aprzestanie przez radcę prawnego wykonywania zawodu w jednej formie i kontynuowanie wykonywania zawodu w innej formie nie wywiera jakichkolwiek bezpośrednich skutków dla relacji radcy prawnego z mocodawcą, który udzielił mu pełnomocnictwa do zastępowania i reprezentowania go w procesie cywilnym.
  2. Stosownie do przepisów KERP, stosunki pomiędzy klientem a radcą prawnym powinny być oparte na zaufaniu (art. 45). Zatem w przypadku likwidowania kancelarii radca prawny winien o tym powiadomić klientów i to niezależnie od tego, czy likwidacja wiąże się z zaprzestaniem wykonywania przezeń zawodu, czy tylko ze zmianą lub ograniczeniem wcześniejszych form wykonywania działalności. Ewentualna w takim przypadku rezygnacja z prowadzenia sprawy (rozwiązanie umowy, wypowiedzenie pełnomocnictwa) uwzględniać winna postanowienie art. 47 KERP i art. 94§2 KPC.
  3. [N]ie istnieją przeszkody prawne, aby radca prawny, który podjął się prowadzenia spraw sądowych w postępowaniu cywilnym na podstawie umów zawieranych w okresie wykonywania zawodu w kancelarii radcy prawnego, a następnie zlikwidował tę kancelarię, kontynuował czynności zastępcy procesowego aż do zakończenia tych postępowań. Kwestia ta winna być przedmiotem stosownego porozumienia między radcą prawnym a jego mocodawcą.

 SK-26.09.2019-ZP


 

21)  Czy radca prawny może podjąć się wykonywania czynności zawodowych bez umowy zawartej w formie pisemnej, a jedynie w oparciu o ustne zlecenie ?

  1. Z (…) przepisów (art. 43 KERP i §3 ust. 1 RWZRP – przyp. red.) nie wynika (…) bezwzględny obowiązek każdorazowego zawierania przez radcę prawnego z klientem umowy w formie pisemnej, choć niewątpliwie taka forma umowy pozwala na najpełniejszą realizację wymogów KERP i Regulaminu w zakresie obowiązku określenia warunków wykonywania usługi i jej zakresu oraz wynagrodzenia. Nie mniej jednak nie można wykluczyć sytuacji, w której warunki te zostaną w jasny i niebudzący wątpliwości sposób ustalone w innej formie. Regulamin jednak preferuje formę pisemną jako najlepiej zabezpieczającą realizację ww. wymogów. Forma ustna powodować może bowiem trudności dowodowe.
  2. [F]orma pisemna pełnomocnictwa nie zawsze jest obligatoryjna. Zgodnie z art. 89 § 2 k.p.c. w toku sprawy pełnomocnictwo może być udzielone ustnie na posiedzeniu sądu przez oświadczenie złożone przez stronę i wciągnięte do protokołu.
  3. [R]adca prawny może działać na podstawie ustnego zlecenia z tym jednak zastrzeżeniem, że wszystkie ww. wymagania w zakresie określenia warunków świadczenia pomocy prawnej zostaną spełnione. Spełnienie tych warunków w najpełniejszy sposób zabezpiecza zaś forma pisemna umowy.

SK-25.02.2020-RW


 

22) Zalecenia dla radców prawnych w zakresie stosowania jako formy kontaktu z klientami przy wykonywaniu czynności zawodowych poczty elektronicznej (electronic mail).

  1. Obowiązek przestrzegania tajemnicy zawodowej oznacza konieczność zapewnienia środków technicznych i organizacyjnych mających zabezpieczyć przed jej ujawnieniem, w szczególności dostępem do poczty elektronicznej osób nieuprawnionych (niepowołanych). Zalecić należy okresowe przeglądy zasobów poczty elektronicznej radcy prawnego oraz trwałe usuwanie wiadomości, w tym załączników, których archiwizacja w skrzynce pocztowej nie jest niezbędna albo istnieje obowiązek ich usunięcia.
  2. W przypadku korzystania przez radcę prawnego z poczty elektronicznej zalecić należy dołożenie przez radcę prawnego staranności wymaganej od profesjonalisty w zakresie zapewnienia narzędzia posiadającego zabezpieczenia chroniące przed dostępem osób nieuprawnionych do poczty elektronicznej, ujawnieniem wiadomości, w tym dokumentów, przekazywanych przy jej wykorzystaniu, czy możliwości odtworzenia tych wiadomości, w tym dokumentów, przy czym w przypadku braku wystarczającej wiedzy w tym zakresie – skorzystanie z pomocy osoby dysponującej specjalistyczną wiedzą w tym zakresie.
  3. W przypadku korzystania z poczty elektronicznej przez klienta radca prawny powinien uprzedzić go o możliwych ryzykach związanych z używaniem tego narzędzia oraz o konieczności wyboru odpowiednich zabezpieczeń.
  4. W przypadku utrwalenia wiadomości, w tym dokumentów, przekazywanych z wykorzystaniem poczty elektronicznej na nośniku informacji należy postępować z nim zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie Etyki Radcy Prawnego oraz Regulaminie wykonywania zawodu radcy prawnego.
  5. Ponadto Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych uznaje za zasadne systematyczne zapoznawanie się radców prawnych z zaleceniami i rekomendacjami właściwych administratorów poczty elektronicznej dotyczącymi zasad korzystania z tego narzędzia, w tym zasad bezpieczeństwa, oraz rozważenie stosowania się do nich.

SK 03.04.2020 GW


 

23) Czy dopuszczalne jest:

1) świadczenie przez radcę prawnego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę przez spółkę holdingową pomocy prawnej na rzecz spółek bezpośrednio zależnych lub pośrednio zależnych,

2) świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę przez daną spółkę bezpośrednio zależną na rzecz innych spółek zależnych lub spółki holdingowej
– przy założeniu, że świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego, o którym wyżej mowa odbywałoby się bez jakiejkolwiek umowy łączącej radcę prawnego ze spółką będącą beneficjentem pomocy prawnej, jak również bez wynagradzania radcy prawnego przez spółkę będącą beneficjentem pomocy prawnej ?

3) powierzenie przedstawicielowi spółki holdingowej uprawnienia do wskazywania radcy prawnego związanego stosunkiem pracy z dowolną spółką z grupy kapitałowej, który miałby udzielić pomocy prawnej na rzecz danej spółki zależnej lub na rzecz spółki holdingowej ?

  1. [I]stotą zawodu radcy prawnego jest świadczenie pomocy prawnej. (…). Przepisy ustawy o radcach prawnych na zasadzie numerus clausus kształtują katalog dopuszczalnych form wykonywania zawodu radcy prawnego. (…). [N]ie jest dopuszczalne świadczenie pomocy prawnej w formie spółki kapitałowej.
  2. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 lutego 2008 r. (sygn. akt III CSK 245/07) wyraźnie wykluczył możliwość świadczenia przez radców prawnych pomocy prawnej na rzecz klientów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. (…) Pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy bez wątpienia zastosować można w całej rozciągłości do problematyki świadczenia przez radców prawnych zatrudnionych w spółce holdingowej pomocy prawnej na rzecz innych spółek należących do holdingu.
  3. [R]adca prawny nie może podjąć się wykonywania usług pomocy prawnej bez umowy zawartej z klientem.(…). Klientem radcy prawnego jest zgodnie z przepisem art. 5 pkt 4) KERP każdy, na rzecz kogo radca prawny świadczy pomoc prawną. Skoro zaś pomoc prawna świadczona przez radcę prawnego ma na celu ochronę interesów prawnych podmiotów, na których rzecz jest wykonywana to oczywiste staje się, że interes prawny, który ma być chroniony poprzez należycie wykonywane przez radcę prawnego czynności zawodowe musi być interesem prawnym samego klienta a nie jakiejkolwiek osoby trzeciej, choćby powiązanej z klientem.
  4. Sytuacja, w której radca prawny świadczy pomoc prawną bez umowy z klientem (podmiotem, na rzecz którego świadczona jest pomoc prawna), nie tylko narusza art. 3 Regulaminu (wykonywania zawodu radcy prawnego – przyp. red.) ale prowadzi do szeregu naruszeń przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, jak również do naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych.
    Radca prawny świadczący pomoc prawną na rzecz innych podmiotów prawa, z którymi nie wiąże go umowa o pracę lub umowa o świadczenie pomocy prawnej znalazłby się bez wątpienia w sytuacji przynajmniej zagrażającej w istotnym stopniu jego niezależności. Sytuacja taka mogłaby również podważać zaufanie do radcy prawnego. Wykonywanie czynności zawodowych zorganizowanych w ten sposób godziłoby w godność zawodu a ponadto byłoby sprzeczne z zasadą lojalności wyrażoną w art. 8 KERP.
    Niezwykle istotne jest uwzględnienie w kontekście przedstawionych zagadnień problemowych zasady unikania konfliktu interesów. Przede wszystkim jednak naruszone zostałyby zasady wyrażone w przepisach art. 25 i art. 26 KERP.
  5. W świetle (…) przepisów powszechnie obowiązującego prawa oraz wydanych na podstawie upoważnień ustawowych przepisów prawa samorządowego, nie może (…) być wątpliwości, że:
    1) radca prawny zatrudniony w ramach umowy o pracę przez spółkę holdingową nie może świadczyć pomocy prawnej na rzecz spółek bezpośrednio lub pośrednio zależnych od spółki holdingowej;
    2) radca prawny zatrudniony w ramach umowy o pracę przez spółkę bezpośrednio zależną nie może świadczyć pomocy prawnej ani na rzecz spółki holdingowej ani też na rzecz innych spółek zależnych;
    – jeżeli nie jest związany więzią prawną z należycie reprezentowanym beneficjentem pomocy prawnej oraz z zastrzeżeniem zakazu podejmowania działań i czynności w przypadku konfliktu interesów.
  6. [B]ezprzedmiotowe staje się zajęcie stanowiska w sprawie dopuszczalności powierzenia osobie działającej w ramach spółki holdingowej uprawnień do wskazywania konkretnego radcy prawnego zatrudnionego przez spółkę zależną do świadczenia pomocy prawnej na rzecz spółki holdingowej lub innej spółki zależnej. Skoro bowiem samo świadczenie pomocy prawnej w takich warunkach jest niedopuszczalne, to nie sposób dyskutować o trybie powierzania radcy prawnemu świadczenia takiej pomocy prawnej.
  7. [W]ypada przypomnieć, że z Kodeksu Etyki Radcy Prawnego wynika norma, zgodnie z którą radca prawny nie może naruszać zasad etyki zawodowej i niewłaściwie wywiązywać się z obowiązków zawodowych w celu spełnienia oczekiwań klienta lub osób trzecich (art. 7 ust. 3 KERP).

SK-17.06.2020-TG


 

24) Zalecenia dla radców prawnych w zakresie stosowania jako formy kontaktu z klientami wideokonferencji.

  1. Obowiązek przestrzegania tajemnicy zawodowej oznacza konieczność zapewnienia środków technicznych mających zabezpieczyć przed jej ujawnieniem, w szczególności dostępem do wideokonferencji osób nieuprawnionych (niepowołanych).
  2. W przypadku organizacji wideokonferencji przez radcę prawnego zalecić należy dołożenie przez radcę prawnego staranności wymaganej od profesjonalisty w zakresie zapewnienia narzędzia posiadającego zabezpieczenia chroniące przed dostępem osób nieuprawnionych do wideokonferencji, ujawnieniem jej przebiegu, czy możliwości odtworzenia jej przebiegu, przy czym w przypadku braku wystarczającej wiedzy w tym zakresie – skorzystanie z pomocy osoby dysponującej specjalistyczną wiedzą w tym zakresie.
  3. W przypadku organizacji wideokonferencji przez klienta radca prawny powinien uprzedzić go o możliwych ryzykach związanych z używaniem tego narzędzia oraz
    o konieczności wyboru odpowiednich zabezpieczeń.
  4. W przypadku  utrwalenia wideokonferencji na nośniku informacji należy postępować z nim zgodnie z zasadami określonymi w Kodeksie Etyki Radcy Prawnego oraz Regulaminie wykonywania zawodu radcy prawnego.
  5. Ponadto Komisja Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych uznaje za zasadne systematyczne zapoznawanie się radców prawnych z zaleceniami i rekomendacjami właściwych organów i jednostek organizacyjnych administracji państwowej dotyczącymi pracy zdalnej z wykorzystaniem środków komunikacji na odległość oraz rozważenie stosowania się do nich. Tytułem przykładu wskazać można na porady Urzędu Ochrony Danych Osobowych dotyczące ochrony danych osobowych podczas pracy zdalnej z dnia 17 marca 2020r. (Ochrona danych osobowych podczas pracy zdalnej, https://uodo.gov.pl/pl/138/1459, zamieszczone także na stronie internetowej Krajowej Izby Radców Prawnych: https://kirp.pl/wp-content/uploads/2020/03/ochrona-danych-osobowych-podczas-pracy-zdalnej.pdf). 

SK 18.06.2020 GW


 

25) Czy  radca prawny może uczestniczyć w komisji antymobbingowej powołanej przez pracodawcę rozpoznającej skargę radcy prawnego na zachowanie innego radcy prawnego?

  1. Komisja pragnie wskazać, że dla określenia właściwego zachowania należy mieć na uwadze regulacje prawne wynikające z:
    1. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75), zgodnie z którymi, mimo niezamkniętego charakteru katalogu czynności świadczenia pomocy prawnej, wątpliwym jest zasadność włączenia przez pracodawcę radcy prawnego w skład komisji antymobbingowej. Czym innym jest bowiem pomoc prawna dla pracodawcy związana z ustaleniami, ocenami i wynikami prac takiej komisji, a czym innym jest udział w pracach takiej komisji, tym bardziej że praca w takiej komisji ma dotyczyć konfliktu pomiędzy radcami prawnymi, zatrudnionymi w tej samej jednostce. Radca prawny wskazując na te regulację winien rozważyć zgłoszenie swojemu pracodawcy postulatu wyłączenia go z prac tej komisji. Wszyscy troje radcowie prawni winni wskazać kierownikowi jednostki na zasadność włączenia do tej sprawy właściwej okręgowej izby radców prawnych (wizytatorów powołanych przez radę). Specyfika pracy takiej komisji, wynikająca z jej kolegialnego charakteru, co niewątpliwie wpływa na procedurę podejmowania decyzji, pozostaje w sprzeczności z istotą zawodu radcy prawnego, w którym świadczenie pomocy prawnej dokonywane jest zawsze pod nazwiskiem konkretnego, możliwego do zidentyfikowania radcy prawnego. Wpływa to z kolei na wiele aspektów, jak choćby indywidualnej odpowiedzialności za merytoryczną poprawność wyrażanych przez radcę prawnego poglądów i stanowisk prawnych, jak i dokonywanych przez niego działań prawnych. Nadto jak wskazuje drugi przywołany przepis – radcy prawnemu nie wolno polecać wykonania czynności wykraczających poza zakres pomocy prawnej.
    2. 7 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego – określającego niezależność radcy prawnego, gwarantującej zachowanie wartości naczelnych, art. 10 KERP – zasady unikania konfliktu interesów, art. 27 pkt 4 KERP – ograniczeń przy wykonywaniu czynności zawodowych na rzecz tego samego klienta (mimo wskazanych różnych komórek organizacyjnych), art. 50 KERP – konieczności przestrzegania zasad lojalności i koleżeństwa oraz art. 52 ust. 2 KERP wskazującego radcy prawnemu właściwego adresata dla złożenia skargi na innego radcę prawnego. Zdaniem Komisji w opisanym przypadku nie zachodziłyby uprawnienia przewidziane art. 52 ust. 3 KERP.

Reasumując powyższe – należy wskazać na brak dostatecznych przesłanek dopuszczających udział radcy prawnego w pracach wskazanej komisji wewnętrznej.

SK 19.06.2020 RW


APPENDIX

ZBIÓR PISM W SPRAWACH SKIEROWANYCH DO KOMISJI ETYKI I WYKONYWANIA ZAWODU KRAJOWEJ RADY RADCÓW PRAWNYCH

 

1. Tytuł zawodowy radca prawny (mecenas), a tytuł zawodowy doradca podatkowy. Uprawnienia do prowadzenia „Kancelarii Prawnej.”

Czy można jednocześnie posługiwać się tytułami zawodowymi radcy prawnego (mecenasa) bez wpisu na listę radców prawnych (w wyszukiwarce radców prawnych) i doradcy podatkowego? Czy doradca podatkowy ma uprawnienia do prowadzenia „Kancelarii Prawnej”, czy prawidłowo powinien prowadzić wyłącznie kancelarię doradcy podatkowego?

Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (…) tytuł zawodowy radca prawny podlega ochronie prawnej. Przywłaszczenie sobie tytułu zawodowego radcy prawnego stanowi wykroczenie spenalizowane w art. 61 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (…). W praktyce używane jest również określenie „mecenas”, które nie jest tytułem zawodowym i nie zostało nikomu normatywnie przypisane, lecz jest zwrotem grzecznościowym używanym w stosunku do osób wykonujących prawnicze zawody zaufania publicznego świadczące pomoc prawną (…). Powinno więc być ono używane w stosunku do radców prawnych i adwokatów. Podobnie jest z określeniem „kancelaria prawna”, które również nie zostało nikomu przypisane na wyłączność, jednak jak wskazuje się w literaturze „(…)Względy przejrzystości rynku oraz konieczności wyraźnego rozdziału jego regulowanej i nieregulowanej części, a także wykształcony w pewnym stopniu zwyczaj powinny jednak decydować o przyporządkowaniu tego oznaczenia wyłącznie zawodom zaufania publicznego świadczącym pomoc prawną (…)”.

Podsumowując, osoba nieposiadająca uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego i niewpisana na listę radców prawnych, nie może w obrocie prawnym posługiwać się tytułem zawodowym „radca prawny”.

Natomiast warunki i zasady wykonywania doradztwa podatkowego określa ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (…). [C]zynności doradztwa podatkowego obejmują: 1) udzielanie podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; 2) prowadzenie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, ksiąg rachunkowych, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielanie im pomocy w tym zakresie; 3) sporządzanie, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielanie im pomocy w tym zakresie; 4) reprezentowanie podatników, płatników i inkasentów w postępowaniu przed organami administracji publicznej i w zakresie sądowej kontroli decyzji, postanowień i innych aktów administracyjnych w sprawach wymienionych w pkt 1. Art. 3 ww. ustawy wskazuje, jakie podmioty są uprawnione do zawodowego wykonywania czynności wymienionych w wyżej wskazanym punkcie 1 (osoby wpisane na listę doradców podatkowych, adwokaci i radcowie prawni, biegli rewidenci) oraz w wyżej wskazanym punkcie 4 (osoby wpisane na listę doradców podatkowych, adwokaci i radcowie prawni). (…)[T]ytuł zawodowy „doradca podatkowy” podlega ochronie prawnej.

W związku z powyższym (w przypadku zamiaru skorzystania – przyp. red.) z usług mieszczących się w wyżej wymienionym zakresie, moż[na] zwrócić się do doradcy podatkowego lub radcy prawnego czy adwokata. Natomiast jeśli (…) problem wychodzi poza zakres doradztwa podatkowego, moż[na] zwrócić się o pomoc do radcy prawnego lub adwokata.

P-09.05.2019-RO


 

2. Ocena konkretnych zachowań radcy prawnego będącego równocześnie członkiem rady nadzorczej spółki kapitałowej oraz pełnomocnikiem niektórych wspólników tej spółki

[U]dzielenie odpowiedzi (opinii) w przedmiocie przedstawionych pięciu grup zagadnień (dotyczących określonych zachowań radcy prawnego będącego równocześnie członkiem rady nadzorczej spółki kapitałowej oraz pełnomocnikiem niektórych wspólników tej spółki – przyp. red.) wykraczałoby poza granice kompetencji Komisji (Etyki i Wykonywania Zawodu Krajowej Rady Radców Prawnych – przyp. red.). Z treści wniosku wynika jednoznacznie, że pytania odnoszą się do konkretnych, zaistniałych sytuacji oraz dotyczą indywidualnie oznaczonego radcy prawnego.

Ocena, czy w skonkretyzowanej sprawie doszło do zaistnienia deliktu (deliktów) dyscyplinarnych oraz kto winien z tego tytułu ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną należy wyłącznie do odpowiedniego rzecznika dyscyplinarnego. Nie zasługuje na aprobatę próba poprzedzenia zawiadomienia rzecznika o podejrzeniu popełnienia deliktu dyscyplinarnego wyjednaniem opinii od Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu KRRP.

Tym niemniej w kwestii uczestnictwa radców prawnych w radach nadzorczych spółek kapitałowych Komisja prezentuje następujące stanowisko:

1) poza zakazami określonymi w art. 214 § 1 i 387 § 1 k.s.h., nie istnieją jakiekolwiek przeszkody prawne do piastowania przez radcę prawnego mandatu członka rady nadzorczej spółki kapitałowej,

2) stosownie do postanowienia art. 11 ust. 1 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego fundamentalnym obowiązkiem etycznym radcy prawnego jest dbałość o godność zawodu radcy prawnego nie tylko przy wykonywaniu czynności zawodowych, ale także w działalności publicznej i życiu prywatnym; po myśli art. 11 ust. 2 KERP, naruszeniem godności zawodu jest  w szczególności takie postępowanie, które mogłoby zdyskredytować radcę prawnego w opinii publicznej lub podważyć zaufanie do zawodu radcy prawnego; pozostaje poza wątpliwościami, że powyższe wskazania normatywne znajdują odniesienie do oceny zachowań radcy prawnego związanych z wykonywaniem mandatu członka rady nadzorczej spółki kapitałowej,

3) kolejnym zasadniczym obowiązkiem etycznym radcy prawnego jest unikanie konfliktu interesów, stosownie do regulacji z art. 25 – 30 KERP; jakkolwiek wykonywanie obowiązków członka rady nadzorczej spółki kapitałowej przez osobę posiadającą uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego nie jest równoznaczne z istotą wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r o radcach prawnych (…), to świadczenie przez taką osobę pomocy prawnej na rzecz niektórych wspólników spółki, w której osoba ta piastuje mandat członka rady nadzorczej, polegającej na wykonywaniu czynności pełnomocnika w sprawach przeciwko tej spółce, jej organom lub innym wspólnikom może pozostawać lub zagrażać zabronionym radcom prawnym konfliktem interesów (dodatkowo przy uwzględnieniu ewentualnych regulacji wewnątrzkorporacyjnych obowiązujących w spółce).

SK-10.05.2019-TG


 

3. Przetwarzanie danych osobowych radców prawnych przez klienta

Czy działania radców prawnych w opisanym poniżej stanie faktycznym były prawidłowe ? Czy przetwarzanie danych osobowych przez Klienta, w tym w sposób zautomatyzowany i polegający na profilowaniu radcy prawnego w celu analizy jakości świadczonych usług, analizy umiejętności i efektywności jest zgodne z ustawą o radcach prawnych oraz Kodeksem Etyki Radcy Prawnego. 

 

Stan faktyczny:

W spółce jest zatrudniony radca prawny na umowę o pracę, radca prawny na podstawie umowy o świadczenie usług oraz radca prawny na podstawie umowy zlecenia. W związku z ochroną danych osobowych, Spółka na podstawie art. 13 RODO  przesłała do radców prawnych zaktualizowaną informację o przetwarzaniu ich danych osobowych (tzw. klauzulę informacyjną).  W treści przesłanej informacji użyto następujących sformułowań:

 

– w informacji przesłanej do radcy prawnego świadczącego usługi na podstawie umowy o świadczenie usług oraz radcy prawnego współpracującego na podstawie umowy zlecenia: 

Twoje dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Ciebie żadnych skutków prawnych w postaci automatycznego zawarcia umowy, nadania Ci praw bądź obciążenia Cię obowiązkami lub w podobny sposób istotnie wpływać na Twoją sytuację. Profilowanie danych osobowych przez Spółkę może polegać na przetwarzaniu Twoich danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Tobie, w szczególności do analizy jakości świadczonych usług, efektywności itp.”

 

 do radcy prawnego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę: 

Twoje dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany (w tym w formie profilowania), jednakże nie będzie to wywoływać wobec Ciebie żadnych skutków prawnych w postaci automatycznego zawarcia umowy, nadania Ci praw bądź obciążenia Cię obowiązkami lub w podobny sposób istotnie wpływać na Twoją sytuację. Profilowanie danych osobowych przez Pracodawcę może polegać na przetwarzaniu Twoich danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o Tobie, w szczególności do analizy umiejętności, efektywności itp.”

Z uwagi na zaistniałą sytuację, na podstawie art. 21 RODO radcowie prawni złożyli oświadczenia, w których wnieśli o: 

– nieprofilowanie danych osobowych w tym przez przetwarzanie ich danych (również w sposób zautomatyzowany), poprzez wykorzystywanie ich do oceny niektórych informacji o nich, w szczególności do analizy jakości świadczonych usług/ umiejętności, efektywności itp.,

– usunięcie danych przetworzonych automatycznie, w zakresie w jakim zostały wykorzystane do analizy jakości świadczonych przez nich usług/ umiejętności, efektywności itp.

Jednocześnie wnieśli sprzeciw przeciwko przetwarzaniu automatycznemu ich danych w celach związanych z analizą jakości świadczonych przez nich usług/ umiejętności, efektywności udzielanej pomocy prawnej. 

W uzasadnieniu swojego oświadczenia radcowie prawni wskazali, że  zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (…), radca prawny podlega ocenie jedynie na zasadach określonych w tej ustawie. Wyklucza to możliwość dokonywania jakichkolwiek innych ocen jakości usług świadczonych przez radcę prawnego czy umiejętności/efektywności świadczonej pomocy prawnej. Może też stanowić niedopuszczalny i bezprawny element wpływu na radcę prawnego naruszając jego ustawową niezawisłość. Podkreślają to także postanowienia Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. 

Art. 4 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, dalej: RODO) zawiera definicję profilowania. Oznacza ono dowolną formę zautomatyzowanego przetwarzania danych osobowych, które polega na wykorzystaniu danych osobowych do oceny niektórych czynników osobowych osoby fizycznej, w szczególności do analizy lub prognozy aspektów dotyczących efektów pracy tej osoby fizycznej, jej sytuacji ekonomicznej, zdrowia, osobistych preferencji, zainteresowań, wiarygodności, zachowania, lokalizacji lub przemieszczania się.

Zgodnie z art. 21 RODO osoba, której dane dotyczą ma prawo w dowolnym momencie wnieść sprzeciw – z przyczyn związanych z jej szczególną sytuacją – wobec przetwarzania jej danych osobowych opartego na art. 6 ust. 1 lit. e) lub f), w tym profilowania na podstawie tych przepisów. Administratorowi nie wolno już przetwarzać tych danych osobowych, chyba że wykaże on istnienie ważnych prawnie uzasadnionych podstaw do przetwarzania, nadrzędnych wobec interesów, praw i wolności osoby, której dane dotyczą, lub podstaw do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń. Prawo do sprzeciwu przysługuje więc wyłącznie w sytuacji, w której podstawą przetwarzania jest niezbędność do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi bądź niezbędność przetwarzania do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez osobę trzecią. Dodatkowo motyw 69) RODO wskazuje, że za wykazanie, że ważne prawnie uzasadnione interesy administratora mają nadrzędny charakter wobec interesów lub podstawowych praw i wolności osoby, której dane dotyczą, powinien odpowiadać administrator.

Radcowie prawni mieli więc prawo wnieść sprzeciw wobec przetwarzania ich danych w postaci profilowania.

Słusznie również powołano się na art. 16 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Zgodnie z tym przepisem oceny pracy zawodowej radcy prawnego dokonuje kierownik jednostki organizacyjnej, po zasięgnięciu opinii radcy prawnego wskazanego przez radę okręgowej izby radców prawnych. (…) Zawsze, kiedy pracodawca zamierza dokonać oceny pracy zawodowej radcy prawnego, zobowiązany jest wystąpić do właściwego organu samorządu zawodowego radców prawnych w celu sporządzenia opinii innego radcy prawnego. Kierownik jednostki samodzielnie nie może dokonać oceny pracy zawodowej radcy prawnego, nawet jeśli ma do tego odpowiednie kompetencje. Opinia radcy prawnego wskazanego przez radę okręgowej izby radców prawnych dotyczy pracy merytorycznej opiniowanego radcy prawnego związanej ze świadczeniem pomocy prawnej, co prowadzi do wniosku, że ocenie podlega jakość świadczonej pomocy prawnej (…). W piśmiennictwie wskazuje się nadto, że art. 9, 13 ust. 1, 14 i 16, obowiązują w niezmienionej treści od czasu uchwalenia ustawy, czyli w okresie, kiedy dominującą formą wykonywania zawodu radcy prawnego była umowa o pracę, i już wtedy gwarantowały one niezależność i samodzielność radcy prawnego od pracodawcy (…)(podkr. RW – przyp. red.).

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że opisane we wniosku zachowanie radców prawnych było prawidłowe, a pracodawca nie może dokonywać oceny ich pracy z pominięciem art. 16 (ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – przyp. red.)

P-17.05.2019-RW


 

4. Dopuszczalność jednoczesnego zatrudnienia radcy prawnego w tej samej firmie na innym stanowisku. Prawo radcy prawnego zatrudnionego na podstawie umowy o pracę do dodatkowego wynagrodzenia z tytułu kosztów zastępstwa procesowego zasądzonych na rzecz pracodawcy.

Czy radca prawny zatrudniony w firmie X  na podstawie umowy o pracę może w tej samej firmie być równocześnie zatrudniony na innym stanowisku np. dyrektora biura i pobierać podwójne wynagrodzenie?

Biorąc pod uwagę (…) regulacje (art. 4, art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych oraz art. 25 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego – przyp. red.), stwierdzić należy, że osoba zatrudniona na stanowisku radcy prawnego w danej jednostce może na tym stanowisku wykonywać jedynie zawód radcy prawnego tj. świadczyć pomoc prawną – z tym zastrzeżeniem, że radca prawny może pełnić funkcję koordynatora pomocy prawnej w jednostce (…). Zaznaczyć należy przy tym, że koordynator pomocy prawnej nie jest przełożonym radców prawnych zatrudnionych w danej jednostce i nie jest uprawniony do wydawania im poleceń służbowych. Konkludując, radca prawny nie może łączyć zatrudnienia na stanowisku radcy prawnego i na stanowisku dyrektora biura w tej samej jednostce. Może natomiast być koordynatorem zatrudnionych w tej jednostce radców prawnych.

Czy radca prawny ma prawo pobierać pieniądze które firma otrzymuje z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego mając umowę o pracę?

[K]westię dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego reguluje art. 224 ust. 2 (ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych – przyp. red.), zgodnie z którym radca prawny ma prawo do dodatkowego wynagrodzenia w wysokości nie niższej niż 65% kosztów zastępstwa sądowego zasądzonych na rzecz strony przez niego zastępowanej lub jej przyznanych w ugodzie, postępowaniu polubownym, arbitrażu zagranicznym lub w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli koszty te zostały ściągnięte od strony przeciwnej. Przepis ten dotyczy wszystkich radców prawnych wykonujących zawód w ramach stosunku pracy  bez względu na rodzaj pracodawcy lub specyfikę obowiązującej u danego pracodawcy struktury organizacyjnej (…). Wynagrodzenie to ma charakter motywacyjny i warunkowy, jednak nie stanowi premii uznaniowej, gdyż w razie wyegzekwowania zasądzonych kosztów, radca prawny nabywa roszczenie do pracodawcy o wypłatę tego wynagrodzenia (…). Przy czym zaznaczyć należy, że roszczenie o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia powstaje  pod warunkiem, że radca prawny reprezentował pracodawcę w określonym postępowaniu i koszty zastępstwa zostały wyegzekwowane. Omawiany przepis stanowi również, że w państwowych jednostkach sfery budżetowej wysokość i termin wypłaty wynagrodzenia określa umowa cywilnoprawna. W piśmiennictwie wskazuje się jednak, że nie ma przeszkód, by jej stronami mogli być także wszyscy inni pracodawcy zatrudniający radcę prawnego w oparciu o umowę o pracę (…). Ponadto umowa ta może regulować wysokość dodatkowego wynagrodzenia na poziomie wyższym niż ustawowe minimum czyli 65 % (…).    Odpowiadając więc na (…)  pytanie, radca prawny zatrudniony na podstawie umowy o pracę jest uprawniony do otrzymywania dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa  w tym przepisie.

P-06.06.2019-RW


 

5. Wystawienie faktury VAT przez radcę prawnego – pełnomocnika z urzędu

Na kogo powinien wystawić fakturę VAT radca prawny będący pełnomocnikiem z urzędu, który wygrał sprawę ? Koszty zastępstwa pełnomocnika z urzędu zostały zasądzone od drugiej strony, która jest osobą fizyczną i radcy prawnego nie łączy z nią żaden stosunek prawny.            

[P]rzedstawiony problem był przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego (interpretacja indywidualna). Kwestia ta analizowana była m.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 10 października 2016 r., 2461-IBPP3.4512.566.2016.1.SR, w której stwierdzono:

reprezentowanie osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej na podstawie postanowienia Sądu oraz wyznaczenia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych nie stanowi sprzedaży (odpłatnego świadczenia usług) na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, o której mowa w art. 111 ust. 1 ustawy (z dnia 11 marca 2004r.
o podatku od towarów i usług – przyp. red.), niezależnie od tego, czy koszty zastępstwa procesowego są zasądzone od strony przeciwnej czy koszty te pokrywa Skarb Państwa (Sąd).

(…) [W] przypadku reprezentowania osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej na podstawie postanowienia Sądu oraz wyznaczenia przez Okręgową Izbę Radców Prawnych faktury powinny być wystawione na Sąd i to niezależnie od tego, czy koszty są zasądzone od strony przeciwnej czy koszty te pokrywa Skarb Państwa.”

Pełna treść ww. interpretacji dostępna jest w wyszukiwarce interpretacji podatkowych. (…)(https://interpretacje-podatkowe.org/radcowie-prawni/2461-ibpp3-4512-566-2016-1-sr)

P-04.07.2019-RO


 

6. Status zawodowy zastępcy koordynatora radców prawnych w jednostce organizacyjnej

Czy w przypadku nieobecności radcy pra9.1) Czy w świetle ustawy o radcach prawnych i Kodeksu Etyki Radcy Prawnegownego – koordynatora w jednostce organizacyjnej zatrudniającej wielu radców prawnych zastępstwo za koordynatora może wykonywać wyłącznie inny radca prawny czy też może być powierzone osobie nie posiadającej tytułu radcy prawnego, nie spełniającej wymogów do uzyskania tego tytułu i zatrudnionej w tej samej komórce  organizacyjnej co radcowie prawni, jednak na stanowisku specjalisty ?

(…) Zgodnie z art. 9 ust 1 u[stawy] [o] r[adcach] p[rawnych] radca prawny wykonujący zawód w ramach stosunku pracy zajmuje samodzielne stanowisko podległe bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej. Art. 9 ust. 2 u.r.p. normuje zaś sytuacje, gdy w jednostce organizacyjnej zatrudnionych jest dwóch lub więcej radców prawnych. Wówczas jednemu z nich powierza się koordynację pomocy prawnej w tej jednostce. Ww. przepis wprost stanowi o tym, że koordynatorem pomocy prawnej w jednostce jest jeden z radców prawnych w niej zatrudnionych. Już z tego przepisu wynika więc, że nie może to być osoba niebędąca radcą prawnym. Koordynator radców prawnych nie jest przełożonym radców prawnych i nie może ingerować w sposób wykonywania przez nich zawodu w sposób naruszający ich niezależność. Przepisy Kodeksu Etyki Radcy Prawnego (…), a także przepisy Regulaminu wykonywania zawodu radcy prawnego (…) zawierają postanowienia, których obowiązany jest przestrzegać radca prawny, a które zabezpieczają niezależność radców prawnych pracujących w jednym zespole. Zadania koordynatora zostały przykładowo wymienione w Regulaminie. (…).

P-11.10.2019-RW


 

7. Dopuszczalność złożenia przez radcę prawnego na wezwanie Najwyższej Izby Kontroli wyjaśnień dotyczących świadczonej przez niego pomocy prawnej na rzecz kontrolowanej jednostki sektora finansów publicznych

Czy radca prawny może złożyć na wezwanie Najwyższej Izby Kontroli wyjaśnienia w zakresie regulacji umownych w umowie, której projekt współtworzył w ramach świadczenia w przeszłości pomocy prawnej dla jednej z jednostek sektora finansów publicznych, kontrolowanej aktualnie przez Najwyższą Izbę Kontroli ?   

(…) Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. (…) radca prawny jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej, a obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie może być ograniczony w czasie. Ponadto radca prawny nie może być zwolniony z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę.

Również Kodeks Etyki Radcy Prawnego (dalej: KERP) stanowi o obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej przez radcę prawnego. Zgodnie z art. 9 KERP dochowanie tajemnicy zawodowej jest prawem i obowiązkiem radcy prawnego, a także stanowi podstawę zaufania klienta i jest gwarancją praw i wolności. Szczegółowo kwestię tajemnicy radcy prawnego reguluje art. 15 KERP. (…)

Pamiętać należy, że naruszenie obowiązku przestrzegania tajemnicy zawodowej stanowi podstawę do odpowiedzialność dyscyplinarnej radcy prawnego.

P-07.11.2019-RW


 

8. Dopuszczalność ustalenia przez radcę prawnego w umowie z klientem dodatkowego wynagrodzenia za pomyślny wynik sprawy

Czy w umowie o świadczenie pomocy prawnej dopuszczalne jest ustalenie dodatkowego wynagrodzenia dla radcy prawnego za pomyślny wynik sprawy przy założeniu ustalenia wynagrodzenia podstawowego zgodnie z obowiązującymi zasadami ?   

(…) [K]westię wynagrodzenia radcy prawnego reguluje art. 36 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego.  Zgodnie z ww. regulacją, wynagrodzenie radcy prawnego obejmuje honorarium i wydatki, a wysokość wynagrodzenia lub sposób jego ustalenia powinny zostać uzgodnione z klientem przed przystąpieniem do świadczenia pomocy prawnej.

Ust. 2 art. 36 precyzuje, jakie czynniki powinny być brane pod uwagę przy ustalaniu wysokości honorarium radcy prawnego (…).

Z kolei ust. 3 przedmiotowego artykułu stanowi, że radcy prawnemu nie wolno zawierać z klientem umowy, na mocy której klient zobowiązuje się zapłacić honorarium za prowadzenie sprawy wyłącznie w razie osiągnięcia pomyślnego jej wyniku, chyba, że co innego stanowią przepisy prawa. Radca prawny może natomiast zawrzeć z klientem przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy umowę, która będzie przewidywała dodatkowe honorarium za pomyślny wynik sprawy. Oznacza to, że warunkowe wynagrodzenie należne radcy prawnemu w przypadku pomyślnego wyniku sprawy można przewidzieć w umowie, ale pod warunkiem, że będzie to wynagrodzenie dodatkowe. To dodatkowe wynagrodzenie może być wyliczone metodą stosunkową.

P-08.01.2020-RO


 

9. Prawo do proporcjonalnego wynagrodzenia radcy prawnego w przypadku zakończenia postępowania sądowego i egzekucyjnego po ustaniu zatrudnienia w jednostce budżetowej

Czy radca prawny jest uprawniony do proporcjonalnego wynagrodzenia w sytuacji, gdy w trakcie zatrudnienia w jednostce budżetowej:

1) brał udział w sprawie na określonym etapie postępowania sądowego np. sporządził pozew, skargę kasacyjną lub apelację, a następnie w związku z zakończeniem stosunku pracy sprawę kontynuował inny radca prawny;

2) nie uczestniczył w uzyskaniu prawomocnego orzeczenia a jedynie skutecznie przeprowadził postępowanie egzekucyjne, przy czym finalne ściągnięcie kosztów nastąpiło po ustaniu stosunku pracy ?

  1. [Z]godnie z (…) art. 53 ust. 4 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego radca prawny przystępujący do sprawy lub ją przejmujący powinien poinformować klienta o potrzebie rozliczenia się z dotychczasowym lub poprzednim doradcą, pełnomocnikiem lub obrońcą. (…) Jeżeli zatem radca prawny brał udział w sprawie na określonym etapie postępowania sądowego np. sporządził pozew, skargę kasacyjną lub apelację, a następnie w związku z zakończeniem stosunku pracy sprawę kontynuował inny radca prawny, to na radcy prawnym kontynuującym sprawę ciąży obowiązek poinformowania byłego pracodawcy radcy prawnego poprzednio sprawę prowadzącego o potrzebie rozliczenia się. (…) [R]ozliczenie powinno być proporcjonalne do nakładu pracy każdego z radców prawnych, skoro razem uczestniczyli w prowadzeniu postępowania sądowego w danej instancji.
  2. [W] przypadku gdy radca prawny nie uczestniczył w uzyskaniu prawomocnego orzeczenia, a jedynie skutecznie przeprowadził postępowanie egzekucyjne, przy czym finalne ściągnięcie kosztów nastąpiło po ustaniu stosunku pracy, to radcy prawnemu przysługuje wynagrodzenie za świadczenie pomocy prawnej w postępowaniu egzekucyjnym.

P-30.01.2020-RW


 

10. Dochodzenie przez radcę prawnego dodatkowego wynagrodzenia z tytułu zastępstwa sądowego po ustaniu stosunku pracy

[W] jaki sposób radca prawny, którego stosunek pracy ustał w trakcie prowadzenia postępowania sądowego lub egzekucyjnego (były pracownik) może w skuteczny sposób wyegzekwować stosowanie przez byłego pracodawcę zasad rozliczeń kosztów według zasad określonych w art. 53 ust. 4 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego ? Czy np. Krajowa Izba Radców Prawnych lub Okręgowa Izba Radców Prawnych może skierować na prośbę radcy wystąpienie do pracodawcy o przestrzeganie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego ze wskazaniem spraw, których dotyczy rozliczenie, lub czy może to stanowić  podstawę do wizytacji u pracodawcy, czy radcy prawni honorują ww. przepis ?

[W] uzupełnieniu stanowiska Komisji Etyki i Wykonywania Zawodu z dnia 9 września 2019 r. (https://kirp.pl/wp-content/uploads/2019/12/sk-09.09.2019-jk.pdf) zgodzić się należy ze stanowiskiem, iż w przypadku nierespektowania przez pracodawcę przepisu art. 224 ust. 2 ustawy o radcach prawnych (dalej jako ustawa) -radca prawny może wystąpić z powództwem o zasądzenie lub ustalenie. Wydaje się, iż także w sytuacji gdy radca prawny brał udział w sprawie na określonym etapie sądowym lub egzekucyjnym, lub gdy spełnił jedną z przesłanek z art. 224 ust. 2 ustawy w trakcie zatrudnienia np. wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne, ale jego stosunek pracy ustał w trakcie prowadzenia sprawy, to nie wyklucza to możliwości dochodzenia swojego ustawowego prawa do wynagrodzenia. Oczywiście ocena będzie podlegała niezależnemu sądowi, lecz nie może umknąć uwadze fakt, iż zgodnie z art. 80 K[odeksu] p[racy] wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. (…) [A]rt. 53  ust. 4 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego wiąże jedynie radców prawnych, a nie wiąże pracodawcy, ponieważ nie ma charakteru ustawowego. Natomiast może być uzupełnieniem uzasadnienia innej podstawy prawnej skutecznego powództwa. Ponadto faktycznie zgodnie z art. 41 pkt 2) ustawy do zadań samorządu należy reprezentowanie radców prawnych i aplikantów radcowskich oraz ochrona ich interesów zawodowych. Może to być zatem udzielanie wsparcia lub pomocy (jednak nie świadczenie pomocy prawnej) w przypadku konfliktu radcy prawnego poprzez np. udział samorządu w postępowaniu sądowym na prawach organizacji społecznej czy interwenienta. Domniemanie kompetencji, w myśl art. 52 ustawy w realizacji tych zadań przysługuje okręgowym izbom radców prawnych i ich organom stanowiącym, czyli radom okręgowych izb radców prawnych. To również właściwa rada okręgowej izby radców prawnych, na mocy art. 22ustawy jest uprawniona do kontroli i oceny wykonywania zawodu przez radcę prawnego, a kontrola ta powinna być przeprowadzona i dokonana ocena przez wizytatora powołanego przez radę spośród radców prawnych.

P-22.04.2020-RW


 

11. Postępowanie radcy prawnego w przypadku zwolnienia z tajemnicy zawodowej

Czy istnieją obecnie jakieś wskazówki lub instrukcje (…) dotyczące postępowania w przypadku zwolnienia Radcy Prawnego z tajemnicy zawodowej, zwłaszcza w sytuacji gdy odpowiednie postanowienie wydane jest przez Sędziego mianowanego przez “neo-KRS” ?

[Z]godnie z art. 19 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego radca prawny powinien podejmować wszelkie przewidziane prawem środki dla uniknięcia lub ograniczenia określonego w przepisach prawa zwolnienia go z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej. Oznacza to, że w przypadku wydania przez sąd postanowienia w przedmiocie przesłuchania lub zezwolenia na przesłuchanie  radcy prawnego co do faktów objętych tajemnicą radcowską na podstawie art. 180§2 k.p.k. radca prawny powinien złożyć zażalenie na to postanowienie.

P-10.06.2020-RW


 

12. Wydawanie wspólnych opinii prawnych przez radców prawnych

Czy wydawanie łącznych (wspólnych) opinii prawnych przez kilku radców prawnych narusza zasadę niezależności i samodzielności zawodu radcy prawnego ?

[P]racodawca (zleceniodawca) zlecając opracowanie łącznej (wspólnej) opinii prawnej przez kilku radców prawnych nie narusza ich niezależności i samodzielności, o ile jej zlecenie nie wymusza opracowania jednolitego stanowiska. (…) Brak jest bowiem normy prawnej wyrażającej zakaz takiej formy pomocy prawnej. Nadto od strony prawa autorskiego również nie zauważamy przeciwwskazań, gdyż powszechnie przyjmuje się dopuszczalność zbiorowego autorstwa utworu.

Ustawowe zasady samodzielności i niezależności nie doznają uszczerbku w sytuacji zlecenia łącznego sporządzenia opinii prawnej. Każdy bowiem z radców prawnych wyraża swoje autonomiczne stanowisko. Dopuszczalne jest także prezentowanie w jednej opinii prawnej dwóch czy więcej odrębnych stanowisk. Przy sporządzaniu opinii prawnej wymagana jest w wielu sytuacjach konsultacja wzajemna, a wykorzystanie argumentacji czy polemiki w ocenie konkretnego zagadnienia może jedynie dawać zlecającemu gwarancję wszechstronnego zbadania sprawy i podjęcia przez niego właściwej decyzji.

P-10.06.2020-RW II