IV Konferencja Służb Prawnych Komisji Europejskiej: obronność i konkurencyjność
17 kwietnia 2026 r. odbyła się w Brukseli czwarta doroczna konferencja Służb Prawnych Komisji Europejskiej poświęcona w pierwszej części polityce obronnościowej w kontekście acquis communautaire i poszukiwania odpowiedzi na pytanie o możliwości działania w ramach Traktatu o Unii Europejskiej wobec koncepcji Europejskiej Unii Obronnej i modelu NATO 3.0.
Traktat o Unii Europejskiej przewiduje, że bezpieczeństwo narodowe pozostaje wyłączną kompetencją każdego państwa członkowskiego. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony UE ukierunkowana jest na działania zewnętrzne, natomiast gwarancje wzajemnej pomocy i wsparcia w przypadku agresji zbrojnej na państwo UE oparte są o przepis artykułu 42(7) TUE. Z kolei, obrona terytorialna jest zapewniana przez koordynację działań państw NATO w ramach art. 5, a nie przez UE.
Wobec tego aktualne pozostają pytania o możliwość utworzenia zjednoczonego przywództwa politycznego dla europejskiej obrony w oparciu o aktualne przepisy Traktatu o Unii Europejskiej, czy raczej nowego Traktatu Międzyrządowego o Europejskiej Unii Obronnej na wzór porozumienia z Schengen dotyczącego granic wewnętrznych, o czym mówił na wstępie konferencji Komisarz UE ds. obrony i przestrzeni kosmicznej – Andrius Kubilius. Otwarte pozostają także pytania o podstawę prawną dla europejskiej kwatery wojskowej, możliwości stworzenia europejskiej armii i europejskiego zaplecza wojskowego, czy utworzenia Europejskiej Rady Bezpieczeństwa jako instytucji wiodącej dla Europejskiej Unii Obronnej, obejmującej także Wielką Brytanię, Norwegię i Ukrainę.
Podczas drugiej części konferencji dyskutowano na temat uproszczeń regulacyjnych jako czynnika wsparcia dla konkurencyjności europejskiej przedsiębiorczości. Tą część otworzył Komisarz ds. sprawiedliwości – Michael McGrath, który skupił swoja wypowiedź na przedłożonej niedawno przez Komisję Europejską propozycji rozporządzania w sprawie spółki pn. EU Inc.
Propozycja EU Inc. ma na celu eliminację fragmentacji poprzez stworzenie opcjonalnej, unijnej formy prawnej dla spółek i wprowadzenie jednolitych zasad w całym cyklu jej życia, promując cyfryzację i uproszczenia procedur.
Cztery główne korzyści z EU Inc. jakie Komisarz podkreślił, to:
- szybkie i tanie założenie firmy: rejestracja online w ciągu 48 godzin, koszt nie wyższy niż 100 euro, brak wymogu kapitału zakładowego,
- cyfrowe zarządzanie od początku do końca: cyfrowe walne zgromadzenia, cyfrowe postępowanie upadłościowe, zasada „jednokrotnego przekazywania informacji” do rejestrów i organów,
- wsparcie talentów: możliwość tworzenia opcji akcyjnych dla pracowników oraz zharmonizowane opodatkowanie,
- lepszy dostęp do inwestycji: marka EU Inc. budować ma zaufanie globalnych inwestorów, zapewniać transfery udziałów, a także możliwości wyjścia inwestorów, np. przez sprzedaż wtórną, a także dostęp do rynków giełdowych.
Podczas debaty wskazano przykłady uproszczonych systemów prawa spółek jakie funkcjonują na świecie: Wielka Brytania (Ltd), Estonia (OÜ), Austria (FlexCo), Francja (SAS), Belgia (SRL/BV), USA (Delaware) i Singapur (PTE Limited). Sukces takich rozwiązań postrzegany jest w równym dostępie dla firm wszystkich rozmiarów i bezpieczeństwie regulacyjnym dla wierzycieli i udziałowców.
Na bazie analiz badawczo-naukowych wskazano na utrzymujące się wewnętrzne zagrożenie w postaci nadmiaru przepisów, nazwane inflacją normatywną i fakt, iż Unia Europejska, mimo dążenia do uproszczenia, nadal działa w trybie nadmiernego regulowania. Przykładem były między innymi przepisy dotyczące zrównoważonego rozwoju czy akty delegowane, których Komisja Europejska przyjęła 552 w latach 2023-24. Wskazywanym problemem jest też nadmierne rozproszenie przepisów, co Komisja stara się zmienić poprzez kierunek pełnej harmonizacji, tj. propozycje legislacyjne w formie rozporządzeń. Niemniej, nie wszystkie obszary w ten sposób można uregulować, np. w sprawach podatkowych, gdzie wymagana jest jednomyślność w Radzie UE, co utrudnia wprowadzenie jednolitych rozwiązań.
W ramach konkluzji i perspektyw na przyszłość, wskazano potrzebę przemyślenia zmian w traktatach, szczególnie w kontekście likwidacji wymogu jednomyślności w kluczowych dziedzinach. Uproszczenie prawa to trudne, ale niezbędne zadanie w obliczu wyzwań gospodarczych i społecznych, ale nie może oznaczać deregulacji – celem jest zmniejszenie obciążeń administracyjnych, a nie osłabianie ochrony prawne. Komisja wkrótce opublikuje komunikat z nowymi narzędziami wspierającymi jasne, elastyczne i skuteczne prawo, a jeszcze przed wakacjami będziemy mogli zapoznać się z nowym projektem reformy zamówień publicznych.
1 / 4