Sztuczna inteligencja w zawodzie prawniczym: wyzwania, etyka i regulacje w kontekście suwerenności technologicznej Europy
Dyskusja dotycząca wykorzystania AI w zawodzie profesjonalnego prawnika i sędziego, z naciskiem na odpowiedzialność zawodową, etyczne wyzwania i kontrolę ludzką (human in the loop) była tematem konferencji w Brukseli pn. European Legal Sovereignty Day.
Zaproponowany w czerwcu br. Europejski Pakiet Suwerenności Technologicznej obejmujący zestaw środków mających na celu wzmocnienie zdolności Europy w zakresie półprzewodników, AI, chmury obliczeniowej i otwartego oprogramowania wzmocnić ma europejską autonomię cyfrową i pomóc w budowie bardziej zrównoważonej cyfrowej przyszłości. Pytania dotyczące miejsca przetwarzania danych prawnych, kto kontroluje infrastrukturę, jak chroniona jest poufna komunikacja oraz czy Europa rozwija własny ekosystem AI, będą coraz bardziej istotne dla sądów, prawników i systemów prawnych w całej UE.
Podczas debaty:
- rozmawiano o tym jak zbudować zaufaną infrastrukturę cyfrową specjalnie dla wymiaru sprawiedliwości i profesjonalistów prawnych,
- podkreślono istotę konieczności weryfikacji ludzkiej nad AI jako sposób na zachowanie kontroli,
- wspomniano o międzynarodowych ramach regulacyjnych, m.in.:
- Konwencji Rady Europy o AI ratyfikowanej przez UE 15.05.2026 r., która wprowadza obowiązek oceny wpływu AI na prawa człowieka, demokrację i praworządność,
- mechanizmie HUDERIA do oceny ryzyk,
- zwrócono uwagę na zagrożenie proletaryzacji pracy umysłowej (utraty kwalifikacji przez nadmierną zależność od automatyzacji),
- podkreślono wagę suwerenności technologicznej oraz lokalnych, bezpiecznych infrastruktur do przetwarzania danych prawników i sędziów.
KIRP przyłączyła się inicjatywy organizatorów konferencji: Krajowa Rada Adwokacka Francji (CNB) we współpracy z Legal Data Space (LDS)i delegacją Francuskich Stowarzyszeń Adwokackich, którzy przedstawili dokument manifestu gwarantującego efektywną kontrolę człowieka nad systemami AI w procesach prawnych, opartą na dwóch zasadach wynikających z AI Act:
- odpowiedzialności człowieka: AI może pomóc w analizie, badaniu lub przygotowaniu decyzji, ale nie może zastąpić ludzkiego osądu, ani odpowiedzialności człowieka,
- skutecznego nadzoru: nadzór człowieka nie może być teoretyczny, musi faktycznie zapewniać możliwość zrozumienia, weryfikacji, modyfikacji lub odrzucenia wyniku wygenerowanego przez zautomatyzowany system.
Inicjatywa ta pozostaje otwarta do podpisu także dla indywidualnych prawników: https://form.typeform.com/to/NaWDvPQH
Każda znacząca decyzja prawna musi pozostać w gestii prawnika. Sztuczna inteligencja może pomóc w analizie prawnej, badaniach lub przygotowaniu decyzji ludzkiej, ale nie może zastąpić ludzkiego osądu ani ludzkiej odpowiedzialności.
Barreau de Bruxelles, Délégation des Barreaux de France, Legal Data Space
KIRP reprezentowała r.pr. Katarzyna Lachowicz.
1 / 4