Nowe zagrożenia praworządności w niektórych Państwach członkowskich Rady Europy – uchwała Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy 2188 z 11.10.2017 r.

Rezolucja 2188 (2017) wersja tymczasowa

Nowe zagrożenia praworządności w niektórych państwach członkowskich Rady Europy: na podstawie wybranych przykładów

Autor/autorzy: Zgromadzenie Parlamentarne

Źródło: debata Zgromadzenia w dniu 11 października 2017 r. (33. sesja) (zob. Dok. 14405, sprawozdanie Komitetu Spraw Prawnych i Praw Człowieka, sprawozdawca: pan Bernd Fabritius). Tekst przyjęty przez Zgromadzenie w dniu 11 października 2017 r. (33. sesja).

  1. Zgromadzenie Parlamentarne przypomina uprzednio podjęte rezolucje dot. podtrzymywania praworządności przez państwa członkowskie Rady Europy, w szczególności Rezolucje 1594 (2007) dot. zasady praworządności, Rezolucję 1685 (2009) dot. zarzutów politycznie umotywowanych nadużyć w wymiarze sprawiedliwości w sprawach karnych w państwach członkowskich Rady Europy, Rezolucję 2040 (2015) „Zagrożenia praworządności w państwach członkowskich Rady Europy: dochodzenie uprawnień Zgromadzenia Parlamentarnego”, Rezolucję 1703 (2010)Rekomendację 1896 (2010) dot. korupcji wśród prawników, Rezolucję 1943 (2013)Rekomendację 2019 (2013) dot. korupcji jako zagrożenia praworządności oraz Rezolucję 2098 (2016)Rekomendację 2087 (2016) „Korupcja wśród prawników: pilna potrzeba wdrożenia propozycji Zgromadzenia.”
  2. Zgromadzenie z niepokojem odnotowuje poważne problemy w obszarze praworządności w wielu państwach członkowskich Rady Europy. W swojej Rezolucji 2040 (2015), Zgromadzenie z żalem stwierdziło, że niektóre państwa członkowskie do tej pory nie wdrożyły szeregu rekomendacji Zgromadzenia dotyczących ochrony i wzmocnienia praworządności.
  3. Zgromadzenie jest także głęboko zaniepokojone sytuacjami, jakie mają miejsce w niektórych państwach członkowskich, w których sądy krajowe są wykorzystywane do uciszania przeciwników politycznych i represjonowania osób niezgadzających się z polityką rządu.
  4. Mając pełną świadomość zróżnicowania ustrojowego i kulturowego państw członkowskich, Zgromadzenie przypomina, że poszanowanie praworządności stanowi jedną z podstawowych wartości Organizacji i pozostaje w ścisłym powiązaniu z demokracją i poszanowaniem praw człowieka. Art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (STE nr 5) ugruntowuje jeden ze swoich głównych elementów – zasadę niezawisłości i bezstronności sądu. Ponadto, Rada Europy to główna organizacja międzynarodowa, która opracowała dokumenty prawne i polityczne w tym obszarze, dzięki pracy swoich organów statutowych i specjalistycznych, takich jak: Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo (Komisja Wenecka), Grupa Państw przeciwko Korupcji (GRECO), Europejska Komisja na rzecz Efektywności Wymiaru Sprawiedliwości (CEPEJ) i Rada Konsultacyjna Sędziów Europejskich (CCJE) oraz Rada Konsultacyjna Prokuratorów Europejskich (CCPE).
  5. Zgromadzenie ponownie wzywa wszystkie państwa członkowskie Rady Europy do pełnego wdrożenia zasady praworządności zgodnie z wskazanymi powyżej dokumentami Rady Europy i do dalszej współpracy ze stosownymi organami i instancjami.
  6. Zgromadzenie dogłębnie zbadało sytuację w pięciu państwach członkowskich – w Bułgarii, Republice Mołdawii, Polsce, Rumunii i Turcji. Chociaż lista problemów zidentyfikowanych w tych państwach nie zawiera wszystkich problemów zidentyfikowanych w państwach członkowskich Rady Europy, Zgromadzenie jest zaniepokojone niektórymi ostatnimi wydarzeniami, które wystawiają na ryzyko poszanowanie praworządności, a zwłaszcza niezawisłość sądów i zasadę podziału władzy. W głównej mierze wynika to z tendencji do ograniczania niezawisłości sądów poprzez podejmowane próby upolitycznienia rad sądowniczych i sądów (głównie w Bułgarii, Polsce i w Turcji), odwoływanie na masową skalę sędziów i prokuratorów (Turcja) lub podejmowanie takich prób (Polska) oraz z tendencji do ograniczania władzy ustawodawczej parlamentu (Republika Mołdawii, Rumunia i Turcja). Ponadto, korupcja, która stanowi jedno z głównych wyzwań dla praworządności, pozostaje szeroko rozpowszechnionym zjawiskiem w Bułgarii, Republice Mołdawii i Rumunii.
  7. Toteż Zgromadzenie wzywa władze Bułgarii do:

(…)

  1. Zgromadzenie wzywa władze Republiki Mołdawii do:

(…)

  1. Zgromadzenie wzywa polskie władze do:

9.1. powstrzymania się od przeprowadzenia jakiejkolwiek reformy, która naraziłaby na ryzyko poszanowanie praworządności, a w szczególności niezawisłość sądów, oraz – w tym kontekście – do powtrzymania się od nowelizacji ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w sposób, który skutkowałby zmianą procedury powoływania sędziów na członków Rady i który ustanawiałby kontrolę polityczną nad procesem powoływania sędziów na członków;

9.2. zagwarantowania, że reforma systemu sprawiedliwości, która jest obecnie przeprowadzana, będzie zgodna ze standardami Rady Europy z zakresu praworządności, demokracji i praw człowieka oraz – w tym kontekście – do powstrzymania się od wprowadzenia przepisów prawa, które skutkowałyby wygaśnięciem kadencji sędziów będących członkami Krajowej Rady Sądowniczej w Polsce lub kadencji Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego;

9.3. pełnej współpracy z Komisją Wenecką i wprowadzenia jej rekomendacji, a zwłaszcza rekomendacji dot. składu i funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego.

  1. Zgromadzenie zwraca się do Komisji Weneckiej o wydanie opinii na temat zgodności ustawy z dnia 12 lipca 2017 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz przedłożonych niedawno Sejmowi przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dwóch projektów ustaw zmieniających ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa i Sądzie Najwyższym ze standardami Rady Europy z zakresu praworządności.
  2. Zgromadzenie wzywa władze rumuńskie do:

(…)

  1. Przypominając swoją Rezolucję 2156 (2017) dot. funkcjonowania instytucji demokratycznych w Turcji, Zgromadzenie ponownie wyraża najgłębsze zaniepokojenie zakresem działań podejmowanych na mocy stanu wyjątkowego i zmianami do Konstytucji przyjętymi przez Wielkie Zgromadzenie Narodowe w dniu 21 stycznia 2017 r. i zatwierdzonymi w drodze referendum krajowego w dniu 16 kwietnia 2017 r. Toteż, Zgromadzenie wzywa władze tureckie do:

(…)

  1. Zgromadzenie przypomina swoją Rezolucję 2178 (2017) dot. wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i wzywa wszystkie państwa członkowskie Rady Europy do pełnej realizacji wyroków Trybunału i zapewnienia politycznego pierwszeństwa tym, którzy wskazują na silną potrzebę przeprowadzenia kompleksowych reform wymiaru sprawiedliwości. Zgromadzenie z dużym rozczarowaniem przyjmuje fakt, że niektóre państwa członkowskie omawiają i wprowadzają instrumenty prawne, aby uniknąć konieczności wdrożenia orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
  2. Zgromadzenie wzywa wszystkie państwa członkowskie do promowania kultury prawnej i politycznej, która sprzyja wdrożeniu zasad praworządności w zgodzie z podstawowymi zasadami zapisanymi we wszystkich standardach Rady Europy.

Zobacz także