Za nami XIV Ogólnopolska Konferencja Sędziów i Rzeczników Dyscyplinarnych

Trzydniowe spotkanie stało się przestrzenią do pogłębionej debaty o aktualnych wyzwaniach związanych z odpowiedzialnością dyscyplinarną, wymiany doświadczeń oraz rozmowy o kierunkach zmian legislacyjnych i organizacyjnych, które mają służyć dalszemu wzmacnianiu jakości orzecznictwa dyscyplinarnego i budowaniu zaufania do zawodu radcy prawnego.

Pierwszego dnia odbyły się spotkania Przewodniczącego Wyższego Sądu Dyscyplinarnego r. pr. Gerarda Dźwigały z przewodniczącymi okręgowych sądów dyscyplinarnych oraz Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego r. pr. Leszka Korczaka z rzecznikami dyscyplinarnymi okręgowych izb radców prawnych. Następnie uczestnicy spotkali się z Prezesem KRRP Włodzimierzem Chróścikiem, aby rozmawiać o współpracy oraz najważniejszych wyzwaniach stojących przed pionem dyscyplinarnym.

Konferencja wpisuje się w realizację strategicznych założeń samorządu radcowskiego na lata 2024–2028, obejmujących wzmacnianie organizacji pionu dyscyplinarnego, jego dalszą informatyzację oraz rozwój systemu prewencji dyscyplinarnej, w tym upowszechniania orzecznictwa i edukacji etycznej.

– Silny, sprawny i nowoczesny pion dyscyplinarny jest jednym z fundamentów zaufania publicznego do zawodu radcy prawnego. Chcemy konsekwentnie wzmacniać system odpowiedzialności dyscyplinarnej, który jest jednocześnie skuteczny i transparentny – zarówno dla obywateli, jak i dla samych radców prawnych. Temu służą planowane zmiany legislacyjne, cyfryzacja postępowań oraz stałe podnoszenie kompetencji osób zaangażowanych w działalność pionu dyscyplinarnego – podkreśla Prezes KRRP Włodzimierz Chróścik.

Dane za 2025 r. pokazują skalę i efektywność działania pionu dyscyplinarnego. Aż 75 proc. spraw zostało rozpoznanych w ciągu sześciu miesięcy. Do Głównego Rzecznika Dyscyplinarnego wpłynęło 1441 pism, a do Wyższego Sądu Dyscyplinarnego trafiły 183 sprawy. W ciągu roku przeprowadzono 239 rozpraw i posiedzeń.

W 2025 r. orzeczono m.in. 24 upomnienia, 46 nagan i 38 kar pieniężnych. W najpoważniejszych przypadkach orzeczono również 9 zawieszeń prawa wykonywania zawodu oraz 2 przypadki pozbawienia prawa wykonywania zawodu. Wydano także 27 zakazów patronatu. Jednocześnie 28 osób uniewinniono, a 8 postępowań umorzono.

– Każda sprawa dyscyplinarna wymaga starannego zbadania indywidualnie. Naszą rolą jest nie tylko reagowanie na naruszenia, ale również budowanie świadomości standardów wykonywania zawodu. Dlatego tak ważne jest upowszechnianie orzecznictwa dyscyplinarnego i pokazywanie praktycznych konsekwencji określonych zachowań – zaznacza Główny Rzecznik Dyscyplinarny r. pr. Leszek Korczak.

Oficjalne otwarcie konferencji odbyło się 8 maja. Ważnym punktem programu było spotkanie z Naczelnikiem Wydziału Adwokatury i Radców Prawnych w Ministerstwie Sprawiedliwości Małgorzatą Buras. W wydarzeniu uczestniczyła również była naczelnik wydziału Beata Sawicka-Felczak, uhonorowana Złotą Odznaką „Zasłużona dla Samorządu Radców Prawnych”.

Program konferencji obejmował specjalistyczne szkolenia poświęcone praktyce dyscyplinarnej. Uczestnicy wysłuchali wykładów dotyczących orzecznictwa Sądu Najwyższego w sprawach dyscyplinarnych, statusu pokrzywdzonego w postępowaniu dyscyplinarnym oraz odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego w postępowaniu dyscyplinarnym. Szkolenia prowadzili odpowiednio SSN Wiesław Kozielewicz, r. pr. dr Szymon Krajnik oraz dr Tymon Markiewicz.

Istotnym elementem programu było również spotkanie z Prezesem KRRP oraz przedstawicielami Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji KRRP poświęcone planowanym zmianom legislacyjnym dotyczącym odpowiedzialności dyscyplinarnej. Rozmowy koncentrowały się zarówno wokół tzw. małej nowelizacji ustawy o radcach prawnych, jak i projektu nowej kompleksowej regulacji zawodu radcy prawnego.

W przypadku tzw. małej nowelizacji, której projekt już trafił z Senatu ponownie do Sejmu, omawiano m.in. zmiany dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej związanej z obowiązkowym ubezpieczeniem OC radców prawnych oraz rezygnację ze składu trzyosobowego Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu kasacji od orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego.

Znacznie szerszy zakres zmian przewiduje projekt tzw. dużej nowelizacji, będącej obecnie na etapie końcowych konsultacji wewnętrznych. Projekt zakłada stworzenie nowoczesnej i spójnej regulacji zawodu radcy prawnego oraz nowego modelu funkcjonowania pionu dyscyplinarnego, przy zachowaniu rozwiązań, które sprawdziły się w praktyce. Jednym z głównych założeń reformy jest wzmocnienie instrumentów sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu oraz usprawnienie postępowań dyscyplinarnych.

Wśród najważniejszych projektowanych zmian znalazły się m.in.: uproszczenie podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej, obniżenie dolnego progu kary pieniężnej, reforma instytucji ostrzeżenia dziekańskiego, wydłużenie okresów przedawnienia, rozszerzenie właściwości Wyższego Sądu Dyscyplinarnego wobec osób pełniących funkcje w samorządzie, a także wprowadzenie czynności sprawdzających oraz terminów prowadzenia dochodzeń z możliwością ich przedłużania.

Uwagę poświęcono także trwającej informatyzacji postępowań dyscyplinarnych oraz nowym rozwiązaniom nadzorczym, takim jak wizytacje czy nadzór specjalny nad działalnością rzeczników dyscyplinarnych i sądów dyscyplinarnych. Dyskutowano również o projektowanej rezygnacji z suspensywności kasacji, co oznaczałoby możliwość wykonywania orzeczeń dyscyplinarnych jeszcze przed rozpoznaniem kasacji przez Sąd Najwyższy.

– Konsekwentnie działamy, aby wzmocnić pion dyscyplinarny, zarówno jeśli chodzi o jego kompetencje w ramach licznych szkoleń, jak i łatwość funkcjonowania, m.in. przez jego informatyzację. Cyfrowy obieg dokumentów czy łatwiejszy dostęp do orzecznictwa umożliwia skuteczniejszą kontrolę nad przebiegiem postępowań. Jednocześnie musimy uważnie analizować skutki projektowanych zmian ustawowych. Proponowane zmiany pozwolą na usprawnienie działania samorządu, jednak niosą też ryzyko, że gdy orzeczenia drugoinstancyjne WSD staną się natychmiast wykonalne, do uchylenia orzeczenia naszego sądu może dojść już po wykonaniu części lub całości kary – wskazuje Wiceprezes KRRP Tomasz Korpusiński.

Ostatni dzień konferencji poświęcono praktycznym aspektom stosowania Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Wspólny panel dyskusyjny sędziów i rzeczników dyscyplinarnych stał się okazją do rozmowy o doświadczeniach orzeczniczych, najczęściej pojawiających się problemach interpretacyjnych oraz wyzwaniach związanych ze zmieniającymi się realiami wykonywania zawodu.

– Najczęstsze przewinienia dyscyplinarne dotyczą nienależytego wykonywania zawodu, nierozliczania się z klientem, niepodejmowania czynności lub robienia tego w niezadowalającym tempie. Sporo spraw dotyczy także zachowania radców w sferze pozazawodowej, życia prywatnego albo publicznego. W najpoważniejszych sprawach orzekane są surowe kary. To jasny sygnał zarówno dla środowiska radców prawnych, jak i dla obywateli, że samorząd skutecznie stoi na straży standardów wykonywania zawodu – podkreśla Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego r. pr. Gerard Dźwigała.

Zwieńczeniem programu był interaktywny konkurs wiedzy o prawie dyscyplinarnym prowadzony przez r. pr. dr. Szymona Krajnika, który połączył element edukacyjny z integracją uczestników.

Gospodarzem tegorocznej konferencji była OIRP we Wrocławiu.

– Budowanie profesjonalizmu zawodu zaufania publicznego wymaga systematycznej pracy, ciągłego doskonalenia i wymiany doświadczeń. Takie konferencje mają ogromne znaczenie dla ujednolicania praktyki i podnoszenia jakości orzecznictwa dyscyplinarnego. Widać także efekty tych działań – jak wynika z danych Ministerstwa Sprawiedliwości, liczba spraw dyscyplinarnych w samorządzie radców prawnych pozostaje niższa niż w przypadku innych samorządów prawniczych – podsumowuje Wiceprezes KRRP i Dziekan Rady OIRP we Wrocławiu r. pr. Tomasz Scheffler.

XIV Ogólnopolska Konferencja Sędziów i Rzeczników Dyscyplinarnych po raz kolejny potwierdziła, że regularna wymiana doświadczeń, wspólna analiza orzecznictwa oraz otwarta debata o kierunkach zmian pozostają kluczowe dla dalszego wzmacniania pionu dyscyplinarnego samorządu radców prawnych.